[Megastory] Những chiếc áo blouse trắng 'không có tuổi'

2 giờ trướcBài gốc

Dù đã rời vị trí công tác, thậm chí mang trong mình không ít bệnh nền nhưng nhiều bác sĩ vẫn miệt mài trên những chuyến xe thiện nguyện, khám chữa bệnh miễn phí cho người dân vùng sâu, vùng xa. Với họ, được khoác áo blouse chính là niềm vui khi được tiếp tục cống hiến cho cộng đồng.

Không đợi đến lúc nghỉ hưu mới “làm việc thiện”, ngay từ khi còn công tác tại Phòng Y tế huyện Nhơn Trạch (cũ), bác sĩ chuyên khoa II Phan Hải Đường (60 tuổi), nguyên Phó trưởng phòng phụ trách đã quen thuộc với những chuyến xe đi khám bệnh thiện nguyện. Ông tranh thủ từng ngày cuối tuần khoác áo blouse lên đường đến với người dân vùng khó, vùng sâu.

“Do còn vướng lịch làm việc, đêm thứ sáu, tôi lên xe đi các tỉnh lân cận, còn các tỉnh xa tận miền Bắc, miền Trung thì đi máy bay để kịp sáng thứ bảy khám bệnh cho bà con. Tất cả chi phí đi lại, ăn ở, tôi đều tự lo và “góp” thêm chút tiền lo cho bà con trong mỗi chuyến đi” - bác sĩ Đường chia sẻ.

Bác sĩ Phan Hải Đường khám bệnh cho người dân tại xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: NVCC

Bác sĩ Đường bị nhiều bệnh mãn tính như: tiểu đường, huyết áp và đã trải qua lần nhồi máu cơ tim cấp, do đó vào tháng 3-2025, ông đã xin nghỉ hưu sớm. Có lẽ “tiếng lành đồn xa”, sau khi nghỉ hưu, tần suất các chuyến thiện nguyện của bác sĩ Đường lại dày đặc hơn.

Không chỉ khám trong nước, bác sĩ Phan Hải Đường còn cùng đoàn từ thiện khám cho người dân tại nước bạn Lào. Ảnh: NVCC

Khoảng 1 năm nay, hầu như tuần nào bác sĩ Đường cũng theo các chuyến xe về vùng sâu, vùng xa - nơi người dân còn khó khăn, ít có cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế để khám bệnh miễn phí. Bác sĩ Đường kể: Có những điểm đến, ông không biết tiếng địa phương và phải nhờ “phiên dịch viên” là cán bộ xã. Không ít lần, đoàn không thể vào tận điểm khám bệnh ở trong các buôn, làng nên phải đi bộ cả chục cây số dưới trời mưa.

“Có lần tôi đến tỉnh Kon Tum cũ (nay là tỉnh Quảng Ngãi), xe của đoàn không thể đi qua cầu tạm, chúng tôi phải xuống xe khuân vác gạo, bánh kẹo, thuốc men, máy móc… qua cầu và chờ người của UBND xã mang máy cày ra chở vào để khám bệnh cho người dân. Khi đến nơi, thấy người dân chờ rất đông nên chúng tôi mỗi người mỗi việc bắt tay vào khám bệnh ngay” - bác sĩ Đường tâm sự.

Tháng 1-2026, trong chuyến khám phụ khoa và cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình cho người dân có hoàn cảnh khó khăn tại phường Hàng Gòn (tỉnh Đồng Nai), đoàn công tác của Hội Kế hoạch hóa gia đình tỉnh đã chứng kiến một cuộc hội ngộ đặc biệt.

Tại đây, bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Tuyết Nga (65 tuổi), nguyên Giám đốc Trung tâm Dân số - Kế hoạch hóa gia đình thành phố Long Khánh (cũ), hiện là Hội phó Hội Kế hoạch hóa gia đình tỉnh Đồng Nai, bất ngờ gặp lại những “bệnh nhân” từ hơn 30 năm trước. Hai người phụ nữ từng được chính bà đặt vòng tránh thai nay tìm đến để tháo vòng sau 3 thập kỷ. Vì hoàn cảnh kinh tế khó khăn và thấy không ảnh hưởng đến sức khỏe, họ vẫn để nguyên vòng suốt nhiều năm. Lần này, họ được chính bác sĩ Nga thực hiện tháo vòng. Ca tháo vòng diễn ra nhanh chóng, an toàn và không gây đau đớn.

Bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Nga siêu âm cho bệnh nhân. Ảnh: NVCC

Bà Dương Thị Phương, ngụ phường Hàng Gòn xúc động chia sẻ: “Cách đây 32 năm, chính bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Nga là người đặt vòng tránh thai cho tôi. Bác sĩ Nga còn tư vấn, hướng dẫn cách theo dõi, chăm sóc bản thân ở tuổi tiền mãn kinh. Đây là kỷ niệm mà tôi không thể nào quên”.

