Ngày 3/6 theo giờ địa phương, Israel và Lebanon đã đồng ý thực thi lệnh ngừng bắn với điều kiện Hezbollah “chấm dứt hoàn toàn” các đợt nổ súng.
Thỏa thuận đạt được sau khi chính phủ Israel đe dọa leo thang quân sự tại Lebanon. Động thái của Israel có nguy cơ làm chệch hướng các cuộc đàm phán chấm dứt chiến sự giữa Mỹ và Iran.
Trước đó, lệnh ngừng bắn giữa hai bên liên tục bị vi phạm, giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon vẫn tiếp tục giao tranh qua lại.
Israel và Lebanon đạt thỏa thuận ngừng bắn
Cuộc đàm phán kéo dài gần 9 giờ đồng hồ trong ngày 3/6 diễn ra sau ngày làm việc căng thẳng tại Bộ Ngoại giao Mỹ hôm 2/6. Sau các cuộc đàm phán kéo dài, Israel và Lebanon đồng ý tái khởi động các tiến trình chính trị và an ninh từ ngày 22/6 để hướng tới thỏa thuận toàn diện. Tuyên bố chung cho biết Mỹ sẽ tiếp tục làm trung gian duy trì liên lạc giữa các bên trong thời gian tới.
Chánh văn phòng Bộ Ngoại giao Mỹ Daniel Holler phát biểu trong cuộc đàm phán giữa phái đoàn Israel và Lebanon do Mỹ chủ trì tại Washington ngày 3/6. Ảnh: Reuters.
Tuyên bố chung cũng nêu rõ hai bên thống nhất thúc đẩy thành lập các vùng thí điểm tại Lebanon, nơi lực lượng vũ trang chính quy của Lebanon nắm quyền kiểm soát độc quyền đối với lãnh thổ.
Cũng theo văn bản này, Israel khẳng định an ninh và toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia này chỉ có thể đạt được thông qua việc giải giáp vũ khí đối với lực lượng Hezbollah, kết hợp giải thể cơ sở hạ tầng của lực lượng này trên khắp Lebanon.
Trong khi đó, Lebanon tái khẳng định sự cần thiết phải tôn trọng các đường biên giới được quốc tế công nhận, yêu cầu chấm dứt hoàn toàn các hành động thù địch, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia.
Phía Lebanon cũng cam kết nâng cao năng lực của lực lượng quân đội chính quy của nước này, với sự hỗ trợ của Mỹ, để thiết lập quyền kiểm soát hiệu quả trên khắp đất nước.
Phía Mỹ cũng khẳng định có kế hoạch hỗ trợ lực lượng vũ trang chính quy của Lebanon để cải thiện năng lực thực thi chủ quyền.
Lebanon hứng chịu nhiều tổn thất từ các cuộc không kích của Israel bắt đầu từ tháng 3. Ảnh: Reuters.
Cùng ngày 3/6, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố cuộc chiến của Mỹ và Israel với Iran sẽ chỉ kết thúc xung đột tại Lebanon cũng kết thúc.
“Chúng tôi giữ vững lập trường về lệnh ngừng bắn, cũng như việc chấm dứt chiến tranh”, ông Araghchi khẳng định trong cuộc phỏng vấn với Al Mayadeen.
Ông Araghchi nhấn mạnh việc chấm dứt chiến tranh đồng nghĩa với việc lực lượng Israel cũng phải rút quân khỏi Lebanon. Tại đây, Israel đã liên tục nhắm mục tiêu vào lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn kể từ đầu tháng 3.
“Thế giới phải thừa nhận rằng Hezbollah là một phần thực tế của Lebanon”, ông Araghchi nói, đồng thời cho biết thêm rằng những nỗ lực của Israel nhằm giải thể lực lượng này và ám sát các lãnh đạo của lực lượng, chỉ làm cho Hezbollah trở nên mạnh mẽ hơn.
Thời gian qua, Tehran đã nhiều lần khẳng định bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn và chấm dứt chiến sự nào giữa Mỹ và Iran cũng phải bao gồm cả vấn đề ngừng chiến giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon. Chi tiết này luôn có khả năng đe dọa tới tiến trình đàm phán giữa Mỹ với Iran.
Israel sa lầy bế tắc
Theo New York Times, chiến lược quân sự của Israel tại Lebanon càng lúc càng rơi vào bế tắc. Sau những đòn không kích dữ dội ban đầu, Israel chưa đạt được mục tiêu làm suy yếu hoàn toàn lực lượng Hezbollah.
Hiện tại, Israel đang bị kìm hãm bởi cả những khó khăn trên chiến trường thực địa, lẫn sức ép từ Mỹ trong việc thực hiện nghiêm túc lệnh ngừng bắn.
Ban đầu, Israel muốn thiết lập một vùng đệm an ninh ở miền nam Lebanon, đẩy Hezbollah ra xa khu vực biên giới tiếp giáp với Israel, để bảo vệ các cộng đồng dân cư phía bắc Israel. Tuy nhiên, quân đội Israel đã đánh giá thấp hiệu quả của các UAV do Hezbollah sử dụng.
