Cô giáo Lỳ Mì Lé (sinh năm 2001), giáo viên Trường mầm non Huổi Lếch, xã Mường Toong, tỉnh Điện Biên là một trong những đại biểu Quốc hội khóa XVI trẻ nhất, theo danh sách 500 đại biểu trúng cử được Hội đồng Bầu cử Quốc gia công bố ngày 21/3.
Cô giáo người dân tộc Si La ứng cử tại Đơn vị bầu cử số 2 tỉnh Điện Biên, gồm phường Mường Lay và các xã: Sín Thầu, Mường Nhé, Mường Toong, Nậm Kè, Quảng Lâm, Mường Chà, Nà Hỳ, Nà Bủng, Si Pa Phìn, Chà Tở, Mường Tùng, Pa Ham, Na Sang, Nậm Nèn, Mường Pồn.
Cô giáo Lỳ Mì Lé, Trường mầm non Huổi Lếch, xã Mường Toong, tỉnh Điện Biên - một trong những đại biểu Quốc hội khóa XVI trẻ nhất. Ảnh: NVCC
Từ bản làng dân tộc Si La đến nghị trường Quốc hội
Lỳ Mì Lé sinh ra và lớn lên trong một gia đình thuần nông thuộc dân tộc Si La - một trong những dân tộc thiểu số rất ít người tại vùng cao Điện Biên. Tuổi thơ của cô là những ngày theo mẹ lên nương làm rẫy, trồng ngô, hái măng, chặt củi để trang trải cuộc sống. Dù hoàn cảnh nhiều khó khăn, chưa một lần cô gái người Si La nghĩ đến chuyện bỏ học. Mì Lé sớm nhận ra: giáo dục có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tương lai của trẻ em vùng cao.
Sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên, tháng 9/2022, cô bắt đầu làm giáo viên hợp đồng tại Trường Mầm non Pá Mì, xã Pá Mỳ, huyện Mường Nhé cũ (nay thuộc xã Nậm Kè), là địa bàn đặc biệt khó khăn. Tháng 3/2023, cô chuyển về công tác tại Trường Mầm non Huổi Lếch, xã Mường Toong.
Trao đổi với phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân, đại biểu Lỳ Mì Lé chia sẻ, cô đón nhận sự tín nhiệm của cử tri với tinh thần trách nhiệm cao và ý thức rõ ràng về vai trò của người đại biểu nhân dân. Cô xác định phải luôn gương mẫu, không ngừng học tập, rèn luyện và hành động vì lợi ích của đồng bào dân tộc thiểu số cũng như sự phát triển chung của đất nước.
Việc trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, trở thành một trong những đại biểu trẻ nhất và đến từ cộng đồng dân tộc Si La rất ít người, được cô giáo Lỳ Mì Lé nhìn nhận vừa là sự ghi nhận đối với quá trình nỗ lực của bản thân, vừa là trách nhiệm lớn lao trước cử tri. Đây cũng là cơ hội để cô đóng góp, trở thành cầu nối trực tiếp giữa Quốc hội với đồng bào dân tộc Si La, góp phần phản ánh tâm tư, nguyện vọng của người dân đến các cơ quan chức năng.
Cô giáo Lỳ Mì Lé tham dự hội nghị tiếp xúc cử tri với người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, tổ chức ngày 7/3 tại xã Na Sang, tỉnh Điện Biên. Ảnh: Phạm Thắng
Từ thực tiễn giảng dạy tại các điểm trường khó khăn, đại biểu Lỳ Mì Lé chỉ rõ nhiều rào cản đối với giáo dục mầm non vùng cao hiện nay.
Trước hết là rào cản ngôn ngữ và sự tự tin, khi hầu hết trẻ mầm non vùng cao chỉ nói tiếng dân tộc ở nhà. Khi đến lớp, việc tiếp cận tiếng Việt là một thách thức lớn, khiến các em nhút nhát, sợ hãi, khó tiếp thu và tương tác. Bên cạnh đó, dinh dưỡng còn hạn chế, nhiều trẻ đến lớp với bữa ăn đơn sơ, chỉ là cơm trắng gói lá chuối hoặc túi bóng. Các em thiếu dinh dưỡng trầm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất và trí tuệ.
Cũng theo nữ giáo viên, cơ sở vật chất tại nhiều điểm trường hiện còn thiếu thốn, tạm bợ. Các điểm trường lẻ thường thiếu phòng học kiên cố, thiếu đồ chơi, đồ dùng học tập. Nhiều nơi vẫn phải học nhờ, không có bếp ăn bán trú, gây khó khăn cho việc tổ chức các hoạt động nuôi dạy trẻ.
Địa hình chia cắt, giao thông đi lại khó khăn, đặc biệt trong mùa mưa cũng là yếu tố ảnh hưởng đến việc đến lớp của trẻ, khiến tỷ lệ chuyên cần chưa cao, trẻ dễ bỏ học hoặc đi học muộn. Cùng với đó, nhận thức của một bộ phận phụ huynh về giáo dục mầm non còn hạn chế. Nhiều cha mẹ cho rằng không cần thiết đi học sớm, hoặc phải giữ con ở nhà trông em, làm nương.
Đặc biệt là tình trạng thiếu giáo viên cắm bản. Thiếu nhân sự và áp lực công việc cao khiến việc chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non chưa được chuyên sâu và toàn diện.
