Meta bước sang kỷ nguyên dùng năng lượng hạt nhân

10 giờ trướcBài gốc

Điện hạt nhân sẽ phục vụ hệ thống siêu máy tính Prometheus

Đáng chú ý, trong danh sách đối tác này có sự hiện diện của một cái tên được hậu thuẫn bởi chính CEO OpenAI Sam Altman. Động thái này không chỉ nhằm đảm bảo nguồn năng lượng khổng lồ cho hệ thống siêu máy tính Prometheus đang được xây dựng tại New Albany, bang Ohio, mà còn đánh dấu sự chuyển dịch quyết liệt của thung lũng Silicon sang năng lượng nguyên tử. Với cam kết bổ sung tới 6,6 gigawatt điện vào lưới điện Hoa Kỳ vào năm 2035 (một con số vượt xa tổng nhu cầu tiêu thụ của cả tiểu bang New Hampshire) Mark Zuckerberg đang gửi đi tín hiệu rõ ràng: Cuộc đua đến siêu trí tuệ (Superintelligence) không chỉ là cuộc đấu về thuật toán hay chip xử lý, mà là cuộc chiến sống còn về năng lượng bền vững và ổn định.

Chiến dịch Prometheus và liên minh hạt nhân "kiềng ba chân": Từ công nghệ cũ đến lò phản ứng tương lai

Tâm điểm của loạt thỏa thuận này xoay quanh Prometheus – hệ thống siêu máy tính (supercluster) mà Mark Zuckerberg từng giới thiệu đầy tự hào vào tháng 7 năm ngoái. Được kỳ vọng sẽ đi vào hoạt động trong năm 2026, Prometheus được ví như "trái tim" trong nỗ lực phát triển các mô hình AI tiên tiến nhất của Meta. Tuy nhiên, để trái tim này đập mạnh mẽ và liên tục, nó cần một nguồn máu, tức năng lượng điện khổng lồ và không được phép gián đoạn. Năng lượng tái tạo như gió hay mặt trời, dù sạch, nhưng lại thiếu tính ổn định cần thiết cho các trung tâm dữ liệu chạy 24/7. Đó là lý do Meta tìm đến điện hạt nhân.

Cách tiếp cận của Meta trong thương vụ này cho thấy một chiến lược đa dạng hóa rủi ro thông minh, kết hợp giữa cái hiện có và cái của tương lai.

Đầu tiên là Vistra, một đối tác cung cấp giải pháp ngắn hạn và trung hạn. Meta sẽ hỗ trợ tài chính cho các nhà máy điện hạt nhân hiện có của Vistra tại Ohio và Pennsylvania. Mục tiêu là kéo dài tuổi thọ vận hành và nâng cao công suất của các cơ sở này. Đây là bước đi thực dụng nhất, giúp Meta có được nguồn điện bổ sung nhanh chóng mà không cần chờ đợi quá trình cấp phép xây dựng nhà máy mới kéo dài hàng thập kỷ.

Tiếp theo là TerraPower và Oklo, hai cái tên đại diện cho tương lai của công nghệ hạt nhân với các lò phản ứng tiên tiến (bao gồm công nghệ SMR - Lò phản ứng mô-đun nhỏ). Thỏa thuận với TerraPower sẽ cung cấp vốn cho hai dự án đang phát triển, dự kiến phát điện vào năm 2032. Meta cũng cài đặt một điều khoản cho phép họ có quyền tiếp cận năng lượng từ tối đa sáu dự án khác của TerraPower vào năm 2035.

Thú vị nhất phải kể đến Oklo, công ty đang phát triển khu tổ hợp công nghệ hạt nhân tiên tiến tại hạt Pike, Ohio, dự kiến vận hành sớm nhất vào năm 2030. Sự hợp tác này tạo ra một tình huống trớ trêu nhưng đầy tính toán của giới công nghệ: Sam Altman, CEO của OpenAI, vốn là đối thủ trực tiếp của Meta trong mảng AI, lại chính là một trong những nhà đầu tư lớn nhất của Oklo. Altman sở hữu 4,3% cổ phần trị giá khoảng 650 triệu USD (tính đến 8.1 hôm qua). Việc Altman từ chức chủ tịch hội đồng quản trị Oklo vào tháng 4 năm ngoái được xem là động thái dọn đường để công ty này có thể bán điện cho các đối thủ của OpenAI như Meta mà không gặp xung đột lợi ích.