Những UAV thuộc dòng FPV (góc nhìn thứ nhất) được điều khiển qua cáp quang, khó bị gây nhiễu và liên tục tập kích chính xác vào các nhóm binh sĩ Israel ở cả lãnh thổ Lebanon lẫn miền bắc Israel.
Drone cáp quang làm thay đổi cục diện chiến sự tại Lebanon Drone cáp quang đang là vũ khí mới được lực lượng Hezbollah ưu tiên sử dụng trong các động thái đối đầu với quân đội Israel tại miền nam Lebanon. Dòng drone nhỏ gọn này có khả năng làm thay đổi cục diện chiến trường và khiến các nỗ lực thiết lập vùng đệm trở nên vô nghĩa.
Dù tổn thất của Hezbollah vẫn lớn hơn nhiều so với thiệt hại mà Israel phải gánh chịu trong giao tranh giữa hai bên, nhưng các cuộc tấn công bằng UAV do Hezbollah tiến hành đã khiến quân đội Israel khó duy trì sự hiện diện tại vùng đệm. Theo các chuyên gia, Hezbollah hiện linh hoạt và nguy hiểm hơn nhờ vào UAV.
Bên cạnh thách thức quân sự, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu còn đối mặt với áp lực chính trị trong nước. Nhiều cư dân miền bắc Israel vẫn chưa thể trở về nhà và yêu cầu chính phủ phải hành động mạnh tay hơn với Hezbollah. Tuy nhiên, Israel phải cân nhắc sức ép từ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Trump muốn hạn chế leo thang tại Lebanon để bảo vệ các nỗ lực đàm phán với Iran.
Từ tháng 4, Mỹ đã gây sức ép buộc Israel hạn chế các cuộc tấn công vào Lebanon và lực lượng Hezbollah. Điều này khiến Israel không thể triển khai chiến dịch quy mô lớn như mong muốn và phải tập trung chủ yếu vào việc kiểm soát vùng đệm.
Một số chuyên gia quân sự của Israel cho rằng việc duy trì quân đội trong vùng đệm có thể lặp lại sai lầm của cuộc chiếm đóng giai đoạn 1982-2000. Khi đó, lực lượng Israel đóng quân cố định, họ trở thành mục tiêu dễ bị tấn công, đồng thời tạo thêm lý do để lực lượng Hezbollah hành động quân sự với lý do "chống chiếm đóng".
Trên mặt trận ở Lebanon, chiến dịch tấn công quyết liệt của Israel ở giai đoạn đầu chuyển sang trạng thái giằng co kéo dài mà không đạt được mục tiêu quan trọng. Hezbollah vẫn duy trì năng lực chiến đấu, trong khi Israel bị “cùm chân” vì chịu sức ép hạn chế leo thang từ phía Mỹ.
Lebanon: Chiến trường bất đắc dĩ
Giữa những xung đột lợi ích của các bên, Lebanon trở thành quốc gia bị cuốn vào cuộc đối đầu giữa Israel, Iran và Mỹ. Theo đánh giá của New York Times, dù phải chịu hệ lụy lớn từ cuộc xung đột lan cả vào lãnh thổ của mình, nhưng Lebanon lại có rất ít khả năng tự quyết định những vấn đề quan trọng.
Từ đầu tháng 3, người Lebanon phải sống trong trạng thái sẵn sàng đi sơ tán và liên tục đi dự những lễ tang. Hơn 3.200 người Lebanon đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel. Ảnh: Reuters.
Ngày 2/6, tình hình Lebanon tiếp tục leo thang khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đe dọa mở rộng không kích vào phía nam Beirut, khiến hàng nghìn người phải sơ tán.
Để đáp trả, Iran cảnh báo sẽ rút khỏi các cuộc đàm phán với Mỹ. Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump đã can thiệp khẩn cấp và tuyên bố các bên đồng ý ngừng leo thang, cục diện trên chiến trường vẫn không thay đổi: Israel tiếp tục không kích, còn Hezbollah vẫn bắn trả.
Đối với người dân Lebanon, các tuyên bố hòa bình dần trở nên vô nghĩa. Chia sẻ với New York Times, nhiều người bày tỏ sự bất lực khi số phận của họ bị định đoạt từ bên ngoài, đẩy họ vào vòng xoáy mệt mỏi giữa việc ở lại hay di tản. Thực tế, áp lực từ ông Trump sau lời đe dọa của Iran đã cho thấy rõ tầm ảnh hưởng của các cường quốc đối với hành động của Israel.
Kể từ khi xung đột bùng phát vào tháng 3, chiến sự đã khiến hơn 3.200 người Lebanon và ít nhất 30 người Israel thiệt mạng. Lebanon giờ đây đã trở thành "chiến trường bất đắc dĩ" trong cuộc đấu địa chính trị giữa Israel, Iran và Mỹ, nơi người dân vô tội phải gánh chịu hậu quả trực tiếp của một cuộc chiến không do họ quyết định.