Margin nuôi béo công ty chứng khoán ngày càng rõ dấu hiệu 'bong bóng'?

2 giờ trướcBài gốc

Margin tiếp tục được “bơm căng”

Thời điểm cuối năm 2025, dư nợ margin (cho vay ký quỹ) đạt khoảng 392.000 tỉ đồng. Kết thúc quý I/2026 dư nợ này đã tăng lên một mức mới, khoảng 405.000 tỉ đồng. Đây cũng là mức cao nhất trong lịch sử hơn 25 năm hoạt động của thị trường chứng khoán với đại diện là sàn HoSE.

Tính từ năm 2021 tới nay, dư nợ margin đã liên tục tăng mạnh. Từ mức khoảng 180.000 tỉ đồng khi kết năm 2021, dư nợ này đã tăng lên mức khoảng 392.000 tỉ vào ngày 31/12/2025, và tăng tiếp lên mức hơn 405.000 tỉ đồng khi kết thúc quý I/2026. Như vậy trong vòng 5 năm, dư nợ margin tăng hơn gấp đôi.

Trong giai đoạn 5 năm trên, chỉ có năm 2022 dư nợ này đi thụt lùi. Cụ thể, tại thời điểm cuối năm này, tổng dư nợ margin trên thị trường chứng khoán đạt hơn 109.000 tỉ đồng, giảm hơn 70.000 tỉ đồng so với thời điểm cuối năm 2021. Tuy nhiên sau đó, vào cuối năm 2023, dư nợ margin tăng lên mức hơn 147.000 tỉ đồng.

Một trong những năm có mức dư nợ margin tăng cao nhất là 2024. Cuối năm này, dư nợ margin đạt ngưỡng 243.000 tỉ đồng, tăng gần 100.000 tỉ so với năm trước đó. Tuy nhiên, mức tăng của dư nợ margin năm 2025 còn cao hơn, đạt 392.000 tỉ đồng, tức tăng hơn năm 2024 gần 150.000 tỉ đồng.

Margin – nguồn “vỗ béo” hầu hết các công ty chứng khoán

Vài năm trở lại đây, nguồn lãi từ dư nợ margin đã dần thay thế nguồn lợi nhuận từ phí môi giới tại các công ty chứng khoán. Không ít công ty chứng khoán vẫn còn đang duy trì phí môi giới ở mức từ 0,1 – 0,15%, nhưng trong cơ cấu lợi nhuận năm của các công ty này lãi từ cho vay margin vẫn chiếm một tỉ trọng lớn, thậm chí vượt mặt khoản lãi từ phí môi giới.

Dư nợ margin trên thị trường chứng khoa đã có nhiều thời điểm căng cứng.

Đối với các công ty chứng khoán như Công ty CP chứng khoán Techcombank (TBCS), Công ty CP chứng khoán VPBank (VPBankS), Công ty CP chứng khoán FPT, sau khi áp dụng chính sách “zero phí môi giới”, nguồn lãi từ cho vay ký quỹ trở thành nguồn lợi chính và chiếm tỉ trọng lớn nhất.

Hiện nay trên thị trường chứng khoán, chính sách “zero phí môi giới” đã được nhiều công ty chứng khoán áp dụng, biến nó thành lợi thế cạnh tranh để thu hút khách hàng. Trên thực tế, các công ty chứng khoán áp dụng chính sách “zero phí môi giới” đã thu hút được thêm nhiều khách hàng chuyển từ các công ty chứng khoán có thu phí môi giới. Khi lượng khách hàng tăng cũng dẫn đến hệ quả là dư nợ margin cũng được thúc đẩy.

Những công ty chứng khoán lãi lớn nhờ dư nợ margin

Trong nhiều năm qua, TCBS thường đứng ở vị trí số 1 về dự nợ margin, cũng được hiểu là công ty chứng khoán có nguồn lợi nhuận từ margin nhiều nhất, và cũng là công ty chứng khoán có mức lợi nhuận cao nhất ngành.

Quý I/2026, công ty này đạt mức lợi nhuận từ cho vay (trong đó lợi nhuận từ margin chiếm chủ yếu) 1.229 tỉ đồng, tăng xấp xỉ 68% so với cùng kỳ, và cũng là mảng có đóng góp lớn nhất trong kết quả kinh doanh. Lợi nhuận từ mảng cho vay của TCBS duy trì tăng trưởng liên tục từ quý I/2023 tới nay với kết quả quý sau luôn cao hơn quý.

