Mạnh tay hơn với thuốc lá

3 giờ trướcBài gốc

Dự thảo sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang nhận nhiều đề xuất "mạnh tay" như cấm toàn diện thuốc lá điện tử, cấm trưng bày và siết quy định không gian công cộng.

Những vấn đề nóng này vừa được các chuyên gia, đại diện bộ, ngành đưa ra mổ xẻ tại hội nghị phản biện xã hội do Trung ương Đoàn tổ chức ngày 9-3.

Thực tế đáng lưu tâm

Nhiều ý kiến cho rằng cần siết chặt quản lý các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng - vốn ngày càng phổ biến trong giới trẻ. Ông Nguyễn Tường Lâm - Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam - cho biết dự thảo luật được xây dựng sau 13 năm thi hành nhằm xử lý những vấn đề mới phát sinh.

Theo ông Lâm, Việt Nam nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỉ lệ nam giới hút thuốc lá cao nhất thế giới. Tác hại của thuốc lá gây gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và nền kinh tế, vì vậy, dự thảo luật bổ sung nhiều quy định liên quan đến sản xuất, kinh doanh, vận chuyển và sử dụng các sản phẩm thuốc lá mới.

Đại diện Bộ Y tế cho biết dự thảo luật nhấn mạnh quyền của mọi người - đặc biệt là phụ nữ, trẻ em và các nhóm dễ bị tổn thương - được sống và làm việc trong môi trường không khói thuốc. Dự thảo cũng siết chặt điều kiện kinh doanh, yêu cầu các điểm bán treo biển "không bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi" và tăng cường cung cấp thông tin cảnh báo.

Trước đó, cuối tháng 2-2026, Bộ Y tế đã tổ chức hội thảo truyền thông chính sách về dự án luật này với sự tham dự của nhiều bộ, ngành và tổ chức quốc tế. Bộ Y tế đề xuất cấm toàn diện việc sản xuất, kinh doanh, quảng cáo, tàng trữ, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; đồng thời cấm trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức tại điểm bán. Ông Nguyễn Trọng Khoa - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh - cho biết việc trưng bày bao thuốc thực chất là quảng cáo trực quan, kích thích giới trẻ. Theo kinh nghiệm từ 59 quốc gia, việc cấm trưng bày giúp giảm tỉ lệ hút thuốc khoảng 7%. Bộ Y tế đề xuất cửa hàng phải có tủ đựng riêng, có rèm che kín như mô hình tại Singapore.

Hút thuốc bị cấm trong cơ sở y tế, nhưng vẫn còn người vi phạm

Ủng hộ định hướng này, GS-TS Trần Ngọc Đường, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về dân chủ và pháp luật, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam - đề nghị bổ sung cụm từ "thuốc lá mới" vào điều 1 của luật để bảo đảm tính minh bạch. Điều này thể hiện sự thay đổi quản lý từ sản phẩm tự nhiên sang sản phẩm công nghệ chứa nicotine. Ông kiến nghị làm rõ ranh giới các loại thuốc lá; bổ sung trách nhiệm của các nền tảng trung gian trong kiểm soát buôn bán trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử; rà soát tăng mức xử phạt như tịch thu phương tiện, đình chỉ kinh doanh hoặc xử lý hình sự.

Đồng tình với quan điểm trên, TS Nguyễn Viết Hải, giảng viên Khoa Y tế công cộng - Trường Đại học Y Dược (ĐHQG Hà Nội), cũng cho rằng thị trường thuốc lá điện tử đang "nhảy múa" trên mạng với nhiều kênh ẩn danh. Ông đề xuất cần cơ chế phối hợp xử lý quảng cáo xuyên biên giới và gỡ bỏ nội dung vi phạm. Đồng thời, nên giao Chính phủ quy định cụ thể các nhóm không gian công cộng mới phát sinh để quản lý linh hoạt, phù hợp thực tế.

Làm rõ khái niệm "trong nhà"

Tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Hùng, Vụ Pháp chế - Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch - cho rằng phòng chống tác hại của thuốc lá không chỉ là vấn đề y tế mà còn liên quan đến định hướng lối sống, đặc biệt với giới trẻ. Theo ông, ngành văn hóa đã ban hành nhiều quy định nhằm hạn chế tối đa hình ảnh diễn viên hút thuốc trên sân khấu, điện ảnh. Thanh thiếu niên rất dễ bị ảnh hưởng bởi thần tượng. Vì vậy, nếu hình ảnh hút thuốc xuất hiện trong phim ảnh hay MV ca nhạc như một "phụ kiện thời thượng" sẽ gây tác động tiêu cực đến công tác truyền thông phòng chống thuốc lá.

Từ thực tiễn ngành du lịch, ông Hùng cũng đề nghị dự thảo luật làm rõ khái niệm "trong nhà". Theo ông, nhiều khách sạn, đặc biệt là khách sạn 2-4 sao, gặp khó khi áp dụng lệnh cấm hút thuốc hoàn toàn. "Nhiều khách sạn có ban công rộng, tách biệt với không gian kín. Nếu khách hút thuốc ở ban công ngoài trời nhưng vẫn bị coi là "trong nhà" theo định nghĩa hiện nay thì doanh nghiệp rất khó thực hiện" - ông Hùng nói, đồng thời cho rằng cần làm rõ khái niệm này để khói thuốc không lan vào không gian chung nhưng vẫn bảo đảm tính khả thi trong hoạt động du lịch.

Ở góc độ quản lý nhà nước, bà Nguyễn Huyền Hạnh, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Tổ chức nhà nước và Lao động - Bộ Nội vụ, cho rằng quy định cấm hút thuốc tại nơi làm việc không chỉ nhằm bảo vệ sức khỏe mà còn góp phần xây dựng kỷ luật hành chính và văn hóa công sở. Bà đề nghị dự thảo luật cần quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu, đồng thời xem xét mở rộng phạm vi cấm hút thuốc hoàn toàn tại cơ quan nhà nước, bao gồm cả trong nhà và toàn bộ khuôn viên, như một tiêu chí xây dựng văn hóa công sở văn minh.

Tại hội nghị, nhiều đại biểu cũng đề nghị dự thảo luật kiên trì quy định cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán nhằm bảo đảm thống nhất với các chính sách cấm quảng cáo, khuyến mãi. Đồng thời, cần mở rộng phạm vi kiểm soát không chỉ với thuốc lá điếu mà cả thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để tránh tạo kẽ hở cho các sản phẩm mới tiếp cận giới trẻ. Một số ý kiến đề xuất tăng chế tài xử phạt đối với các điểm bán vi phạm quy định trưng bày, đặc biệt là các cửa hàng gần trường học, đồng thời làm rõ một số khái niệm kỹ thuật trong luật để thuận lợi cho việc thực thi. Ngoài ra, các đại biểu cũng kiến nghị tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá lên tối thiểu 75% diện tích bao bì nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông phòng chống tác hại của thuốc lá.

Bài và ảnh: NGỌC DUNG

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/manh-tay-hon-voi-thuoc-la-196260309205134427.htm