Mâm ngũ quả ngày Tết - Gửi trọn ước nguyện bình an, sung túc đầu xuân

2 giờ trướcBài gốc

Theo quan niệm dân gian, “ngũ quả” tượng trưng cho ngũ hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; đồng thời gửi gắm ước vọng về phúc - lộc - thọ - khang - ninh. Dù trải qua thời gian, ý nghĩa ấy vẫn còn nguyên giá trị trong đời sống tinh thần của người Việt.

Người dân lựa chọn từng loại trái cây tươi ngon tại chợ tết, chuẩn bị cho mâm ngũ quả thêm phần tươm tất, trọn vẹn.

Tùy từng vùng miền, mâm ngũ quả có cách lựa chọn và bày biện khác nhau. Ở miền Bắc, nải chuối xanh gần như là hình ảnh quen thuộc, được đặt ở dưới cùng như bàn tay nâng đỡ, bao bọc các loại quả khác. Chính giữa thường là quả bưởi hoặc phật thủ, tượng trưng cho sự tròn đầy, viên mãn. Xen kẽ là hồng, quýt, táo, đào… tạo nên tổng thể hài hòa về màu sắc. Với người miền Bắc, chuối thể hiện sự sum vầy, bưởi và phật thủ mang ý nghĩa bình an, may mắn; những gam màu đỏ, vàng tượng trưng cho tài lộc, thịnh vượng.

Miền Trung, nơi điều kiện tự nhiên còn nhiều khắc nghiệt, mâm ngũ quả thường linh hoạt hơn. Gia đình có gì bày nấy, miễn sao tươm tất, thành tâm. Thanh long, dưa hấu, chuối, cam, quýt, mãng cầu… thường được lựa chọn. Màu sắc được chú trọng để mâm quả thêm tươi sáng trong những ngày đầu năm. Với người miền Trung, mâm ngũ quả là lời cầu mong vượt qua gian khó, hướng tới một năm mới an lành.

Miền Nam lại nổi bật với lối chơi chữ độc đáo. Nhiều gia đình chọn mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài, sung để gửi gắm ước mong “cầu vừa đủ xài sung”. Có nơi thêm trái thơm (dứa) với mong muốn gia đạo đông vui, con cháu sum vầy. Người miền Nam thường kiêng chuối vì phát âm gần với “chúi” - gợi đến cụm từ “chúi nhủi”, “chúi đầu”, mang nghĩa cúi xuống, đi xuống, sa sút và hạn chế những loại quả mang ý nghĩa không may.

Mỗi gia đình tự tay sắp xếp, bày biện mâm ngũ quả phù hợp với điều kiện, thể hiện sự chăm chút và lòng thành kính.

Ngày nay, mâm trái cây ngày Tết trở nên đa dạng và phong phú hơn cả về chủng loại lẫn hình thức. Bên cạnh những loại quả Việt quen thuộc như chuối nải, dưa hấu, dừa, sung, đu đủ…, thị trường còn xuất hiện nhiều trái cây nhập khẩu và giống lai chất lượng cao như nho ngoại, lê, cherry, thanh long hoàng kim, khóm đỏ… Đặc biệt, các sản phẩm tạo hình độc đáo như dưa hấu vuông, dưa hấu thỏi vàng, bưởi hồ lô hay trái cây khắc chữ “Tài”, “Lộc”, “Phúc”, “Thọ” ngày càng được ưa chuộng, góp phần tăng tính thẩm mỹ và mang ý nghĩa chúc phúc đầu năm. Dù lựa chọn truyền thống hay hiện đại, điều quan trọng vẫn là sự hài hòa, tươi ngon và tấm lòng thành kính khi dâng lên bàn thờ gia tiên.