Tổng cộng, các dự án này dự kiến sẽ bổ sung 6,6 gigawatt điện vào lưới điện. Để dễ hình dung, 1 gigawatt đủ cung cấp điện cho khoảng 750.000 hộ gia đình Mỹ. Con số 6,6 GW là một cam kết khổng lồ, cho thấy quy mô hạ tầng mà Meta đang xây dựng không chỉ lớn, mà là "siêu lớn" (hyperscale). Joel Kaplan, giám đốc chính sách của Meta, khẳng định: "Các trung tâm dữ liệu hiện đại và hạ tầng AI là yếu tố then chốt để đảm bảo vị thế lãnh đạo toàn cầu của Mỹ về AI".

Năng lượng: "Nút thắt cổ chai" cuối cùng trên con đường đến Siêu trí tuệ

Các thỏa thuận hôm nay không chỉ là câu chuyện mua bán điện năng, mà là minh chứng cho thấy "cơn khát" năng lượng của Big Tech đang định hình lại ngành công nghiệp năng lượng toàn cầu như thế nào. Mark Zuckerberg không giấu giếm tham vọng phát triển Siêu trí tuệ (Superintelligence) – thuật ngữ dùng để chỉ các hệ thống AI vượt trội hơn khả năng của con người trong hầu hết các tác vụ. Nhưng siêu trí tuệ cần siêu năng lượng.

Các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) ngày càng phức tạp, đòi hỏi năng lực tính toán tăng theo cấp số nhân, kéo theo đó là nhu cầu làm mát và vận hành các chip xử lý ngốn điện. Các đối thủ của Meta cũng đang ráo riết săn lùng nguồn điện hạt nhân. Hồi tháng 3, Meta, Amazon và Google đã cùng ký một cam kết ủng hộ việc tăng gấp ba sản lượng điện hạt nhân toàn cầu vào năm 2050. Tháng 6 vừa qua, Meta cũng đã ký thỏa thuận 20 năm với Constellation Energy để mua điện hạt nhân từ Illinois bắt đầu từ năm 2027.

Việc Meta chọn Ohio làm "căn cứ địa" cho Prometheus và các dự án hạt nhân mới cũng mang ý nghĩa kinh tế xã hội lớn. Công ty kỳ vọng các thỏa thuận này sẽ tạo ra hàng nghìn việc làm trong lĩnh vực xây dựng và hàng trăm vị trí vận hành dài hạn chuyên môn cao. Đây là cách Meta xoa dịu các lo ngại về việc trung tâm dữ liệu tiêu tốn tài nguyên địa phương: họ mang đến việc làm và đầu tư hạ tầng năng lượng sạch.

Tuy nhiên, thách thức vẫn còn đó. Các dự án của TerraPower và Oklo vẫn đang trong giai đoạn phát triển và đối mặt với rào cản pháp lý cũng như kỹ thuật. Việc Oklo dự kiến online vào năm 2030 hay TerraPower vào năm 2032 vẫn là những mốc thời gian "dự kiến". Trong ngành công nghiệp hạt nhân, sự chậm trễ là chuyện thường ngày. Nếu các dự án này không về đích đúng hạn, tham vọng Prometheus của Meta có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Dẫu vậy, bước đi của Meta cho thấy một xu hướng không thể đảo ngược: Sự hội tụ giữa Thung lũng Silicon và năng lượng nguyên tử. Khi các thuật toán đã đạt đến giới hạn của phần cứng, và phần cứng đạt đến giới hạn của lưới điện, thì việc sở hữu các lò phản ứng hạt nhân riêng biệt hoặc các hợp đồng bao tiêu năng lượng dài hạn chính là "vũ khí bí mật" để chiến thắng trong kỷ nguyên AI. Mark Zuckerberg đang đặt cược hàng tỷ USD rằng hạt nhân chính là chìa khóa để mở cánh cửa dẫn tới siêu trí tuệ và ông muốn nắm giữ chìa khóa đó trước bất kỳ ai khác.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/meta-buoc-sang-ky-nguyen-dung-nang-luong-hat-nhan-243441.html