Mạnh từ cơ sở

2 giờ trướcBài gốc

Xây dựng cấp xã mạnh về năng lực ra quyết định, chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh góp phần nâng cao năng lực thực thi của cả hệ thống chính quyền 2 cấp.

Tính đến nay, sau khi sắp xếp lại tổ chức bộ máy, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, cả nước có 34 tỉnh, thành phố, 3.321 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 2.621 xã, 687 phường, 13 đặc khu. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay không chỉ là mô hình tổ chức hành chính mới, mà còn là phương thức quản trị địa phương mới nhằm bỏ tầng nấc trung gian để tổ chức vận hành bộ máy chính quyền cơ sở thông suốt, với nguồn lực được phân bổ hợp lý, công nghệ và dữ liệu được sử dụng hiệu quả, phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn. Bởi khi không còn thành phố trực thuộc tỉnh, thị trấn, thị xã, quận, huyện thì mọi quyết định từ Trung ương xuống tỉnh được nhanh chóng đưa xuống xã để thực thi.

Xét trên khía cạnh khoa học của tổ chức bộ máy, đây thực sự là một cuộc cải cách về quản trị, không đơn thuần là một sự điều chỉnh về tổ chức bộ máy. Tinh thần của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV xác định phải bảo đảm nguyên tắc cấp tỉnh mạnh về chiến lược, cấp xã mạnh về thực thi. Theo đó, cấp tỉnh không sa vào xử lý sự vụ, làm thay cấp dưới, ôm đồm những việc cơ sở có thể làm được. Còn cấp xã phải được trao điều kiện về nguồn lực để tạo không gian phát triển bên cạnh nhiệm vụ thực sự trở thành nơi giải quyết các công việc trực tiếp gắn với người dân, doanh nghiệp, địa bàn, đời sống hằng ngày, an sinh xã hội, trật tự cơ sở, thủ tục thiết yếu và các yêu cầu cấp bách từ thực tiễn.

Trong phát biểu nhậm chức khi đề cập đến vận hành hiệu quả tổ chức bộ máy theo mô hình mới, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng truyền tải một thông điệp: Nhiệm vụ của Chính phủ là đưa bộ máy mới này hoạt động hiệu lực, hiệu quả, thực chất, trở thành động năng mới. Tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực hợp lý, nâng cao năng lực cán bộ, đặc biệt là cán bộ xã, phường, đặc khu.

Đặc biệt, đối với năm 2026, Thủ tướng cam kết: Chuyển mạnh từ phương thức hành chính quản lý sang hành chính phục vụ, kiến tạo phát triển, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn. Xác định rõ việc gì địa phương làm nhanh hơn, tốt hơn, hiệu quả hơn, sát thực tiễn hơn thì giao địa phương quyết. Khơi dậy tinh thần chủ động, linh hoạt, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của các cấp chính quyền cơ sở – nơi gần dân nhất, sát dân nhất. Lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo để đánh giá thành công của bộ máy chính quyền các cấp.

Như vậy những việc địa phương có thể triển khai làm nhanh, làm hiệu quả, sát với thực tiễn thì được trao quyền nhiều hơn: “Tỉnh toàn diện, xã vững mạnh, bám cơ sở”. Ở đó, nhiệm vụ của cấp tỉnh được tập trung vào những vấn đề lớn như: quy hoạch, chiến lược, đầu tư lớn, kiểm tra, giám sát. Còn cấp xã là nơi giải quyết các công việc trực tiếp gắn với người dân và doanh nghiệp.

Vừa qua, phát biểu chỉ đạo tại hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai thực hiện các Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Sau gần 1 năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã vượt qua giai đoạn khởi động ban đầu, bước đầu định hình cơ chế vận hành tương đối ổn định, thông suốt, và đang chuyển sang giai đoạn nâng cao chất lượng thực thi, hướng tới hiệu lực, hiệu quả thực chất.

