Chị Vàng Thị Say bên những con bò sinh kế được Nhà nước hỗ trợ
Đây là thành quả của sự nỗ lực thoát nghèo, là trái ngọt nhân văn, ấm áp của phong trào thi đua "Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát", một chủ trương kịp thời, thổi luồng sinh khí mới, biến giấc mơ của nhiều người dân nghèo thành hiện thực.
Nhà mới, sức sống mới
Căn nhà của vợ chồng anh Thào Mí Chứ và chị Vàng Thị Say, người dân tộc Mông, tại Thôn Lũng Cẩm Dưới (xã Sà Phìn, tỉnh Tuyên Quang) trước đây chỉ là một túp lều gỗ, vách nứa cũ kỹ, chật chội. Ngôi nhà chỉ vỏn vẹn 20m2, là nơi cư trú của 5 nhân khẩu. Nhà xuống cấp nghiêm trọng, ảnh hưởng rất nhiều đến sinh hoạt, chứa đựng sự lo lắng thường trực giữa cao nguyên đá.
Giờ đây, căn nhà cũ kỹ ấy đã được thay thế bằng một ngôi nhà kiên cố, rộng hơn 60m2, gấp ba lần căn nhà cũ. Nhìn căn nhà mới, chị Say không giấu được niềm hạnh phúc. Chị cho biết, gia đình mình được Nhà nước hỗ trợ 44 triệu đồng để xây nhà. Tổng chi phí xây dựng là 140 triệu đồng, gia đình phải đối ứng 96 triệu đồng. Số tiền ấy, gia đình vay từ Ngân hàng Chính sách.
Chị Vàng Thị Chở trước căn nhà khang trang mới xây
"Nếu Nhà nước không có chủ trương xóa nhà tạm, nhà dột nát, nếu không được Nhà nước hỗ trợ tiền xây thì chúng tôi chưa dám nghĩ đến việc xây nhà, dù ngôi nhà đã xuống cấp, gây ảnh hưởng đến việc sinh hoạt rất nhiều", chị Vàng Thị Say tâm sự.
Cảm giác nơm nớp lo sợ khi cả nhà sống trong ngôi nhà không biết đổ lúc nào đã tan biến. Sự yên tâm khi có nhà mới khiến tinh thần chị Say lúc nào cũng hân hoan. Được đón Tết trong ngôi nhà mới không khác gì giấc mơ đã thành hiện thực với vợ chồng chị. Chị Say cho biết, Tết này sẽ là cái Tết vui nhất của mẹ chồng, vợ chồng chị và các con.
Điều kỳ diệu không chỉ dừng lại ở căn nhà mới. Từ ngày có nhà mới, chị Say cho biết, anh Chứ đã thay đổi rất nhiều. Anh không thể chỉ an phận ở nhà trồng ngô, nuôi bò. Anh đã quyết định vượt lên bản thân, mạnh dạn đi ra ngoài tìm kiếm việc làm. Hiện tại, anh đang làm thuê ở Lạng Sơn, thu nhập mỗi tháng từ 5-6 triệu đồng. Thu nhập này là thấp với nhiều người nhưng với gia đình chị Say, anh Chứ, đó là số tiền tương đối lớn giúp họ trang trải cuộc sống. Họ bắt đầu có tiền trả lãi ngân hàng (gần 1 triệu đồng/tháng) và tiền tích lũy để sau này trả vốn.
Ngoài được hỗ trợ tiền làm nhà, gia đình chị Say thuộc diện hộ nghèo nên được Nhà nước hỗ trợ thêm 2 con bò giống trị giá 30 triệu đồng. Đây chính là hạt giống hy vọng để gia đình có thể gây dựng đàn vật nuôi, tạo ra khoản tích lũy bền vững cho tương lai.
Cũng như gia đình chị Say, gia đình chị Vàng Thị Chở (cùng thôn Lũng Cẩm Dưới) cũng có được niềm vui lớn khi được Nhà nước hỗ trợ tiền làm nhà. Trước đây, nhà chị Chở là căn nhà trình tường đất cũ kỹ, bị dột nát tứ bề. Mỗi mùa mưa về dù cố gắng che chắn bằng bạt, nilon nhưng cả gia đình 3 người vẫn ướt nhèm nhẹp. Mùa đông trên cao nguyên đá lại càng khắc nghiệt hơn, gió lạnh buốt lùa qua những bức tường thủng lỗ chỗ khiến căn nhà trống huơ trống hoác ấy càng trở nên buốt giá thấu xương.
Khi được Nhà nước hỗ trợ 44 triệu đồng, gia đình đầu tư thêm 200 triệu đồng nữa để hoàn thiện căn nhà rộng 70m2, chị Chở thấy cuộc đời mình như bước sang một trang mới. Chồng chị, anh Ly Mý Mua, đã phải xa nhà đi làm thuê tận Bình Dương 3 năm nay để kiếm tiền. Nhờ sự hỗ trợ từ chương trình, cùng số tiền đã tiết kiệm được và vay thêm tiền từ Ngân hàng Chính sách, vợ chồng chị Chở đã xây được nhà mới.
