Mâm cúng tất niên Tết Bính Ngọ 2026 đầy đủ, chi tiết

3 giờ trướcBài gốc

Cúng tất niên là nghi lễ khép lại năm cũ trong đời sống văn hóa của người Việt, diễn ra trước thời khắc chuyển giao sang năm mới. Đây không chỉ là dịp để bày tỏ lòng thành kính với thần linh, tổ tiên mà còn là bữa cơm đoàn viên cuối năm, nơi các thành viên trong gia đình quây quần, tổng kết một năm đã qua và hướng tới năm mới với nhiều kỳ vọng.

Vì vậy, dù điều kiện kinh tế khác nhau, hầu hết các gia đình Việt Nam đều chuẩn bị lễ cúng tất niên một cách chu đáo, trang trọng.

Thông thường, cỗ cúng tất niên gồm hai mâm riêng biệt: mâm cúng gia tiên và mâm cúng trời đất. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại, đặc biệt với các gia đình sinh sống tại chung cư hoặc nhà ở có diện tích hạn chế, nhiều nhà linh hoạt chuẩn bị một mâm cỗ chung đặt trong nhà, vẫn bảo đảm sự trang nghiêm và thành kính.

Mâm cúng tất niên Tết Bính Ngọ 2026 đầy đủ, chi tiết. (Ảnh: Thu Huong Vu)

Mâm cúng tất niên Tết Bính Ngọ 2026 gồm những gì?

Theo tập quán lâu đời, lễ cúng tất niên thường có hai mâm:

Mâm cúng gia tiên được đặt trên bàn thờ tổ tiên trong nhà. Đây là không gian linh thiêng nhất của mỗi gia đình, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tri ân ông bà, tổ tiên đã khuất. Các món ăn trong mâm cỗ gia tiên mang đậm nét truyền thống, được chuẩn bị tùy theo điều kiện kinh tế và phong tục từng vùng, từng nhà.

Mâm cúng trời đất, âm linh, cô hồn thường đặt ngoài sân hoặc trước cửa nhà. Mâm lễ này mang ý nghĩa tạ ơn trời đất, thần linh cai quản, đồng thời thể hiện sự chia sẻ, cầu mong bình an, may mắn cho gia đình trong năm mới.

Dù chuẩn bị một hay hai mâm, nguyên tắc chung là cỗ cúng nên vừa đủ, phù hợp với số lượng thành viên trong gia đình, tránh làm quá nhiều dẫn đến thừa mứa, lãng phí. Trong quan niệm truyền thống, lễ vật có thể giản dị, nhưng điều cốt lõi là sự thành tâm của gia chủ.

Trên bàn thờ gia tiên trong lễ tất niên cần chuẩn bị đầy đủ các vật phẩm cơ bản:

Hương và đèn: Đây là hai yếu tố tượng trưng cho sự kết nối giữa âm và dương. Hương được ví như hình ảnh của các vì sao, trong khi đèn đại diện cho Mặt trời và Mặt trăng. Thông thường, bàn thờ nên có hai cây đèn đặt cân xứng hai bên, tạo thế hài hòa, trang nghiêm. Việc thắp hương, thắp đèn góp phần tạo nên không gian linh thiêng cho nghi lễ cuối năm.
Mâm ngũ quả: Bao gồm 5 loại quả khác nhau, mỗi loại mang một ý nghĩa tượng trưng cho những ước nguyện của gia chủ như tài lộc, sức khỏe, bình an, hạnh phúc. Các loại quả được chọn phải là quả ăn được, còn tươi, hình thức đẹp, không dập nát hay sâu hỏng. Cách bày trí mâm ngũ quả có thể khác nhau giữa các vùng miền, nhưng đều hướng tới sự cân đối, trang trọng.
Hoa tươi và vàng mã: thường được đặt trên bàn thờ chính cùng mâm ngũ quả để tăng thêm sự trang nghiêm, thể hiện lòng thành kính.

