Siết chặt quản lý, tận diệt hành vi giả mạo định danh
Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, tài khoản định danh điện tử (VNeID) đã trở thành "chìa khóa" quan trọng để công dân thực hiện các thủ tục hành chính và giao dịch dân sự. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi là sự gia tăng của các thủ đoạn lợi dụng công nghệ để trục lợi. Trước thực trạng này, Bộ Công an đã hoàn thiện Dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh trật tự, trong đó dành một phần quan trọng để định khung pháp lý cho các hành vi vi phạm liên quan đến định danh và xác thực điện tử.
Hành vi sử dụng số định danh cá nhân giả mạo để thành lập, đăng ký tài khoản định danh điện tử hoặc sử dụng tài khoản định danh điện tử giả mạo để thực hiện các giao dịch, mức phạt tiền được đề xuất từ 80 triệu đến 100 triệu đồng với cá nhân và gấp 2 lần đối với tổ chức - Ảnh: NP
Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này chính là mức xử phạt tài chính rất cao, mang tính răn đe mạnh mẽ. Cụ thể, đối với hành vi sử dụng số định danh cá nhân giả mạo để thành lập, đăng ký tài khoản định danh điện tử hoặc sử dụng tài khoản định danh điện tử giả mạo để thực hiện các giao dịch, mức phạt tiền được đề xuất từ 80 triệu đến 100 triệu đồng. Đây là khung hình phạt cao nhất dành cho cá nhân trong nhóm hành vi về công nghệ thông tin và định danh.
Việc áp dụng mức phạt "khủng" này được các chuyên gia pháp lý đánh giá là cần thiết. Bởi lẽ, một tài khoản định danh giả mạo không chỉ là công cụ để lừa đảo chiếm đoạt tài sản mà còn có thể bị lợi dụng để rửa tiền, xuyên tạc thông tin hoặc thực hiện các hành vi xâm phạm an ninh quốc gia. Khi một cá nhân sử dụng danh tính không có thật, hệ thống quản trị xã hội sẽ bị nhiễu loạn, gây hậu quả dây chuyền khó lường cho các tổ chức tài chính và cơ quan nhà nước.
"Chặn đứng" dịch vụ mua bán, cho thuê tài khoản VNeID
Không chỉ đánh mạnh vào hành vi giả mạo, Dự thảo Nghị định còn nhắm đến các hành vi tiếp tay cho tội phạm công nghệ cao như mua bán, cho thuê tài khoản. Thực tế thời gian qua cho thấy, nhiều người dân vì thiếu hiểu biết hoặc hám lợi nhuận nhỏ đã "bán" thông tin cá nhân hoặc cho người khác thuê tài khoản VNeID của mình.
Theo dự thảo, hành vi thuê, cho thuê, mượn, cho mượn tài khoản định danh điện tử để thực hiện hành vi trái quy định của pháp luật sẽ bị phạt từ 40 triệu đến 60 triệu đồng. Mức phạt tương tự cũng được áp dụng cho hành vi mua, bán, thuê hoặc cho thuê tài khoản định danh điện tử của người khác. Riêng hành vi chiếm đoạt tài khoản định danh điện tử của người khác (nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự) sẽ chịu mức phạt từ 6 triệu đến 10 triệu đồng.
Bộ Công an nhấn mạnh, tài khoản định danh điện tử là tài sản số gắn liền với nhân thân của mỗi công dân. Việc chuyển giao quyền sử dụng tài khoản này cho người khác không khác gì việc giao "con dấu cá nhân" và "chìa khóa nhà" cho người lạ. Khi tài khoản bị lợi dụng để phạm tội, chủ tài khoản dù vô tình hay hữu ý đều phải đối mặt với trách nhiệm pháp lý nặng nề. Quy định này nhằm mục đích nâng cao ý thức bảo mật của người dân, bảo vệ tính toàn vẹn của cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Xây dựng môi trường số an toàn và minh bạch
Việc đưa ra các mức phạt nghiêm khắc là bước đi tất yếu để hiện thực hóa Đề án 06 của Chính phủ về phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư. Mục tiêu cuối cùng không phải là xử phạt mà là tạo lập một môi trường số minh bạch, nơi mỗi danh tính trên mạng đều được xác thực chính xác với người thật bên ngoài.
Bên cạnh việc xử phạt cá nhân, dự thảo cũng quy định rõ đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền sẽ bằng 2 lần mức phạt tiền đối với cá nhân. Điều này buộc các doanh nghiệp, tổ chức cung cấp dịch vụ xác thực phải nâng cao hàng rào kỹ thuật, không để kẽ hở cho các hành vi gian dối lọt lưới.
Bên cạnh các chế tài tài chính, dự thảo cũng quy định các biện pháp khắc phục hậu quả như: Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm; buộc hủy bỏ thông tin giả mạo. Điều này đảm bảo rằng các đối tượng vi phạm không thể giữ lại bất kỳ lợi ích nào từ việc gian lận định danh.
Các chuyên gia nhận định, khi Nghị định này chính thức có hiệu lực, nó sẽ là đòn bẩy quan trọng để dẹp bỏ nạn "sim rác", "tài khoản ngân hàng rác" và đặc biệt là ngăn chặn từ xa các vụ lừa đảo qua mạng vốn đang gây nhức nhối trong dư luận. Người dân cần tự ý thức bảo vệ tài khoản định danh của mình như bảo vệ chính thẻ Căn cước công dân vật lý, tránh việc để lộ lọt thông tin hoặc tiếp tay cho các hành vi vi phạm pháp luật chỉ vì những lợi ích kinh tế ngắn hạn.
Nam Phong