Chị Trương Thư (phường Nùng Trí Cao) chia sẻ: Những ngày cuối năm tuy khá bận rộn nhưng tôi vẫn cố gắng thu xếp thời gian để tự tay bày biện mâm ngũ quả. Thực ra việc sắp mâm cũng không quá cầu kỳ, mình có thể bày theo ý mình sao cho hài hòa, đẹp mắt và phù hợp với điều kiện gia đình. Tôi muốn tự làm để thể hiện lòng thành kính với tổ tiên và cầu mong một năm mới bình an, thuận lợi.

Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại, không phải gia đình nào cũng có điều kiện chuẩn bị cầu kỳ. Có nhà bày mâm quả thật đầy đặn, phong phú; có nhà chỉ vài ba loại quả giản dị. Điều quan trọng không nằm ở số lượng hay giá trị của trái cây, mà ở tấm lòng thành và sự sum họp. Mỗi gia đình, tùy điều kiện kinh tế và hoàn cảnh sinh hoạt, đều có thể chuẩn bị cho mình một mâm ngũ quả phù hợp mà vẫn giữ được ý nghĩa. Đặc biệt, khoảnh khắc cả nhà cùng nhau bày mâm ngũ quả luôn là ký ức đẹp trong những ngày giáp tết. Người lớn chọn quả, trẻ nhỏ lau từng trái cho sạch, ông bà chỉ dẫn cách xếp sao cho cân đối. Trong những phút giây ấy, tết không chỉ là thời khắc chuyển giao năm mới, mà còn là dịp để các thế hệ gần nhau hơn, nhắc nhớ về truyền thống và cội nguồn.

Mâm ngũ quả được bày ngay ngắn trên bàn thờ gia tiên, hài hòa sắc màu, tượng trưng cho lời chúc năm mới an khang, sung túc.

Nắm bắt tâm lý bận rộn của nhiều gia đình hiện nay, thị trường trái cây ngày Tết cũng trở nên sôi động. Tại các chợ truyền thống trên địa bàn, những sạp hoa quả được bày biện rực rỡ, đủ chủng loại phục vụ người dân. Nhiều cửa hàng chuẩn bị sẵn các mâm ngũ quả được sắp xếp đẹp mắt. Bên cạnh đó, các cửa hàng online, dịch vụ đặt mâm ngũ quả theo yêu cầu cũng nở rộ, giúp những gia đình ít thời gian vẫn có thể chuẩn bị mâm quả tươm tất.

Dù lựa chọn tự tay chuẩn bị hay đặt mua sẵn, điều nhiều người hướng tới vẫn là giữ được không khí ấm cúng của ngày tết. Bởi suy cho cùng, giá trị của mâm ngũ quả không chỉ nằm ở hình thức bày biện đẹp mắt, mà ở ý nghĩa tinh thần sâu sắc mà nó mang lại. Trong quan niệm của người Việt, những trái cây tươi trên bàn thờ không đơn thuần là lễ vật, mà là biểu tượng của lòng thành, của ước nguyện bình an, sung túc, may mắn cho cả năm mới. Mỗi loại quả gửi gắm một lời cầu chúc, mỗi sắc màu chứa đựng niềm tin vào điều tốt đẹp. Chính vì thế, mâm ngũ quả trở thành nét đẹp văn hóa bền vững, nhắc nhở mỗi người về cội nguồn và giá trị của sự sum vầy trong mái ấm gia đình.

Xuân mới lại về trên khắp phố phường. Trong tiết trời se lạnh vùng cao, mâm ngũ quả được bày trang trọng trên bàn thờ mỗi gia đình như một lời chúc năm mới an lành, hạnh phúc. Dù đầy đặn hay giản dị, chỉ cần được chuẩn bị bằng sự chân thành và sự quây quần của những người thân yêu, mâm ngũ quả sẽ luôn là biểu tượng đẹp của tết cổ truyền - nơi mọi người cùng nhau vun đắp yêu thương và hy vọng cho một mùa xuân mới đủ đầy.

P.V

Nguồn Cao Bằng : https://baocaobang.vn/mam-ngu-qua-ngay-tet-gui-tron-uoc-nguyen-binh-an-sung-tuc-dau-xuan-3185485.html