'Ma xó' là gì, vì sao ở nhiều nước châu Á cũng có những niềm tin tương tự?

2 giờ trướcBài gốc

Tóm tắt nhanh:

· "Ma xó" theo quan niệm dân gian là linh hồn trú ngụ trong nhà hoặc góc khuất.

· Không chỉ ở Việt Nam, nhiều nước Đông Nam Á cũng có các niềm tin tương tự.

· Một số nhà nghiên cứu cho rằng những niềm tin này phản ánh nhu cầu được bảo vệ và tìm kiếm ý nghĩa của con người.

Trong khi phim kinh dị Ma Xó đang nhận được nhiều sự quan tâm, khái niệm “ma xó” cũng khiến không ít người tò mò.

Thực tế, niềm tin vào "ma xó" không chỉ xuất hiện ở một số cộng đồng tại Việt Nam, mà những niềm tin tương tự cũng tồn tại cả ở nhiều nước châu Á.

“Ma xó” trong quan niệm dân gian là gì?

Trong quan niệm dân gian Việt Nam, "ma xó" thường được hiểu là những linh hồn oan khuất, lang thang, thường trú ngụ ở những góc tối trong nhà; nếu nhà nào thờ cúng thì "ma xó" sẽ giúp bảo vệ nhà cửa.

Tuy nhiên, cũng có những câu chuyện về những người "nuôi" ma xó, rồi luyện phép, yểm bùa theo cách nào đó để sai khiến theo mục đích của mình, rồi cũng có cả những trường hợp gặp họa vì việc này - theo các câu chuyện truyền miệng từ xa xưa.

Cảnh trong phim "Ma Xó".

Không chỉ ở Việt Nam có niềm tin này

Một số nước Đông Nam Á khác cũng có những niềm tin khá giống khái niệm "ma xó". Theo trang tin lớn của Đức DW, tại Thái Lan, trước cửa nhiều quán café, tòa chung cư…, hay có những spirit house (tạm dịch là "ngôi nhà linh hồn"). Đó là những ngôi nhà nhỏ dành cho các linh hồn bảo hộ, để những linh hồn này bảo vệ những người ở khu đất đó.

Còn tại một số nơi ở Malaysia và Indonesia cũng có những niềm tin dân gian về toyol (hay tuyul), được cho là linh hồn của trẻ nhỏ. Một số tài liệu ghi rằng các linh hồn này nếu được chăm sóc, nuôi dưỡng thì sẽ làm những việc mà người nuôi sai khiến.

"Spirit house" ở Thái Lan. Ảnh: K. Srimingkwanchai/ DW.

Vì sao con người dễ có những niềm tin như vậy?

Một số nhà tâm lý học cho rằng con người vốn có xu hướng tìm kiếm ý nghĩa trong những điều khó giải thích.

Theo trang khoa học IFL Science, về cơ bản, não của con người được "lập trình" để liên tục cảnh giác với các mối đe dọa tiềm tàng, nên nó đã tạo ra một số thiên kiến nhận thức. Một trong số đó là thiên kiến "tin rằng khi điều gì đó xảy ra trong thế giới xung quanh, thì đó là vì ai đó hoặc thứ gì đó có ý định xấu đã gây ra".

Xu hướng tin vào ma quỷ và các hiện tượng siêu nhiên của con người, trong nhiều trường hợp, có thể được giải thích bằng thiên kiến nhận thức nói trên.

Ngoài ra, niềm tin vào linh hồn - tức là ý tưởng rằng con người vẫn tiếp tục tồn tại bằng cách nào đó sau khi thể xác chết đi - cũng là một nguồn an ủi mạnh mẽ đối với nhiều người. Niềm tin này có thể mang lại cảm giác yên tâm hơn, hoặc được kết nối với người thân đã khuất.

Con người luôn cảnh giác với những mối đe dọa tiềm tàng. Ảnh minh họa: iStock.

Khoa học nói gì?

Theo IFL Science, thực tế thì cho đến nay vẫn chưa có bằng chứng khoa học thuyết phục nào về sự tồn tại của các thực thể siêu nhiên, bất chấp hàng thập kỷ nghiên cứu chuyên sâu. Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu cũng cho rằng việc con người có những niềm tin như vậy là điều dễ hiểu về mặt tâm lý và văn hóa.

Và dù mỗi người có thể có góc nhìn khác nhau về những niềm tin như ma xó hay các linh hồn, nhưng nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, các niềm tin dân gian tương tự được duy trì ở nhiều nơi vì phản ánh những nhu cầu quan trọng của con người: Mong muốn được an toàn, được bảo vệ, cố gắng giải thích thế giới xung quanh…

Có lẽ vì vậy mà qua nhiều thế hệ, những câu chuyện xung quanh ma xó, "linh hồn canh nhà" hay những điều tương tự vẫn tiếp tục tồn tại trong ký ức và văn hóa của nhiều cộng đồng trên thế giới.