Mang trong mình chất độc, cây cổ thụ trăm tuổi trở thành báu vật của làng quê

3 giờ trướcBài gốc

Với người dân thôn Mai Lộc 2, xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị, cây sui cổ thụ được xem là “báu vật xanh” của làng. Không chỉ gắn bó với đời sống sinh hoạt hằng ngày, cây còn in sâu trong ký ức của nhiều thế hệ. Ông Hoàng Ngọc Thục (SN 1942) cho biết, theo lời các bậc cao niên truyền lại, cây sui hiện có tuổi đời ít nhất 200 năm.

Cây sui cổ thụ tại thôn Mai Lộc 2, xã Cam Lộ.

Ông Thục kể, từ khi còn nhỏ đã thấy cây sui cổ thụ sừng sững trên ngọn đồi đầu làng. Trải qua bao biến thiên của thời gian, cây chứng kiến sự hình thành, phát triển của thôn xóm và sự sinh sôi của nhiều thế hệ cư dân. Dù từng hứng chịu bom đạn chiến tranh, chất độc hóa học và nhiều trận bão lớn, cây vẫn bền bỉ tỏa bóng xanh quanh năm.

“Trong chiến tranh, làng tôi phải hứng chịu rất nhiều bom đạn và chất độc hóa học. Cây sui dù bị tàn phá nặng nề nhưng vẫn đứng sừng sững ở đó, trên thân cây đến nay vẫn còn lưu lại những vết tích của bom đạn”, ông Thục chia sẻ.

Thân cây sui còn lưu lại những vết thương do bom đạn chiến tranh.

Cây sui cổ thụ từ lâu đã gắn bó mật thiết với đời sống người dân Mai Lộc 2. Ông Trần Xuân Bồi (SN 1955) nhớ lại, tuổi thơ của ông cùng bạn bè gắn với những buổi chăn trâu, vui chơi dưới tán cây rợp mát. Đây cũng là nơi người dân dừng chân nghỉ ngơi sau những giờ lao động vất vả trên đồng ruộng.

Theo thời gian, nhiều người con của làng lớn lên rồi đi xa lập nghiệp, nhưng mỗi lần trở về, hình ảnh cây sui vẫn vẹn nguyên trong ký ức. Bóng cây không chỉ che mát một vùng quê mà còn trở thành biểu tượng thân thuộc, gắn với tâm thức của bao thế hệ.

Ông Bồi cho biết, cây sui là loài thực vật có độc, đặc biệt là phần mủ cây. Vì vậy, người lớn trong làng luôn dặn dò con cháu chỉ vui chơi dưới bóng cây, tuyệt đối không ăn hay sử dụng bất kỳ bộ phận nào của cây để tránh nguy hiểm.

Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, Trưởng thôn Mai Lộc 2, cây sui mọc trên ngọn đồi đầu làng, cao hơn 30m với tán lá sum suê vươn rộng tứ phía. Thân cây đồ sộ đến mức phải cần 3–4 người trưởng thành dang tay mới ôm xuể.

Đường kính thân cây lớn, phải 3 đến 4 vòng tay người trưởng thành mới ôm xuể.

Theo ông Hiếu, người dân địa phương mong muốn cây sui cổ thụ được xem xét công nhận là cây di sản. Họ mong rằng một cây có tuổi đời hàng trăm năm sẽ được bảo vệ tốt và tôn vinh giá trị văn hóa, lịch sử gắn với vùng đất Cam Lộ.

Đền thờ vua Hàm Nghi tại xã Cam Lộ là một điểm đến của du khách khi tìm hiểu về phong trào Cần Vương trong lịch sử.

Ông Nguyễn Tiến Long, Phó Chủ tịch UBND xã Cam Lộ cho biết, địa phương đã đưa khu vực cây sui cổ thụ vào quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị. Xã đang lên phương án mở tuyến đường dẫn vào khu vực có cây sui nhằm thuận lợi quản lý, bảo vệ cũng như phục vụ nhu cầu tham quan, tìm hiểu của người dân, du khách. Cùng với đó, phối hợp với các cơ quan chuyên môn tiến hành lập hồ sơ, hoàn tất các thủ tục cần thiết để đề nghị công nhận cây sui là cây di sản.

Cây sui (tên gọi khác là cây thuốc bắn, cây nỗ tiễn, cây nong) có tên khoa học là Antiaris toxicaria Lesch, thuộc họ Dâu tằm (Moraceae). Đây là loại cây gỗ lớn, thân hình trụ thẳng, có thể cao từ 20 đến 30 mét. Gốc cây thường có các rễ nổi lớn, giúp cây đứng vững chắc. Vỏ thân màu xám trắng, xù xì, có nhiều xơ sợi dai. Toàn thân cây sui chứa rất nhiều nhựa mủ màu trắng đục, đây là phần chứa chất độc khủng khiếp nhất của cây. Khi chảy ra ngoài không khí, nhựa này nhanh chóng chuyển sang màu nâu đen và cứng lại.

Cây sui phân bố rộng rãi ở các vùng nhiệt đới châu Á (Ấn Độ, Malaysia, Thái Lan, Nam Trung Quốc), châu Phi và châu Úc. Ở Việt Nam, cây mọc hoang trong rừng kín thường xanh hoặc rừng thưa vùng núi từ Bắc vào Nam.

Trong đời sống, nhựa sui là thành phần chính của các loại thuốc tẩm mũi tên, mũi lao của thợ săn. Khi thú rừng trúng tên, nhựa sui theo máu đi vào tim, giết chết con thú. Vỏ cây sui sau khi khử độc là nguyên liệu dệt may thô sơ nhưng ấm áp của người thời xưa. Trong kháng chiến, để chống chọi với cái rét khắc nghiệt nơi núi rừng, người dân Tây Bắc từng dùng vỏ cây sui làm thành chăn tặng bộ đội. Trong bài thơ Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu có câu "Thương nhau chia củ sắn lùi. Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng".

Hùng Trần

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/mang-trong-minh-chat-doc-cay-co-thu-tram-tuoi-tro-thanh-bau-vat-cua-lang-que-169260603082835892.htm