Tùy theo đặc trưng văn hóa từng vùng, mâm cỗ tất niên có sự khác biệt, song về cơ bản vẫn có những món truyền thống quen thuộc:

Gà luộc: Là món gần như không thể thiếu trong mâm cỗ Tết, tượng trưng cho sự no đủ, may mắn và hạnh phúc. Gà thường được luộc nguyên con, bày trang trọng trên đĩa lớn.Bánh chưng hoặc bánh tét: Đây là món ăn gắn liền với Tết cổ truyền.
Bánh chưng phổ biến ở miền Bắc, bánh tét quen thuộc ở miền Trung và miền Nam. Cả hai đều biểu trưng cho sự bền vững, đoàn viên và gắn kết gia đình.
Xôi gấc: Với màu đỏ tươi đặc trưng, xôi gấc tượng trưng cho tài lộc và thịnh vượng trong năm mới.
Thịt kho tàu hoặc thịt đông: Ở miền Nam, thịt kho tàu (thịt kho trứng) là món ăn quen thuộc trong dịp Tết. Trong khi đó, miền Bắc thường có món thịt đông – món ăn đặc trưng của mùa lạnh. Cả hai đều mang ý nghĩa sum vầy, ấm cúng.

Gợi ý mâm cỗ mặn cúng tất niên Tết Bính Ngọ 2026. (Ảnh: Loan Trần)

Người miền Bắc chuẩn bị mâm cỗ tất niên khá cầu kỳ và tỉ mỉ, thể hiện rõ nét văn hóa truyền thống. Bên cạnh gà luộc, bánh chưng, xôi gấc, thịt đông, mâm cỗ còn có giò lụa, canh măng và dưa muối. Sự kết hợp hài hòa giữa các món tạo nên bức tranh ẩm thực đậm chất cổ truyền.

So với miền Bắc, mâm cỗ tất niên miền Trung có phần giản dị hơn nhưng vẫn đầy đủ ý nghĩa. Các món đặc trưng gồm giò lụa, thịt gà, thịt heo và bánh tét. Đặc biệt, hành muối là món ăn không thể thiếu, góp phần cân bằng hương vị và tạo nét riêng cho mâm cỗ ngày Tết của người miền Trung.

Khí hậu ấm áp và nguồn thực phẩm phong phú tạo nên nét đặc trưng cho mâm cỗ tất niên miền Nam. Ngoài bánh tét ăn kèm củ kiệu, người miền Nam còn chuẩn bị nhiều món đậm hương vị nhiệt đới như canh khổ qua, chả giò, thịt kho trứng, gỏi tôm thịt. Trong đó, canh khổ qua vừa đậm đà vừa có tác dụng thanh nhiệt, thường được lựa chọn trong dịp Tết.

Bên cạnh mâm cỗ mặn, một số gia đình còn chuẩn bị thêm mâm cỗ chay để cúng tổ tiên. Các món chay phổ biến gồm miến xào chay, canh rau củ nấu chay, đậu phụ chiên xào nấm và giò chay. Việc chuẩn bị mâm chay thể hiện sự đa dạng trong thực hành nghi lễ, tùy theo quan niệm và điều kiện của từng gia đình.

Thông thường, mâm cỗ mặn được đặt trên một chiếc bàn con phía dưới bàn thờ chính, tạo sự trang trọng. Các lễ vật như mâm ngũ quả, hoa tươi và vàng mã đặt trên bàn thờ, bảo đảm bố cục cân đối và tôn nghiêm.

Gợi ý mâm cỗ chay cúng tất niên Tết Bính Ngọ 2026. (Ảnh: Loan Trần)

Nên cúng tất niên vào ngày nào?

Về thời điểm thực hiện lễ cúng tất niên Tết Bính Ngọ 2026, các gia đình có thể tham khảo theo sách “Lịch âm dương cát tường năm Bính Ngọ 2026” của tác giả Cao Minh, do Nhà xuất bản Hồng Đức phát hành. Theo đó, trong năm 2026 có một số ngày được đánh giá phù hợp để tiến hành nghi lễ cuối năm.

Ngày 29 tháng Chạp (16/2/2026 Dương lịch): Giờ Thìn (7h – 9h); Giờ Tỵ (9h – 11h); Giờ Thân (15h – 17h); Giờ Dậu (17h – 19h).

Ngày 28 tháng Chạp (15/2/2026 Dương lịch): Giờ Thìn (7h – 9h); Giờ Tỵ (9h – 11h).

Ngày 26 tháng Chạp (13/2/2026 Dương lịch): Giờ Thìn (7h – 9h); Giờ Ngọ (11h – 13h); Giờ Mùi (13h – 15h).