Thế nhưng, kết quả kinh doanh quý I/2026 của TCBS lại không được như kỳ vọng, cho dù tăng trưởng nhẹ so với cùng kỳ nhưng lại giảm mạnh so với quý IV/2025.

Một điển hình khác được “vỗ béo” lợi nhuận nhờ dư nợ margin là VPBankS (mã chứng khoán trên sàn HoSE: VCK). Quý I/2026, VCK ghi nhận doanh thu đạt 2,519 tỉ đồng, tăng mạnh 71,6% so với cùng kỳ, và lợi nhuận sau thuế đạt 1.235 tỉ đồng, tăng mạnh 68% so với cùng kỳ.

Khoản lợi nhuận “khủng” này của VCK được dẫn dắt bởi lợi nhuận đến từ mảng margin. Cụ thể, trong khoản lợi nhuận trên, margin đóng góp đến 948 tỉ (chiếm tỉ trọng 59%) đồng, tự doanh góp 399 tỉ đồng (25%) và môi giới đóng góp (11%) vào 166 tỉ đồng, còn lại là từ mảng khác (5%).

Trong quý I/2026, danh hiệu “vua lợi nhuận” trong ngành chứng khoán của TCBS lâu nay đã bị Công ty CP chứng khoán SSI (mã chứng khoán SSI) “soán ngôi”. Quý I/2026, lợi nhuận sau thuế của SSI đạt 1.278 tỉ đồng, cao nhất trong số các công ty chứng khoán. SSI vẫn còn duy trì chính sách phí môi giới ở mức khá cao là 0,15%. Tuy nhiên, trong cơ cấu lợi nhuận, mảng margin vẫn mang về nguồn lãi lớn nhất – hơn 700 tỉ đồng, tương ứng tỉ trọng khoảng 55%; mảng môi giới mang về hơn 190 tỉ đồng chiếm tỉ trọng 15%; xếp thứ hai là mảng tự doanh, mang về gần 320 tỉ đồng lợi nhuận, chiếm tỉ trọng 25%.

Như vậy có thể thấy, tốp những công ty chứng khoán có vốn hóa lớn nhất, doanh thu và lợi nhuận cao nhất quý I/2026 đều nhờ rất nhiều vào mảng cho vay trong đó margin chiếm chủ yếu.

Liệu sắp chạm tới “bong bóng margin”?

Trong quý IV/2025 và quý I/2026, nhiều thời điểm thị trường cho thấy căng margin cục bộ ở nhiều mã chứng khoán và ở nhiều công ty chứng khoán có lượng khách hàng lớn, theo đó dư nợ margin cũng tăng cao.

Tình trạng dư nợ margin “căng như dây đàn” đã dẫn đến hệ lụy đặc biệt lớn tại các thời điểm thị trường điều chỉnh mạnh hay bước vào xu hướng giảm điểm. Khi đó, nhiều tài khoản đầu tư vi phạm về ký quỹ, đã bị gọi ký quỹ (call margin) và tiến hành bán giải chấp (force sell). Tình trạng này dẫn đến việc nhiều nhà đầu tư phải bán giải chấp trực tiếp trên mã cổ phiếu vi phạm hoặc bán giải chấp chéo, đẩy thị trường vào hoảng loạn bán tháo, chỉ số VN-Index rơi vào thảm họa. Điển hình là phiên giao dịch ngày 9/3 chỉ số VN-Index mất đến 115 điểm – mức giảm lớn nhất từ trước tới nay.

Khi dư nợ margin tăng trưởng nóng cũng cho thấy loại hình cho vay này bị lạm dụng, nhiều nhà đầu tư bất chấp rủi ro, dẫn đến hệ lụy thua lỗ nặng khi chỉ số chứng khoán bất ngờ đảo chiều. Trong khi đó, dòng tiền mới tham gia thị trường lại bị giảm động lực tham gia, khiến cho thị trường chứng khoán thiếu xung lực mới để tăng điểm.

Thị trường đang ở thời điểm “tiền không còn rẻ” khi lãi suất tăng cao. Có thời điểm lãi suất margin đã lên tới 14%/năm. Việc tiếp tục đẩy dư nợ margin tăng nóng bất chấp lãi suất cho vay đang neo ở mức cao tiềm ẩn rủi ro “vỡ bong bóng margin” dẫn tới bán tháo hoảng loạn trên thị trường.

Thế Lâm

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/margin-nuoi-beo-cong-ty-chung-khoan-ngay-cang-ro-dau-hieu-bong-bong-250760.html