Từ việc nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh ban đầu đến mở rộng khả năng chăm sóc sức khỏe ngay tại tuyến gần dân nhất, y tế cơ sở - “người gác cổng” bảo vệ sức khỏe cộng đồng - ngày càng được củng cố, đổi thay.
Câu chuyện về y tế cơ sở hôm nay không chỉ được đo đếm bằng con số, mà còn bằng những chuyển biến thực chất, bền bỉ vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà dự Lễ ra mắt mô hình chuyển đổi số toàn diện Trạm Y tế và triển khai chương trình Khám sức khỏe toàn dân do Bệnh viện Đa khoa Đức Giang phối hợp với UBND phường Bồ Đề và UBND phường Long Biên tổ chức. Ảnh: Phạm Linh
Niềm vui ấm áp ngay tại "cửa ngõ" gần dân
Việc được điều trị bệnh ngay tại tuyến y tế cơ sở đang mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân, đặc biệt là người cao tuổi ở khu vực ngoại thành Hà Nội.
Tại Bệnh viện Đa khoa Ba Vì, cụ Quách Thị Nguyệt, 72 tuổi, đã tìm lại được ánh sáng nhờ phẫu thuật đục thủy tinh thể ngay tại bệnh viện gần nhà. Cụ Nguyệt chia sẻ: “Tôi bị mờ mắt, đi lại rất khó khăn, cứ nghĩ rồi phải chịu mù lòa. Khi đi khám, bác sĩ cho biết tôi bị đục thủy tinh thể. Không có điều kiện lên tuyến trên điều trị, nay được phẫu thuật ngay tại Bệnh viện Đa khoa Ba Vì, tôi rất phấn khởi vì không phải đi xa”.
Niềm vui của cụ Nguyệt cũng là niềm vui chung của nhiều bệnh nhân mắc các bệnh về mắt khi được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại tuyến cơ sở. Việc điều trị gần nhà không chỉ giúp giảm chi phí mà còn bảo đảm an toàn, thuận tiện, tránh tình trạng đi lại xa và chờ đợi kéo dài. Với hệ thống máy phaco hiện đại cùng sự tận tâm của đội ngũ y, bác sĩ được Bệnh viện Mắt Trung ương hỗ trợ chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật, mỗi ca phẫu thuật chỉ diễn ra trong khoảng 15 phút, không đau, không chảy máu.
Câu chuyện của cụ Nguyệt không phải là trường hợp cá biệt. Tại Bệnh viện Đa khoa Vân Đình, các bác sĩ đã kịp thời cứu sống anh Christian Kwabena, công dân Ghana, nhập viện trong tình trạng tràn khí màng phổi phải đặc biệt nguy hiểm. Nhờ xử trí nhanh chóng, chính xác, ê kíp cấp cứu đã giành lại sự sống cho bệnh nhân trong gang tấc. Lời cảm ơn chân thành, mộc mạc bằng tiếng Anh của người bệnh dành cho đội ngũ y, bác sĩ nơi ngoại thành Hà Nội là minh chứng sinh động cho năng lực chuyên môn và tinh thần nhân văn của y tế cơ sở.
Không chỉ nâng cao chất lượng điều trị, nhiều trạm y tế còn trở thành điểm sáng trong chuyển đổi số. Tại phường Tây Hồ, người dân đến khám không còn cảnh chờ đợi, mang theo nhiều loại giấy tờ. Chỉ với Căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID, toàn bộ thông tin được tích hợp, hiển thị trên hệ thống Hồ sơ sức khỏe điện tử (EHR). Từ tiêm chủng, quản lý bệnh không lây nhiễm đến khám bảo hiểm y tế, mọi quy trình đều thông suốt, minh bạch, thuận tiện cho người dân.
Những câu chuyện, trải nghiệm ấy là kết quả của quá trình đổi mới bền bỉ, cho thấy y tế cơ sở đang từng bước khẳng định vai trò “người gác cổng” tận tâm, trở thành điểm tựa vững chắc trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Cho trẻ uống vitamin A tại Trạm Y tế phường Cửa Nam, Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Cúc (TTXVN)
Tầm nhìn chiến lược và cuộc cách mạng vì sức khỏe toàn dân
Nhìn từ những niềm vui cụ thể tại Ba Vì, Vân Đình hay Tây Hồ, có thể thấy rõ hơn bức tranh tổng thể của một chiến lược lớn đang từng bước thành hình. Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09-09-2025 và Bộ Y tế ban hành Thông tư số 43/2025/TT-BYT ngày 15-11-2025 đã tạo dựng một hành lang pháp lý quan trọng, mở đường cho y tế cơ sở chuyển mình mạnh mẽ. Đây không chỉ là sự điều chỉnh về tổ chức hay mô hình quản lý, mà là sự chuyển đổi căn bản trong tư duy: Từ tiếp cận “khám chữa bệnh” sang “bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe toàn diện cho người dân”.
Một đột phá đáng chú ý nằm ở việc xác lập vị trí pháp lý của Trạm Y tế xã, phường. Kể từ ngày 01-01-2026, các Trạm Y tế chính thức có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, trực thuộc UBND cấp xã quản lý. Sự thay đổi này giúp y tế cơ sở từng bước thoát khỏi tình trạng phụ thuộc, tăng quyền tự chủ trong quản lý tài chính, nhân lực và đủ điều kiện ký hợp đồng trực tiếp với cơ quan Bảo hiểm xã hội. Qua đó, trách nhiệm chăm sóc sức khỏe nhân dân được đặt đúng vào trung tâm của chính quyền cơ sở, song hành với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Cùng với đó, mục tiêu tiến tới miễn viện phí ở mức cơ bản cho toàn dân tham gia bảo hiểm y tế vào năm 2030 thể hiện rõ tính nhân văn của chính sách. Theo lộ trình, từ năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Việc chủ động tầm soát, phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm như ung thư, tiểu đường, tăng huyết áp ngay từ tuyến cơ sở sẽ góp phần giảm gánh nặng điều trị và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, bài toán nhân lực y tế cơ sở đang được giải quyết bằng những cơ chế cụ thể. Mục tiêu đến năm 2027, mỗi Trạm Y tế xã có từ 4 đến 5 bác sĩ cơ hữu, cùng chính sách xếp lương khởi điểm bậc 2 đối với bác sĩ, dược sĩ mới tuyển dụng được xem là những bước đi quan trọng. Đặc biệt, mức phụ cấp ưu đãi nghề lên tới 100% đối với y tế vùng khó khăn và tối thiểu 70% cho tuyến cơ sở thể hiện sự ghi nhận xứng đáng đối với những người đang trực tiếp chăm lo sức khỏe nhân dân từ tuyến đầu.
Xuân Bính Ngọ đang về mang theo những kỳ vọng mới. Hình ảnh người dân Thủ đô dần làm quen với Sổ sức khỏe điện tử, hay những bác sĩ trẻ tình nguyện về công tác tại trạm y tế xã đang phác họa rõ nét một diện mạo y tế cơ sở hiện đại, công bằng và nhân văn hơn. Đổi mới y tế cơ sở không chỉ nằm ở cơ sở vật chất hay trang thiết bị, mà cốt lõi là xây dựng niềm tin của nhân dân vào một hệ thống y tế gần dân, vì dân và phục vụ dân. Trong nhịp chuyển mình ấy, y tế cơ sở đang từng bước khẳng định vai trò nền tảng, bền bỉ chăm sóc sức khỏe cộng đồng trên hành trình phát triển của đất nước.
Mai Hoa