Mất rừng toàn cầu giảm mạnh trong năm 2025 sau khi đạt mức cao kỷ lục

2 giờ trướcBài gốc

Việc mất rừng nhiệt đới trên toàn cầu, dù do chuyển đổi đất nông nghiệp hay cháy rừng, đã giảm 36% trong năm ngoái, theo sáng kiến Global Forest Watch.

Mất rừng nhiệt đới đã giảm đáng kể trong năm ngoái, giảm 36% sau khi đạt mức kỷ lục vào năm 2024. Tuy vậy, thế giới vẫn mất 4,3 triệu ha (10,6 triệu mẫu Anh) rừng mưa, tương đương diện tích của Đan Mạch, hoặc hơn 11 sân bóng đá mỗi phút.

Dữ liệu mới từ Đại học Maryland, được công bố thông qua Global Forest Watch của Viện Tài nguyên Thế giới (WRI), cho thấy mức mất rừng nguyên sinh, tức rừng trưởng thành và phần lớn chưa bị tác động, ở khu vực nhiệt đới ẩm đã chậm lại trong năm 2025. Tuy nhiên, con số này vẫn cao hơn 46% so với một thập kỷ trước, và năm ngoái chứng kiến mức cháy rừng giảm tương đối sau một năm 2024 đặc biệt nghiêm trọng. Các vụ cháy đang gia tăng ở vùng nhiệt đới do nhiệt độ ấm hơn và hạn hán nghiêm trọng hơn.

Ảnh: Bloomberg

Ngoài khu vực nhiệt đới, tín hiệu khí hậu còn rõ rệt hơn. Cháy rừng đã thiêu rụi 5,3 triệu ha tại Canada, khiến năm 2025 trở thành năm cháy rừng tồi tệ thứ hai trong lịch sử nước này. Tại Pháp, diện tích mất cây do cháy rừng ở mức nghiêm trọng nhất từng ghi nhận, cao gấp bảy lần so với năm trước.

Phân tích này sử dụng định nghĩa rộng về mất rừng, bao gồm không chỉ phá rừng phục vụ nông nghiệp mà còn cả khai thác gỗ và các tác động tự nhiên đối với rừng.

Tại hội nghị khí hậu COP26 năm 2021, hơn 100 quốc gia đã cam kết chấm dứt và đảo ngược tình trạng mất rừng vào năm 2030. Tuy nhiên, thế giới vẫn còn rất xa mục tiêu đó khi mở rộng nông nghiệp và cháy rừng tiếp tục tàn phá các khu vực đa dạng sinh học quan trọng và các bể hấp thụ carbon. Mức mất rừng năm 2025 vẫn cao hơn khoảng 70% so với mức cần thiết để các quốc gia đạt mục tiêu đúng hạn, theo WRI.

"Đạt được mục tiêu này trong những năm tới sẽ không dễ dàng khi rừng ngày càng dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu, đồng thời nhu cầu của con người đối với lương thực, nhiên liệu và vật liệu từ rừng và đất rừng tiếp tục gia tăng," bà Elizabeth Goldman, đồng giám đốc Global Forest Watch tại WRI, cho biết trong một cuộc họp báo.

Nông nghiệp, bao gồm cả sản xuất hàng hóa quy mô lớn và canh tác tự cung tự cấp, là nguyên nhân lớn nhất gây mất rừng tại vùng nhiệt đới trong năm 2025. Tại các quốc gia như Brazil và Bolivia, chăn nuôi gia súc và trồng đậu nành là những áp lực chính, trong khi cây coca, dầu cọ và các loại cây trồng khác thúc đẩy tình trạng mất rừng ở Peru, Lào và nhiều nơi khác.

Ngược lại, tại phần lớn lưu vực Congo, việc phá rừng gắn chặt hơn với canh tác luân canh, nhu cầu nhiên liệu gỗ và tình trạng nghèo đói.

Cháy rừng ngày càng tương tác với các áp lực này. Theo WRI, trong ba năm qua, cháy rừng đã phá hủy lượng diện tích cây xanh gấp đôi so với giai đoạn 2003–2005. Ở vùng nhiệt đới, phần lớn các vụ cháy do con người gây ra, nhưng điều kiện nóng hơn và khô hơn liên quan đến biến đổi khí hậu đang khiến rừng dễ cháy hơn, cho phép lửa lan rộng và gây thiệt hại lớn hơn.

Brazil, quốc gia chiếm hai phần ba diện tích rừng Amazon, khu rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới, ghi nhận diện tích mất rừng nguyên sinh lớn nhất về tuyệt đối. Tuy nhiên, nước này đã giảm mức mất rừng 42% so với năm trước. Báo cáo cho rằng sự sụt giảm này nhờ chính sách môi trường và thực thi mạnh mẽ hơn dưới thời Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva.

Sự cải thiện này trái ngược rõ rệt với năm 2024, khi Amazon của Brazil trải qua đợt hạn hán tồi tệ nhất từng ghi nhận, làm bùng phát các vụ cháy rừng chưa từng có.

Ảnh: Bloomberg

Ông André Lima, Thứ trưởng phụ trách kiểm soát phá rừng của Brazil, cho biết trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại rằng chính sách rừng của nước này dựa trên "hai chương trình nghị sự gắn bó chặt chẽ", kiềm chế phá rừng và kiểm soát cháy rừng. Ông cho biết chính phủ đã tái khởi động kế hoạch chống phá rừng cấp liên bang vào năm 2023 dưới thời ông Lula và hiện bắt đầu thấy kết quả. Dẫn dữ liệu chính thức của Brazil, ông Lima cho biết phá rừng Amazon đã giảm 50% trong năm 2025 so với năm 2022.

Về cháy rừng, ông Lima cho rằng đợt gia tăng vào cuối năm 2024 nên được nhìn nhận ít như một sự thất bại chính sách mà là hệ quả của điều kiện khí hậu đặc biệt: hiện tượng El Ninõ mạnh, sự ấm lên của Bắc Đại Tây Dương và hai năm hạn hán liên tiếp khiến Amazon dễ cháy hơn nhiều. Ông cho biết chính phủ kể từ đó đã tăng cường ứng phó với 380 triệu USD dành cho kiểm soát cháy rừng, các quy định phòng ngừa mới và hỗ trợ nhiều hơn cho lực lượng chữa cháy cấp bang và sự tham gia của chính quyền địa phương.

"Một năm tốt là một năm tốt, nhưng bạn cần những năm tốt liên tiếp nếu muốn bảo tồn rừng mưa nhiệt đới," ông Matthew Hansen, nhà khoa học viễn thám tại Đại học Maryland và giám đốc phòng thí nghiệm Phân tích và Khám phá Đất toàn cầu (GLAD), cho biết. "Và chúng tôi đánh giá cao những tin tức của năm nay."

Ngọc Hân

Nguồn SaoStar : https://www.saostar.vn/vong-quanh-the-gioi/mat-rung-toan-cau-giam-manh-trong-nam-2025-sau-khi-dat-muc-cao-ky-luc-202604291400465116.html