Đã nghỉ hưu gần 10 năm nay, thầy thuốc ưu tú Nguyễn Thị Tuyết Nga vẫn cần mẫn với công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản cho người dân. Suốt hành trình làm nghề, bác sĩ Nga đã gắn bó với y tế cơ sở, với công tác kế hoạch hóa gia đình.

Bác sĩ Nga kể, thời điểm những năm 90 của thế kỷ trước, công việc của đội ngũ y, bác sĩ và cộng tác viên kế hoạch hóa gia đình chủ yếu là thuyết phục các cặp vợ chồng triệt sản hoặc đặt vòng do sinh nhiều con trong khi hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Để vận động các cặp vợ chồng chấp nhận đặt vòng hay triệt sản là cả hành trình gian nan.

Đoàn khám bệnh của Hội Kế hoạch hóa gia đình tỉnh khám bệnh phụ khoa cho người dân. Ảnh: Kim Thùy

“Giữa cái nắng gắt, chúng tôi phải mặc áo mưa để tránh… bụi mới đến được nhà người dân ở vùng Cẩm Mỹ, Cẩm Đường... Nhưng điều khó nhất vẫn là thuyết phục các cặp vợ chồng đặt vòng tránh thai hoặc triệt sản. Bởi nhiều người có suy nghĩ sợ triệt sản xong sẽ bị tâm thần, không bình thường, nhất là nam giới. Thuyết phục được 1 ca triệt sản nam khó gấp 10 lần so với triệt sản nữ và phải bảo mật hoàn toàn. Nhiều lần, chúng tôi phải chia nhau, người trông con, nấu cơm, người thì đặt vòng hoặc triệt sản rồi chăm sóc sức khỏe cho người đồng ý thực hiện kế hoạch hóa gia đình” - bác sĩ Nga kể.

Dù U.70, bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Nga vẫn đều đặn khám phụ khoa cho chị em phụ nữ vùng sâu, vùng xa. Ảnh: Bích Nhàn

Không chỉ khám miễn phí, bác sĩ Nga còn chủ động mang theo cả dụng cụ và máy đốt điện của cá nhân đến các điểm khám bệnh từ thiện để điều trị viêm lộ tuyến cổ tử cung cho nhiều phụ nữ bị bệnh. Nhờ có đầy đủ thiết bị, nhiều phụ nữ được chẩn đoán và điều trị kịp thời ngay tại chỗ, không phải tốn kém chi phí hay mất thời gian đi lại lên tuyến trên.

Việc làm thiết thực ấy đã góp phần nâng cao nhận thức của người dân về chăm sóc sức khỏe sinh sản. Đặc biệt, phụ nữ ở các khu vực có đông đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn thành phố Long Khánh (cũ) dần thay đổi thói quen, chủ động hơn trong việc thăm khám định kỳ thay vì chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã nặng.

Bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Nga tận tình tư vấn kế hoạch hóa gia đình cho phụ nữ tại phường Hàng Gòn, tỉnh Đồng Nai. Ảnh: Bích Nhàn

Bác sĩ Nga tâm sự: “Chỉ cần người dân cần, dù ở xa, tôi vẫn đến. Dù không còn chức danh hay hưởng lương, tôi vẫn thấy công việc mình làm rất cần thiết cho nhiều người. Người dân tin tưởng và vui khi gặp lại mình, đó chính là động lực, niềm vui của hành trình này”.

Điều đặc biệt với các bác sĩ là phía sau họ luôn có một “hậu phương” vững chắc, không chỉ ủng hộ mà còn trực tiếp đồng hành trong từng chuyến thiện nguyện. Gia đình bác sĩ Đường có 4 người cùng theo nghề y gồm: hai vợ chồng ông, con trai và con dâu đều là bác sĩ. Khi chưa tham gia các đoàn khám bệnh từ thiện ở xa, gia đình ông đã duy trì hoạt động thiện nguyện tại địa phương.

Cứ vào tháng 7 âm lịch hàng năm, gia đình bác sĩ Đường lại phối hợp với chính quyền xã Nhơn Trạch tổ chức khám bệnh, phát thuốc và trao quà cho người dân địa phương. Toàn bộ kinh phí đều do gia đình tự thu xếp. Từ khi bác sĩ Đường tham gia các đoàn khám từ thiện, nhiều lần vợ ông đã song hành về những nơi người dân cần.

Ngay tại gia đình, phòng mạch của gia đình bác sĩ Phan Hải Đường vẫn khám miễn phí cho người dân có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: Bích Nhàn

Bác sĩ Đường nhớ lại: “Có lần, tôi và vợ cùng tham gia đoàn khám từ thiện tại tỉnh Quảng Trị. Cả đoàn chỉ có vợ chồng tôi nhưng phải khám cho vài trăm bệnh nhân. Vì vậy, chúng tôi gần như không nghỉ trưa, làm việc liên tục đến tận tối muộn mới xong”.

