Chính phủ đang tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dân số, trong đó nội dung đáng chú ý là đề xuất tăng thời gian nghỉ thai sản 7 tháng đối với trường hợp sinh con thứ hai. Nếu được thông qua, quy định này dự kiến áp dụng từ ngày 1/7, tạo thêm điều kiện để người lao động nữ có thời gian chăm sóc con nhỏ trong giai đoạn đầu đời.
Theo dự thảo, lao động nữ sinh con thứ hai sẽ được nghỉ thai sản 7 tháng, dài hơn so với quy định hiện hành. Mức hưởng vẫn tuân theo luật bảo hiểm xã hội 2024, tức người lao động nhận trợ cấp bằng 100% bình quân tiền lương đóng bảo hiểm xã hội của 6 tháng liền kề trước khi nghỉ. Đây được xem là điểm thay đổi đáng chú ý trong hệ thống quyền lợi thai sản, nhằm hỗ trợ các gia đình trong bối cảnh mức sinh đang có xu hướng giảm.
Cùng với đó, quyền lợi cũng được mở rộng với nam giới. Cụ thể, người chồng có vợ sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc. Trường hợp gia đình sinh từ ba con trở lên trong một lần, người cha sẽ được cộng thêm 3 ngày nghỉ cho mỗi bé tính từ con thứ ba. Những điều chỉnh này được đánh giá góp phần chia sẻ trách nhiệm chăm sóc con giữa hai vợ chồng.
Đặc biệt, thời gian sử dụng nghỉ thai sản nam giới cũng được nới rộng. Người cha có thể nghỉ trong vòng 60 ngày kể từ khi vợ sinh, thay vì giới hạn 30 ngày như trước đây. Quy định này cho phép chia nhỏ thời gian nghỉ thành nhiều đợt, miễn sao vẫn nằm trong khoảng thời gian 60 ngày đầu sau sinh.
Ảnh minh họa.
Điều kiện để hưởng chế độ dự thảo cũng quy định rõ, lao động nữ cần tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc ít nhất 6 tháng trong vòng 12 tháng trước khi sinh con. Trường hợp quá trình đóng bảo hiểm bị gián đoạn, cơ quan chức năng vẫn cho phép cộng dồn để đảm bảo quyền lợi thai sản. Đối với lao động nam, mức trợ cấp được tính theo ngày, dựa trên mức hưởng một tháng chia cho 24 ngày làm việc.
Bên cạnh đó pháp luật hiện hành cũng phân chia cụ thể thời gian nghỉ của lao động nam theo từng trường hợp. Nếu vợ sinh thường, người chồng được nghỉ 5 ngày làm việc; trường hợp sinh mổ hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi, thời gian nghỉ tăng lên 7 ngày. Khi vợ sinh đôi, người chồng có thể nghỉ 10 ngày, và tăng lên 14 ngày nếu phải phẫu thuật.
Để nhận trợ cấp, người lao động cần nộp hồ sơ gồm bản sao giấy khai sinh hoặc giấy chứng sinh của em bé, kèm mẫu xác nhận sinh con thứ hai do Ủy ban nhân dân cấp xã chứng nhận.
Luật Dân số được thông qua tháng 12/2025, với 4 mục tiêu lớn là duy trì mức sinh thay thế, giảm mất cân bằng giới tính khi sinh, thích ứng già hóa dân số và nâng cao chất lượng dân số.
Mức sinh trên toàn quốc đang giảm thấp dưới mức sinh thay thế, từ 2,11 con/phụ nữ vào năm 2021 xuống 1,91 con/phụ nữ vào năm 2024, còn 1,93 con/phụ nữ vào năm 2025. Dự báo với tỷ lệ sinh thấp như trên, Việt Nam khó đạt mục tiêu duy trì mức sinh thay thế trên toàn quốc vào năm 2030.
Minh Lý