'Mắt thấy, tai nghe' chưa chắc đã thật!

4 giờ trướcBài gốc

Chỉ với vài thao tác cắt ghép qua ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tội phạm mạng đã tạo ra những đoạn clip "y như thật". Sự tinh vi đến mức giả giọng, ghép mặt gần như hoàn hảo này đã biến nhiều người dùng mạng trở thành nạn nhân ngay trên chính chiếc điện thoại của mình.

Vi phạm pháp luật nghiêm trọng

Mới đây, Công an tỉnh Vĩnh Long cho biết một lãnh đạo Sở Công Thương đã bị tội phạm mạng dùng thuật toán AI để giả lập giọng nói và cử chỉ. Nội dung clip giả mạo này nhằm cổ xúy và quảng cáo một trang đánh bạc trực tuyến. Kẻ xấu thậm chí còn chèn thêm logo Báo và Phát thanh - Truyền hình Vĩnh Long để thu hút người xem, tăng lượt tương tác.

Không chỉ cán bộ nhà nước, nhiều ngôi sao sân khấu - điện ảnh cũng liên tục bị kẻ xấu dùng AI mạo danh để quảng cáo cờ bạc. Tháng 8-2025, diễn viên Quốc Trường bức xúc cho biết bị các tổ chức tín dụng, cờ bạc mạng sử dụng hình ảnh, thông tin do AI tạo ra để quảng cáo trái phép.

Trước đó, vào tháng 6-2025, vợ chồng đạo diễn Lý Hải - Minh Hà cũng đăng tải thông tin, nhờ cộng đồng mạng báo cáo các đoạn clip dùng AI giả giọng anh kêu gọi tham gia cờ bạc, tuyển dụng việc làm lừa đảo. Thậm chí, họ từng nhiều lần bị mạo danh để lừa tiền casting phim...

Việc lạm dụng AI còn vươn ra nhiều hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng khác. Ngày 5-4-2026, Công an xã Đạ Tẻh, tỉnh Lâm Đồng đã xử phạt 3 thanh niên 22,5 triệu đồng vì dùng AI, ChatGPT, CapCut dựng clip hoàn toàn sai sự thật, xuyên tạc hình ảnh Quân đội nhân dân Việt Nam. Cũng trong tháng 4-2026, Công an tỉnh Lâm Đồng đã xử phạt một phụ nữ do sử dụng AI tạo ra 415 video kể chuyện hư cấu, rùng rợn nhằm "câu view". Tại TP HCM, đầu tháng 1-2026, cơ quan chức năng đã xử phạt 2 cá nhân dùng AI tạo thông tin giả mạo việc nghệ sĩ Quyền Linh bị công an bắt...

Hình ảnh, thông tin sai sự thật trên mạng xã hội về MC Quyền Linh do ứng dụng AI tạo ra

"Phòng thủ số" với "kiềng 3 chân"

Trước tình trạng nhiều đối tượng lợi dụng AI phát tán thông tin giả mạo gây nhiễu loạn không gian mạng, Công an TP HCM đang đẩy mạnh xác minh và xử lý nghiêm vi phạm.

Mọi hành vi dùng AI tạo hình ảnh, video, âm thanh giả mạo để lừa đảo, xuyên tạc sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự. Cơ quan công an khuyến cáo người dân cần chủ động kiểm chứng thông tin từ nguồn chính thống, tự trang bị kỹ năng nhận diện sản phẩm AI và kịp thời trình báo khi phát hiện dấu hiệu sai sự thật.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Trần Thị Thanh Thảo, Giám đốc Công ty Luật TNHH Thảo Trần, nhấn mạnh Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 và Luật An ninh mạng 2025 cấm tuyệt đối hành vi dùng AI giả mạo người khác. Khi bị mạo danh, nạn nhân cần đính chính công khai và yêu cầu các nền tảng mạng gỡ bỏ clip vi phạm trong vòng 24 - 48 giờ.

Bà Thảo cho rằng để luật thực thi đồng bộ, Chính phủ cần sớm ban hành nghị định hướng dẫn chi tiết việc gắn nhãn "nội dung do AI tạo". Bên cạnh đó, cần tăng mạnh mức phạt hành chính và bổ sung tội danh sử dụng deepfake lừa đảo vào Bộ Luật Hình sự.

Theo luật sư Trương Văn Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Trạng Sài Gòn, pháp luật hiện hành đã có chế tài răn đe, song cần bổ sung quy định ràng buộc trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội. Các nền tảng này phải chủ động kiểm duyệt nội dung và phối hợp chặt chẽ với chính quyền để gỡ bỏ thông tin vi phạm.

Về góc độ công nghệ, các chuyên gia an ninh mạng đề xuất chiến lược "kiềng 3 chân" nhằm "phòng thủ số". Một là, các nền tảng và cơ quan an ninh dùng AI chuyên biệt rà soát deepfake, bắt buộc dán nhãn nội dung AI. Hai là, xử phạt thật nghiêm khắc các đối tượng phát tán. Ba là, phổ cập kiến thức an toàn thông tin, hướng dẫn người dân thói quen kiểm chứng và áp dụng nguyên tắc "không tin tưởng tuyệt đối" với tin tức giật gân, kích động.

Bài và ảnh: ANH VŨ

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/mat-thay-tai-nghe-chua-chac-da-that-19626041621450107.htm