Không chỉ khám bệnh miễn phí, khi thấy “bệnh nhân” đi chân đất, quần áo lấm lem đến điểm khám bệnh, ngoài các phần quà của đoàn thì bác sĩ Đường còn cho thêm mỗi người 50-100 ngàn đồng vì… thương.

Bác sĩ Phan Hải Đường khám bệnh từ thiện tại xã Bắc Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa mới. Ảnh: NVCC

“Có những người làm rẫy xong mới đi bộ, đi xe đạp ra điểm khám bệnh nên trễ giờ, đúng lúc chúng tôi đang ăn cơm. Thấy vậy, chúng tôi dừng bữa tranh thủ khám và trao quà cho họ. Với những người bệnh mãn tính, tôi cho thuốc dài ngày (khoảng 1 tháng) để người dân tiết kiệm chi phí, đi lại và đỡ vất vả hơn. Bởi tôi đi và hiểu rằng, ở những vùng núi xa xôi, mỗi lần ra trung tâm xã không hề đơn giản, có khi phải mất nửa ngày” - bác sĩ Đường tâm sự.

Dù ở tuổi U.70, bác sĩ chuyên khoa I Trần Thị Kim Âu, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Bình Phước vẫn miệt mài với những chuyến khám bệnh thiện nguyện khắp địa bàn thành phố Đồng Xoài cũ (nay thuộc phường Đồng Xoài và phường Bình Phước) và các vùng biên giới xa xôi từ khi nghỉ hưu (11 năm nay). Đặc biệt, thời điểm dịch Covid-19 bùng phát mạnh, bác sĩ Âu đã trực tiếp đến từng phường, xã để khám sàng lọc, tiêm chủng cho người dân. Do lớn tuổi, tiếp xúc với nguồn bệnh nên bác sĩ Âu cũng bị nhiễm Covid-19. Nhưng ngay khi điều trị khỏi, bà lại tới vào các vùng dịch, sát cánh cùng đồng nghiệp để dập dịch.

Bác sĩ Trần Thị Kim Âu khám bệnh cho người dân trong đại dịch Covid-19. Ảnh: NVCC

“Điều may mắn là đến giờ tôi không có bệnh nền, giữ được sức khỏe tốt. Đây là điều kiện giúp tôi tiếp tục đồng hành cùng các đoàn y tế trong những chuyến đi dài ngày đến các vùng biên giới như các huyện Bù Đốp, Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước (cũ) để khám bệnh cho bà con. Gần như tuần nào, tôi cũng tham gia các chương trình khám chữa bệnh cho cộng đồng” - bác sĩ Âu chia sẻ.

Mỗi chuyến đi đều để lại kỷ niệm đẹp cho người bác sĩ này. Bác sĩ Âu kể: “Có lần, khi đoàn đang khám bệnh tại xã Đa Kia thì người dân mang theo bưởi, măng cụt… nhà trồng để biếu tôi và các bác sĩ trong đoàn. Tôi cảm thấy ấm lòng vì tình cảm người dân dành cho mình. Đây cũng là động lực trong hành trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng suốt nhiều năm qua của tôi”.

Bác sĩ Trần Thị Kim Âu (hàng dưới, thứ 2 từ phải qua) chụp hình lưu niệm cùng đồng nghiệp đã về hưu tại phường Đồng Xoài. Ảnh: NVCC

Và để mỗi chuyến đi có ý nghĩa hơn, năm 2024, bác sĩ Âu lại đăng ký theo học lớp siêu âm nâng cao kéo dài 6 tháng do Trường đại học Cần Thơ tổ chức. Bởi bà cho rằng, hiện nay, các trang thiết bị siêu âm hiện đại, lại có sẵn mà bác sĩ không đủ kiến thức chuyên sâu để sử dụng thì rất lãng phí. Vì vậy, bác sĩ Âu quyết định đi học để nâng cao trình độ, có thêm kiến thức phục vụ người dân.

Còn theo bác sĩ Nga, ở tuổi xế chiều, được tiếp tục phục vụ cộng đồng chính là niềm vui và động lực lớn nhất của người thầy thuốc. Mỗi chuyến đi khám bệnh, mỗi bệnh nhân được chăm sóc kịp thời đều mang lại cho bà cảm giác mình vẫn còn hữu ích, vẫn đang góp một phần nhỏ bé cho xã hội. Tuy nhiên, công tác thiện nguyện thực sự hiệu quả và bền vững, không thể chỉ dựa vào nỗ lực của một vài cá nhân, mà hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng cần có sự chung tay của nhiều ban, ngành, đoàn thể, chính quyền địa phương và cả những nhà hảo tâm. Bởi “một cây làm chẳng nên non”, chỉ khi có sự đồng lòng, phối hợp chặt chẽ thì việc khám, chữa bệnh cho người dân khó khăn mới được duy trì lâu dài và lan tỏa sâu rộng.