Tuy nhiên, để mô hình này phát huy đầy đủ giá trị và sức mạnh, cần được nhìn nhận trong chỉnh thể thống nhất của nền quản trị quốc gia, với một nguyên lý xuyên suốt. Đó là: “Trung ương mạnh về định hướng chiến lược, thể chế và giám sát, địa phương mạnh về tổ chức thực hiện, trong đó cấp xã đóng vai trò then chốt quyết định chất lượng vận hành của toàn hệ thống”. Năm 2026, Trung ương đã xác định là “Năm cán bộ cơ sở”, từng cơ sở phải thay đổi.

Để hiện thực hóa tư duy này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt quan điểm trước hết cần xây dựng cấp xã mạnh về năng lực ra quyết định. Cấp xã phải được phân quyền rõ ràng, gắn với nguồn lực và trách nhiệm cụ thể, để có thể chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh, từ hạ tầng, dịch vụ xã hội đến quản lý kinh tế - xã hội. Quyền hạn gắn liền trách nhiệm sẽ tạo ra hiệu quả thực chất, tránh chồng chéo và trì trệ trong quản lý. Tiếp đó, cấp xã mạnh về huy động nguồn lực sẽ giúp cấp tỉnh chủ động hơn trong việc điều phối và triển khai các dự án chiến lược. Cấp xã là nơi kết nối trực tiếp các nguồn lực xã hội, kinh tế và nhân lực địa phương. Khả năng huy động và phân bổ hiệu quả sẽ đảm bảo nguồn lực được sử dụng tối ưu, nâng cao năng lực thực thi của cả hệ thống chính quyền 2 cấp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đặt ra yêu cầu cấp xã mạnh về giám sát và phản hồi. Cấp xã năng động sẽ cung cấp dữ liệu và thông tin chính xác về thực trạng và nhu cầu của người dân, từ đó giúp cấp tỉnh ra quyết sách phù hợp, kịp thời và chính xác. Đây chính là cơ chế tạo sức bật, đảm bảo hiệu lực tổng thể của chính quyền địa phương 2 cấp.

Sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, chính quyền cấp xã mới đảm nhận khoảng 86% số nhiệm vụ từ cấp huyện, tập trung nhiều hơn vào quản lý trực tiếp dân cư và thủ tục hành chính. Với 1.065 nhiệm vụ mà cấp xã phải đảm nhận không chỉ đòi hỏi cán bộ cấp cơ sở phải am hiểu từ thủ tục hành chính, quản lý đất đai, môi trường, y tế, giáo dục, an sinh xã hội mà còn phải nhạy bén trước những vấn đề mới nổi như chuyển đổi số, kinh tế chia sẻ, biến đổi khí hậu.

Điều đó đang đặt lên vai cán bộ cấp cơ sở những áp lực lớn, phải chuyển đổi tư duy từ quản lý sang phục vụ, phải thành thạo sử dụng các phần mềm chuyên ngành, dịch vụ công trực tuyến, hệ thống quản lý văn bản điện tử để giải quyết những vấn đề liên quan đến đời sống người dân. Xã mạnh thì tỉnh mạnh, tỉnh mạnh thì Trung ương mạnh.

Cấp cơ sở được coi là “bộ rễ” vững chắc, nơi gần dân, sát dân nhất. Sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp chính là thước đo để đánh giá thành công của bộ máy chính quyền các cấp, qua đó củng cố niềm tin của dân với Đảng và Nhà nước, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, liêm chính, vững mạnh. Cơ sở mạnh chính là nền tảng để bảo đảm sự thông suốt, kỷ luật và hiệu quả của toàn bộ hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở. Thành bại của mọi nghị quyết, chính sách, dự án được chuyển hóa thành hành động cụ thể đều được triển khai tại cấp cơ sở.

Xây dựng một “bộ rễ” mạnh, nâng cao năng lực thực thi, được trao quyền và điều kiện nguồn lực sẽ tạo ra không gian phát triển, không chỉ là nơi giải quyết các công việc sát sườn với dân, mà còn là nơi giúp cấp tỉnh chủ động hơn trong việc điều phối, triển khai các dự án chiến lược, ra quyết sách phù hợp, kịp thời và chính xác.

Việt Thắng

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/manh-tu-co-so.html