Đại biểu Lỳ Mì Lé cho rằng nguyên nhân cốt lõi của những khó khăn trên là tình trạng nghèo đói và áp lực kinh tế của nhiều gia đình. Ngoài ra là những yếu tố về địa hình hiểm trở, hạ tầng còn hạn chế, rào cản về ngôn ngữ, cũng như nhận thức của một bộ phận phụ huynh. Đồng thời, điều kiện công tác còn nhiều khó khăn, thiếu thốn về nhân lực và trang thiết bị cũng ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.
Cô giáo Lỳ Mì Lé cùng các em học sinh. Ảnh: NVCC
Bước vào nghị trường Quốc hội, đại biểu Lỳ Mì Lé mong muốn mang theo những câu chuyện từ thực tiễn giáo dục mầm non vùng cao, đặc biệt là những khó khăn của đội ngũ giáo viên “gieo chữ” nơi rẻo biên cương, hành trình vận động trẻ đến lớp, những trăn trở về điều kiện học tập của học sinh ở các điểm trường xa xôi.
“Tôi cũng mong muốn có thể phản ánh tâm tư, nguyện vọng của người dân vùng biên trong việc cải thiện sinh kế, cơ sở hạ tầng và nâng cao đời sống; những trăn trở về vấn đề cơ sở vật chất, điều kiện học tập còn thiếu thốn của học sinh, để trẻ em vùng sâu được tiếp cận giáo dục tốt hơn”, cô Lỳ Mì Lé tâm sự.
Thắp sáng bản từ những “đốm lửa” tri thức
Nhấn mạnh giáo dục mầm non là nền tảng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu Lỳ Mì Lé nhìn nhận, để đầu tư hiệu quả cho cấp học này tại vùng khó cần có cách tiếp cận toàn diện. Trong đó, cần ưu tiên bố trí nguồn lực để kiên cố hóa trường, lớp học, xóa bỏ phòng học tạm; phát triển đội ngũ giáo viên, đặc biệt là giáo viên người bản địa, có khả năng sử dụng tiếng dân tộc; tăng cường đầu tư trang thiết bị, đồ dùng học tập phù hợp với đặc thù địa phương.
Bên cạnh đó, cần thực hiện các chính sách hỗ trợ dinh dưỡng, chi phí học tập cho trẻ mầm non; đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của phụ huynh và cộng đồng về vai trò của giáo dục mầm non; chú trọng kết hợp giữa giáo dục, chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng và phát triển ngôn ngữ tiếng Việt cho trẻ.
Đại biểu Lỳ Mì Lé cho rằng, giáo dục mầm non là nền tảng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đồng bào dân tộc thiểu số. Ảnh: NVCC
Từ hành trình đặc biệt của mình, đại biểu Lỳ Mì Lé mong muốn gửi gắm đến các em nhỏ vùng cao nơi bản làng xa xôi - những “mầm xanh quý giá của núi rừng" những thông điệp giản dị nhưng bền bỉ.
“Các em có thể sinh ra ở nơi mây mù bao phủ, đường đi gập ghềnh, nhưng tầm mắt của các em không được phép bị che khuất. Mong các em hiểu rằng xuất phát điểm không định nghĩa đích đến. Chính sự khắc nghiệt của núi rừng đã rèn luyện cho các em đôi chân cứng cáp và trái tim can trường - đó là hành trang mà không phải đứa trẻ thành thị nào cũng có được.
Học tập là con đường duy nhất để thay đổi số phận. Nhưng mong khi các em thành đạt, khi đã chạm tay vào những ánh điện lung linh của phố thị, hãy dành một góc trong tim để nhớ về làn khói bếp của nhà mình. Cống hiến không phải là điều gì quá xa xôi, đôi khi chỉ là việc em mang một kỹ thuật trồng trọt mới về cho bố, một phương thuốc hay về cho mẹ, hay dạy cho các em nhỏ trong bản những con chữ đầu đời”, cô nói.
Nữ giáo viên cũng mong những em nhỏ vùng cao có thể “đi thật xa để trở về” - mang ánh sáng của tri thức về thắp sáng thung lũng nơi mình sinh ra, góp phần thay đổi diện mạo bản.
Đồng thời, trong quá trình hội nhập, dù có điều kiện tiếp cận với tri thức hiện đại, mỗi người trẻ vẫn cần trân trọng, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, từ tiếng nói, trang phục đến các giá trị truyền thống. Theo cô, trong một thế giới rộng lớn và đa dạng, bản sắc riêng chính là yếu tố tạo nên giá trị và sự tôn trọng.
“Nếu đánh mất văn hóa của dân tộc mình, chúng ta sẽ trở nên mờ nhạt giữa đám đông. Hãy là một người trẻ hiện đại nhưng mang trong mình "linh hồn" của núi rừng. Mỗi khi các em cố gắng thêm một chút trong học tập, dân tộc mình lại tiến thêm một bước gần hơn với sự văn minh và phát triển. Đừng sợ mình nhỏ bé, một đốm lửa nhỏ có thể sưởi ấm cả gian nhà sàn và mỗi em chính là một đốm lửa như thế”, đại biểu Lỳ Mì Lé nhắn nhủ tới các em nhỏ.
Nguyễn Liên