Mất việc tại Mỹ và hành trình tìm lại cân bằng

7 giờ trướcBài gốc

Ngày nay, rất hiếm ai chưa từng trải qua việc bị sa thải. Ảnh: Ahmad Juliyanto/ Vecteezy.com

Trong thời đại số, tình trạng chuyển việc hoặc gián đoạn công việc có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Theo báo cáo của Công ty tư vấn nhân sự Challenger, Gray & Christmas, doanh nghiệp tại Mỹ đã cắt giảm 217.362 việc làm trong quý I-2026, giảm 16% so với quý IV/2025.

Riêng tháng 3-2026, số việc làm bị cắt giảm đạt 60.620, tăng 25% so với tháng trước, cho thấy thị trường lao động vẫn trong trạng thái điều chỉnh. Các ngành chịu ảnh hưởng lớn gồm công nghệ, y tế, giáo dục và tài chính, trong đó xu hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và tái cấu trúc doanh nghiệp được xem là nguyên nhân chính.

Trong bối cảnh đó, nhiều người lao động buộc phải quay lại thị trường việc làm trong trạng thái bị động, kéo theo áp lực tâm lý đáng kể.

“Ngày nay, rất hiếm ai chưa từng trải qua việc bị sa thải,” huấn luyện viên nghề nghiệp người Mỹ Eliana Goldstein nhận định, cho rằng thất nghiệp không còn là trải nghiệm “ngoại lệ” như trước.

Mất việc thường kéo theo khủng hoảng tâm lý ngắn hạn như tự nghi ngờ bản thân, thu mình và mất phương hướng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia tâm lý và hướng nghiệp, “đây chỉ là giai đoạn ‘đứt gãy vai trò’ của người lao động, chứ không phải mất năng lực làm việc.”

Vai trò xã hội của người lao động có thể sớm được phục hồi nếu có chiến lược phù hợp. Những lời khuyên từ các chuyên gia dưới đây có thể giúp người lao động tìm lại định hướng sau giai đoạn khó khăn.

Người lao động cần bước qua khó khăn để tái định vị giá trị bản thân. Ảnh minh họa: Aman Ansari / Vecteezy.com

Xử lý cảm xúc ban đầu

Lynn Berger, huấn luyện viên nghề nghiệp và chuyên viên tư vấn sức khỏe tâm thần được cấp phép cho rằng các lao động mất việc làm sẽ trải các giai đoạn giống nhau: buồn, sốc, phủ nhận, tức giận rồi mới đến chấp nhận. Do vậy, việc cần làm đầu tiên sau khi ngừng làm việc là tạm thời “dừng lại để xử lý cảm xúc cá nhân.”

Chuyên gia tâm lý cũng khuyến nghị người lao động nên dành ít nhất 24 giờ trước khi đưa ra quyết định quan trọng, vì các quyết định trong trạng thái cảm xúc cao thường thiếu chính xác. Việc thừa nhận cảm xúc thay vì né tránh giúp não bộ thoát khỏi trạng thái “phản ứng sinh tồn”, từ đó phục hồi khả năng ra quyết định lý trí sáng suốt hơn.

Giữ nhịp sống và sức khỏe tinh thần

Dù áp lực tìm việc lớn, nền tảng quan trọng nhất vẫn là sức khỏe tinh thần. “Trên hết, hãy chăm sóc bản thân,” Lynn Berger nhấn mạnh, khuyến nghị duy trì vận động, nghỉ ngơi hợp lý và các hoạt động cân bằng cảm xúc.

Eliana Goldstein lưu ý việc mất kiểm soát sinh hoạt, đặc biệt là giấc ngủ, có thể làm giảm đáng kể sự tự tin. “Hãy giữ thói quen thức dậy và đi ngủ ổn định. Điều này giúp ổn định tâm lý và giúp bạn ‘yêu chiều’ bản thân hơn,” bà nói.

Duy trì kết nối xã hội

Yếu tố quan trọng nhất sau khi mất việc là không cô lập bản thân. “Điều quan trọng nhất bạn có thể làm là tìm kiếm cộng đồng và sự hỗ trợ,” theo các chuyên gia.

Dù định kiến xã hội về thất nghiệp đã giảm, nhiều người vẫn cảm thấy xấu hổ khi chia sẻ tình trạng của mình, khiến cảm giác tự ti trở nên nặng nề hơn.

Khuyến nghị được đưa ra là duy trì mạng lưới nghề nghiệp, kết nối lại đồng nghiệp cũ, tham gia sự kiện chuyên môn và chia sẻ với gia đình hoặc cố vấn nghề nghiệp. Càng ở gần những người ủng hộ bạn, bạn càng ít cảm thấy đơn độc và càng dễ nhìn thấy cơ hội mới.

Học kỹ năng mới

Theo Lynn Berger, việc học thêm kỹ năng không chỉ phục vụ tìm việc mà còn giúp khôi phục cảm giác năng lực cá nhân. “Việc nâng cao kỹ năng giúp bạn có điều để nói trong phỏng vấn và tạo lại sự tự tin,” bà nói.

Người lao động nên dựa vào yêu cầu tuyển dụng thực tế để xác định “khoảng cách kỹ năng”, từ đó lựa chọn khóa học hoặc chứng chỉ phù hợp.

Trong bối cảnh AI đang thay đổi cấu trúc lao động, các chuyên gia cho rằng việc học tập liên tục không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để thích ứng.

Trương Thùy Dương

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/mat-viec-tai-my-va-hanh-trinh-tim-lai-can-bang-745176.html