Chợ truyền thống sôi động, “nguồn gốc” vẫn là điểm mù
Những ngày giáp Tết, chợ truyền thống thường đông hơn thường lệ. Thịt cá, rau củ, giò chả, đồ khô bày kín sạp, người mua chủ yếu chọn theo thói quen “quen mặt, quen mối”, hoặc dựa vào cảm quan để quyết định nhanh.
Tuy vậy, ngay cả khi “mắt thấy tay sờ”, vấn đề khiến nhiều gia đình băn khoăn vẫn là câu hỏi cũ: hàng hóa có bảo đảm an toàn và rõ nguồn gốc hay không, nhất là với nhóm thực phẩm làm sẵn phục vụ mâm cỗ.
Các siêu thị tấp nập người sắm tết-Ảnh: Nguyễn Tuyết
Từ góc nhìn quản lý, Bộ Y tế những ngày đầu tháng 2.2026 đã yêu cầu các địa phương tăng cường biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, nhấn mạnh việc giám sát nguy cơ và phòng ngừa ngộ độc trong cao điểm Tết và mùa lễ hội.
Thông tin đăng trên cổng Bộ Y tế nêu rõ cần tăng cường kiểm tra, giám sát với các loại hình tiềm ẩn nguy cơ cao như nấu ăn lưu động, tổ chức tiệc đông người; đồng thời kiên quyết xử lý, thậm chí đình chỉ cơ sở không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm.
Không ít gia đình vì vậy chuyển sang cách mua “chia nhóm”: đồ tươi ưu tiên nơi có thể quan sát trực tiếp; còn đồ đóng gói chọn sản phẩm có nhãn mác, hạn dùng, hướng dẫn bảo quản rõ ràng. Nhưng trong thực tế, vào giờ cao điểm, người mua không dễ kiểm tra đầy đủ thông tin, còn người bán cũng khó đáp ứng mọi câu hỏi khi lượng khách dồn dập.
Thực phẩm online nở rộ, cảnh báo “bánh nhà làm”
Song song chợ truyền thống, thực phẩm đặt online bùng nổ mạnh vào cận Tết, từ giò chả, đồ ngâm, đồ khô đến “set món” làm sẵn. Điểm cộng là nhanh, giao tận nhà, giá dễ so sánh, tuy nhiên rủi ro lại nằm ở những thứ khó nhìn thấy như cơ sở sản xuất thực sự ở đâu, quy trình chế biến ra sao, điều kiện bảo quản trong vận chuyển như thế nào?
Tết bên mâm cơm gia đình là khoảnh khắc thiêng liêng và ấm áp nhất, nơi tình thân sum vầy, chia sẻ yêu thương sau một năm bộn bề - Ảnh: Nguyễn Tuyết
Chị Thu Hường (phường Gia Định, TP.HCM) cho rằng “Hàng online rất tiện cho người bận rộn nhưng rủi ro lại nằm ở những thứ người mua khó kiểm chứng như nguyên liệu thực sự, quy trình chế biến, nhiệt độ bảo quản, thời gian vận chuyển.
“Chỉ cần vài giờ rã đông với thực phẩm cần bảo quản lạnh là chất lượng có thể thay đổi”, chị Hường băn khoăn. Theo đó, với “hàng nhà làm”, giấy tờ công bố chất lượng, địa chỉ cơ sở, điều kiện vệ sinh… thường là khoảng trống thông tin.
Nói về nhóm hàng “nhà làm” rao bán trên mạng xã hội, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM Phạm Khánh Phong Lan từng thẳng thắn: “Bánh nhà làm chỉ nên để nhà ăn thôi”. Theo bà, không ít thực phẩm “nhà làm” được rao bán online với địa chỉ mập mờ, thậm chí “địa chỉ ảo”, gây khó cho truy xuất và kiểm tra; đặc thù kinh doanh online cũng khiến việc giám sát khó hơn so với kênh truyền thống.
Bà Phạm Khánh Phong Lan cũng nhận định giai đoạn cận Tết, liên hoan và tất niên diễn ra dày đặc, rủi ro mất an toàn thực phẩm tăng, và “rất dễ xảy ra ngộ độc” nếu công tác kiểm soát không nghiêm.
Trước đó, ngày 31.1, một vụ nghi ngộ độc sau tiệc tất niên tại phường Bà Rịa (TP.HCM) được ghi nhận với hàng chục người nhập viện; đến chiều 4.2, số người đến khám và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa tăng lên 48 trường hợp, trong đó 37 người đã được cho về, còn 11 trường hợp tiếp tục nằm lại; bệnh viện cho biết một số mẫu bệnh phẩm cho kết quả dương tính với vi khuẩn E.coli.
Từ những diễn biến này, bài toán của người tiêu dùng khi chuẩn bị mâm cỗ ngày Tết không chỉ là “mua ở đâu”, mà còn là “mua thế nào để giảm rủi ro”, cần ưu tiên nơi bán có thông tin rõ ràng, thận trọng với hàng rao bán mập mờ trên mạng; và đặc biệt chú ý khâu bảo quản, nhất là thực phẩm cần giữ lạnh trong thời gian giao nhận vào những ngày ăn Tết.
Nguyễn Tuyết