Chuối truyền thống được nông dân xã Bàu Hàm, tỉnh Đồng Nai trồng trên đất nhiều đá, diện tích nhỏ.
Là cây trồng ngắn ngày, bộ rễ nông, cần độ ẩm cao… nên khi trồng chuối, nông dân chỉ cần bới đá thành hố, đổ ít đất mặt là chuối xanh tốt, cho năng suất cao.
Sức sống của chuối
Dọc tuyến đường Cây Gáo - Bàu Hàm (xã Bàu Hàm, tỉnh Đồng Nai) chuối xòe lá xanh mướt che đá lổn nhổn dưới gốc. Nông dân Phùng Văn Giàu (ấp Tân Lập 1, xã Bàu Hàm) bày tỏ: Trước khi chuyển sang trồng chuối cấy mô xuất khẩu, 2ha rẫy đá của ông trồng tiêu và cà phê. Từ năm 2019, khi tiêu bị dịch bệnh và cà phê già cỗi, ông chuyển sang trồng chuối cấy mô xuất khẩu để nguồn thu từ rẫy vườn của gia đình không bị ảnh hưởng.
Theo ông Giàu, lợi nhuận trồng chuối cấy mô xuất khẩu phụ thuộc rất lớn vào thị trường bán ra tại từng thời điểm. Tuy vậy, 2ha chuối cấy mô xuất khẩu của ông vụ này ước năng suất đạt trên 100 tấn. Với giá thị trường thu mua tại vườn hiện nay dao động từ 9-10 ngàn đồng/kg, ông ước tính cho thu nhập từ 150-200 triệu đồng/ha/năm sau khi trừ đi chi phí đầu tư, chăm sóc.
Cây chuối cấy mô xuất khẩu đang thu hút nông dân tại nhiều vùng đất đá trên địa bàn xã Phú Lâm, tỉnh Đồng Nai, cho dù có sự trồi sụt về giá cả từng thời điểm. Nông dân Vòng A Báu (ấp Phương Lâm, xã Phú Lâm) cho biết: Trong 3 năm trồng 1ha chuối cấy mô xuất khẩu, ông đã thu về từ 250-300 triệu đồng/năm.
Để cải tạo 2,5ha rẫy đất đá trồng chuối cấy mô xuất khẩu, ông Lê Hồng Sơn (ấp 6, xã Phú Vinh) dùng máy đào móc đá để sang một bên theo hàng ngăn nắp, rồi xuống giống. Đất thịt trong quá trình móc rãnh dư thừa, ông dùng bồi vào các gốc chuối. Như vậy, cây vừa có thêm đất thịt để phát triển, mặt bằng của đất không bị thay đổi (cao, thấp so với địa hình đất trước đó). Từ cách cải tạo này, vườn chuối cấy mô của ông đạt năng suất từ 60 tấn/ha/năm trở lên, buồng đồng đều, chuối loại 1 chiếm trên 90%.
Cây chuối xuất khẩu hiện là cứu cánh cho cây mía, thanh long. Chính vì vậy, phong trào trồng chuối xuất khẩu trên địa bàn xã Xuân Bắc 4 năm gần đây phát triển khá mạnh.
Nông dân LÊ VĂN MẠNH, ấp Suối Nho 6, xã Xuân Bắc, tỉnh Đồng Nai
Nhiều triển vọng từ trồng chuối
Vùng đất các xã Gia Kiệm, Bàu Hàm, Trảng Bom, Dầu Giây (tỉnh Đồng Nai)… vốn có truyền thống trồng chuối tiêu, chuối mốc, chuối già, chuối bom… chế biến bánh, kẹo và chuyên chở ra miền Trung, miền Bắc bán. Do các loại chuối này chỉ tiêu dùng nội địa, nên trước sự hấp dẫn của chuối cấy mô xuất khẩu, nông dân gần như thu hẹp diện tích các giống chuối truyền thống, chuyển sang trồng chuối xuất khẩu.
Nông dân Chền A Phúc (ấp Cây Điều, xã Bàu Hàm) bộc bạch: Trồng chuối truyền thống kỹ thuật chăm sóc đơn giản, vốn đầu tư ít và năng suất, thu nhập cũng không thua kém chuối cấy mô xuất khẩu bao nhiêu. Tuy nhiên, chuối truyền thống thu hoạch rải đều trong năm, chủ yếu được trồng trên những đồi cao thiếu nước tưới, rẫy nhiều đá và hiện có diện tích không lớn so với chuối cấy mô xuất khẩu.
Cây chuối cấy mô xuất khẩu hiện được nhiều nông dân phường Xuân Lập, tỉnh Đồng Nai chọn làm cây trồng chủ lực bên cạnh các cây trồng khác như: sầu riêng, mít, chôm chôm… Bà Trần Thị Hiến, Chủ tịch Hội Nông dân phường Xuân Lập chia sẻ: Cây chuối cấy mô xuất khẩu trên địa bàn cho thu nhập từ 250-300 triệu đồng/ha/năm, không chỉ giúp cho nông dân đa dạng cây trồng nơi vườn rẫy, mà còn góp phần xây dựng kinh tế hộ bền vững.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, diện tích trồng chuối cấy mô xuất khẩu trên địa bàn tỉnh hiện khoảng 16,7 ngàn hécta, sản lượng ước đạt gần 200 ngàn tấn/năm. Cây chuối cấy mô hiện là cây trồng chủ lực của nông dân tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh.
Nông dân Trần Văn Đức (ấp 6, xã Xuân Bắc) hiện có 100ha chuối cấy mô xuất khẩu (quỹ đất của gia đình và liên kết với các nông dân khác). Do có lợi thế là người thu mua chuối, mối xuất khẩu trực tiếp nên tùy vào thời điểm, trang trại chuối cấy mô xuất khẩu của ông Đức thu lãi từ 150-250 triệu đồng/ha/năm.
Đường vào các xã Sông Trầu, Giang Điền, Quảng Tiến, huyện Trảng Bom cũ, nay thuộc xã Trảng Bom, những hàng chuối thẳng tắp, xanh um, che mát cho muôn vàn khối đá to, nhỏ ngổn ngang dưới gốc.
Nông dân Hoàng Văn Khuy (ấp Quảng Hòa, xã Trảng Bom) chia sẻ: Cây chuối không kén đất đá, nhờ trồng chuối xuất khẩu lẫn truyền thống mà ông xây được nhà tiền tỷ, nuôi 2 con học đại học. Do đó, dù giá thu mua chuối có biến động theo từng thời điểm, ông vẫn kiên trì chăm sóc. Bởi theo ông, vườn chuối 1,8ha của ông vẫn luôn xanh, nặng buồng, khi chuối được giá kinh tế gia đình sẽ được cải thiện.
Chuối hiện là cây ăn trái chủ lực, đồng thời nằm trong nhóm trái cây xuất khẩu quan trọng nhất của Việt Nam. Thị trường xuất khẩu của chuối ngày càng mở rộng, nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh, trong khi Việt Nam có tiềm năng lớn về diện tích và sản lượng. Các chuyên gia nhận định, nếu được tổ chức sản xuất và kiểm soát dịch bệnh hiệu quả, giá trị xuất khẩu chuối của Việt Nam có thể chạm mốc 1 tỷ USD trong tương lai gần.
Diễm Quỳnh