Ngày 27 tháng Chạp (14/2/2026 Dương lịch): Giờ Tỵ (9h – 11h); Giờ Thân (15h – 17h)

Theo nhận định của các chuyên gia phong thủy, thời điểm được xem là phù hợp nhất để cúng tất niên năm Bính Ngọ 2026 là ngày 29 tháng Chạp (16/2/2026 Dương lịch). Ngày này rơi vào ngày Tân Dậu, trong đó giờ Tỵ (9h – 11h) được đánh giá là khung giờ đẹp để tiến hành nghi thức lên hương. Đây là khoảng thời gian hoàng đạo, được nhiều gia đình lựa chọn với mong muốn đón năm mới trong không khí thuận hòa.

Tuy vậy, trong đời sống hiện đại, việc chọn ngày giờ cúng chủ yếu mang ý nghĩa văn hóa, tinh thần. Điều quan trọng hơn cả vẫn là sự chuẩn bị chu đáo, sự hiện diện đông đủ của các thành viên và việc gìn giữ truyền thống gia đình.

Văn khấn cúng tất niên Tết Bính Ngọ 2026

Trong lễ cúng tất niên, gia chủ thường chuẩn bị bài văn khấn để trình bày lòng thành với thần linh và tổ tiên. Nội dung văn khấn thể hiện sự biết ơn vì một năm đã qua bình an, đồng thời cầu mong năm mới thuận lợi, gia đạo yên ấm, mọi việc hanh thông.

Bài khấn cần được đọc với thái độ trang nghiêm, rõ ràng, thể hiện sự tôn kính. Dù hình thức có thể khác nhau giữa các gia đình, tinh thần chung vẫn là hướng về cội nguồn, gìn giữ đạo lý truyền thống.

Dưới đây là các bài văn khấn cúng tất niên chuẩn nhất theo phong tục cổ truyền.

Bài văn khấn cúng tất niên dành cho thần linh

Nam mô A Di Đà Phật!

- Con kính lạy chín phương trời, mười phương Phật, chư Phật mười phương.

- Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị tôn thần.

- Con kính lạy ngài Kim niên Đương cai Thái Tuế chí đức tôn thần.

- Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương.

- Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa tôn thần.

- Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân, cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.

- Con kính lạy chư gia cao tằng tổ khảo, cao tằng tổ tỷ, tiên linh nội ngoại họ...

Hôm nay là ngày .... tháng Chạp năm...

Tín chủ (chúng) con là...

Ngụ tại...

Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.

Hôm nay là ngày 30 Tết, chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên địa Tôn thần, phụng hiến tổ tiên, truy niệm chư linh. Theo như thường lệ tuệ trừ cáo tế, cúi xin chư vị tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án tọa, phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng, luôn luôn mạnh khỏe, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hòa thuận.

Nam mô A Di Đà Phật!

(cúi lạy)

Cúng tất niên là một trong những nghi thức quan trọng dịp Tết Nguyên đán. (Ảnh: Nguyễn Hà Linh)

Bài văn khấn cúng tất niên dành cho gia tiên

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân

Con kính lạy ngài Bản gia Thổ địa Long mạch tôn thần

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức tôn thần

Con kính lạy ngài tiền hậu địa chủ, Tài thần

Con kính lạy các tôn thần cai quản trong khu vực này.

Tín chủ (chúng) con là...

Tuổi...

Ngụ tại...

Hôm nay là ngày ....tháng Chạp, tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật, kim ngân trà quả, đốt nén hương thơm dâng lên trước án. Qua một năm làm ăn, chúng con xin dâng lễ tạ ơn trên đã phù hộ độ trì cho chúng con mọi sự an lành và may mắn.

Chúng con thành tâm kính mời: Ngài kim niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng Chư vị Đại vương, ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân, ngài Bản gia Thổ địa Long mạch Tôn thần, các ngài Ngũ Phương, Ngũ thổ, Phúc đức chính thần, các vị tôn thần cai quản trong khu vực này.

Cúi xin các ngài nghe thấu lời mời, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù trì tín chủ chúng con, toàn gia an lạc, công việc hanh thông. Người người được bình an, lộc tài tăng tiến, tâm đạo mở mang, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Phục duy cẩn cáo!

Cúng tất niên Tết Bính Ngọ 2026 không chỉ là một nghi thức tâm linh mà còn là dịp tổng kết năm cũ, gắn kết các thế hệ trong gia đình. Dù mâm cỗ lớn hay nhỏ, điều cốt lõi vẫn là sự thành tâm và tinh thần sum vầy, giá trị bền vững đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ người Việt.

Nhật Thùy

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/mam-cung-tat-nien-tet-binh-ngo-2026-day-du-chi-tiet-ar1002614.html