"Chúng tôi cũng đã tích cóp được ít tiền nhưng nếu không có sự hỗ trợ của Nhà nước, ý định xây nhà mới vẫn chưa thành. Nay thì giấc mơ đã thành hiện thực, tôi vui lắm", chị Chở chia sẻ.
Căn nhà mới xây của gia đình chị Vàng Thị Say
Giống như gia đình anh Chứ, gia đình chị Chở thuộc hộ nghèo, cũng được Nhà nước hỗ trợ sinh kế là một con bò trị giá 15 triệu đồng. Hiện chị nuôi thêm 2 con lợn và trồng vườn bắp cải. Căn nhà mới đã làm tinh thần họ phấn chấn, yêu cuộc sống, lạc quan hơn.
Chị Chở vui mừng khoe rằng, Tết năm nay anh Mua về nhà ăn Tết sớm hơn. Họ có thêm động lực làm việc, kiếm tiền để thoát nghèo, để phát triển kinh tế. Tết năm nay trong căn nhà mới vì thế mà vui hơn, ấm áp hơn.
Vượt mọi trở ngại về đích sớm
Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát đã vượt xa khỏi khuôn khổ một chính sách an sinh xã hội đơn thuần, trở thành chủ trương nhân văn đi vào lòng người, thắp lên niềm tin về một cuộc sống tốt đẹp hơn cho đồng bào vùng cao. Anh Vàng Dỉ Xoáng, Phó Chủ tịch UBND xã Sà Phìn, khẳng định, đây là một chủ trương lớn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị.
Để ý nghĩa nhân văn ấy thành hiện thực, xã Sà Phìn đã tiến hành rà soát kỹ lưỡng, tổ chức họp thôn và xét duyệt cẩn thận từng hộ, đảm bảo mỗi ngôi nhà mới phải đạt tiêu chí "ba cứng" - cứng nền, cứng mái, cứng tường, làm nền tảng cho cuộc sống an toàn và bền vững.
Từ chủ trương đến thực tiễn cũng chất chứa vô vàn thách thức, đặc biệt tại vùng cao nguyên đá Sà Phìn. "Khó khăn đầu tiên nằm ở sự khác biệt về văn hóa và tập quán. Nhiều lúc, tiến độ xây dựng buộc phải lùi lại do liên quan đến phong tục, tín ngưỡng, hay những sự kiện không may của gia đình. Gian nan hơn cả là việc vận động những hộ có người lớn tuổi, cô đơn, những người có tư tưởng an phận, nghĩ rằng chỉ cần sống thêm vài năm nữa trong căn nhà cũ là đủ", Phó chủ tịch UBND xã Sà Phìn chia sẻ.
Bên cạnh đó là sự thiếu thốn hiện hữu trong điều kiện tự nhiên và kinh tế. Địa hình núi đá hiểm trở khiến công tác san gạt mặt bằng, làm nền móng rất gian nan. "Việc xây dựng nhà kiên cố cần nước nhưng tại nhiều khu vực lại thiếu thốn nguồn nước tại chỗ, cản trở quá trình thi công.
Việc vận chuyển vật liệu xây dựng cũng đòi hỏi nỗ lực phi thường, khi ô tô không thể tiếp cận, buộc phải dùng xe máy hoặc hoàn toàn dựa vào sức người để tải vật liệu qua những con đường dốc đá. Thêm vào đó, khả năng đối ứng về vốn của người dân còn rất hạn chế, buộc họ phải tự làm là chính", anh Vàng Dỉ Xoáng cho biết.
Trước những rào cản ấy, sự quyết tâm của chính quyền và cộng đồng đã trở thành chìa khóa hóa giải khó khăn. Phó chủ tịch UBND xã Sà Phìn cho biết, xã đã dốc toàn bộ nội lực, kêu gọi sự chung tay của các đoàn thể, từ Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân đến lực lượng dân quân… Họ cùng nhau hỗ trợ san lấp mặt bằng, vận chuyển vật liệu và trực tiếp tham gia hoàn thiện căn nhà.
Trong những trường hợp khó thuyết phục nhất, chính quyền đã phải vận động con cháu, họ hàng tham gia, với lời cam kết đầy trách nhiệm: "Nếu người thân không làm thì chính quyền sẽ làm cho". Nhờ sự đồng lòng và nỗ lực bền bỉ ấy, Sà Phìn đã vượt qua mọi trở ngại, hoàn thành việc xóa 42 căn nhà tạm, nhà dột nát, về đích sớm.
Ngày 5/10/2024, tại Hà Nội, trong chương trình Mái ấm cho đồng bào tôi, do Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội cùng Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức, Chính phủ, Thủ tướng phát động cao điểm "450 ngày đêm" hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước trước ngày 31/10/2025. Dưới sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, với tư duy và cách làm sáng tạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, Việt Nam đã cơ bản hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm cả nước, về đích sớm hơn 5 năm 4 tháng so với mục tiêu tại Nghị quyết 42. Đã xóa 334.234 căn nhà tạm, nhà dột nát với tổng kinh phí gần 50.000 tỷ đồng được triển khai trong chương trình. Trong đó, hơn 24 nghìn tỷ đồng để hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ.
Thu Hương