UBND TP.HCM vừa có văn bản gửi UBND tỉnh Đồng Nai nhằm thống nhất các nội dung liên quan đến việc triển khai dự án đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành.
Theo phương án nghiên cứu, tuyến có tổng chiều dài khoảng 47,7 km, trong đó đoạn đi qua địa bàn TP.HCM dài khoảng 11,5 km và phần còn lại hơn 36 km nằm trên địa bàn Đồng Nai.
Hiện dự án đang được tổ chức lập báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) để phục vụ các bước chuẩn bị đầu tư tiếp theo.
TP.HCM xác định đây là dự án có tính chất đặc biệt cấp bách, dự kiến khởi công trước ngày 2/7/2026 nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Metro Thủ Thiêm - Long Thành dự kiến khởi công trước ngày 2/7. Ảnh minh họa
Theo quy hoạch, tuyến metro bắt đầu từ ga Thủ Thiêm và đi trên cao qua khu vực Bình Trưng, Long Trường trước khi chạy song song với cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
Khi đến khu vực Vành đai 3, tuyến chuyển hướng về phía Nam, đi dọc hành lang phía Đông tuyến đường này và vượt sông Đồng Nai tại khu vực gần cầu Nhơn Trạch để kết nối với địa bàn Đồng Nai.
Sau đó, tuyến tiếp tục đi trên cao dọc theo Vành đai 3, kết nối với đường 25B, vượt Quốc lộ 51 và nút giao cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu trước khi đi trong dải phân cách giữa của tuyến đường T1.
Tại khu vực sân bay Long Thành, tuyến được thiết kế chuyển từ đi trên cao sang đi ngầm trong phạm vi quy hoạch đường sắt của sân bay, trước khi kết thúc tại depot Cẩm Đường.
Theo phương án quy hoạch, toàn tuyến metro Thủ Thiêm - Long Thành sẽ có 18 nhà ga, gồm 16 ga trên cao và 2 ga ngầm.
Tuy nhiên, nhằm phù hợp với điều kiện triển khai thực tế và tối ưu hiệu quả đầu tư, giai đoạn đầu dự án dự kiến xây dựng trước 14 nhà ga.
Danh sách các ga ưu tiên bao gồm Bình Trưng, Đỗ Xuân Hợp, Bà Hiện, Phú Hữu, Long Trường, Vườn Dừa, Long Tân, Phú Thạnh, Tuy Hạ, Nhơn Trạch, Phước Thiện, Xóm Gốc, Long Thành 1 và Long Thành 2.
Việc phân kỳ đầu tư được kỳ vọng giúp dự án sớm đưa vào khai thác những đoạn có nhu cầu vận tải cao, đồng thời giảm áp lực huy động nguồn lực trong giai đoạn đầu.
Dự án hiện được TP.HCM giao Công ty Cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh lập báo cáo nghiên cứu khả thi theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT).
Theo đề xuất của TP.HCM, toàn tuyến sẽ được triển khai như một dự án thống nhất giữa hai địa phương. Nguồn vốn đầu tư do nhà đầu tư huy động theo quy định, trong khi việc thanh toán hợp đồng BT dự kiến kết hợp giữa quỹ đất và ngân sách nhà nước.
Để bảo đảm tiến độ thực hiện, thành phố cũng đề xuất tách công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thành các dự án độc lập trên từng địa bàn, sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương để triển khai.
Một trong những nội dung quan trọng được TP.HCM đề xuất là sự tham gia của Đồng Nai trong việc bố trí quỹ đất và nguồn lực tài chính phục vụ dự án.
Theo đánh giá sơ bộ, phần lớn chiều dài tuyến nằm trên địa bàn Đồng Nai với khoảng 36,2 km trong tổng số gần 48 km. Trong khi đó, nếu chỉ sử dụng quỹ đất của TP.HCM để thanh toán cho nhà đầu tư BT thì sẽ gặp nhiều khó khăn về tính khả thi.
Do đó, TP.HCM đề nghị Đồng Nai nghiên cứu, giới thiệu các quỹ đất phù hợp dọc theo tuyến, bao gồm cả các khu đất đã hoặc chưa giải phóng mặt bằng theo quy định, đồng thời xem xét bố trí nguồn vốn ngân sách địa phương để hỗ trợ triển khai dự án.
Bên cạnh đó, Đồng Nai cũng được đề nghị đưa nhu cầu vốn phục vụ giải phóng mặt bằng vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 nhằm bảo đảm tiến độ thực hiện đồng bộ.
Metro Thủ Thiêm - Long Thành được xem là một trong những dự án giao thông chiến lược của khu vực Đông Nam Bộ, đóng vai trò kết nối trung tâm TP.HCM với sân bay Long Thành trong tương lai.
Tuyến đường sắt này cũng là một phần của trục giao thông kết nối giữa sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành, đồng thời nằm trong danh mục các dự án đường sắt được bổ sung theo Nghị quyết 188/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển hệ thống đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM.
Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực cho hệ thống giao thông đường bộ, thúc đẩy liên kết vùng và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho TP.HCM, Đồng Nai cùng khu vực sân bay Long Thành.
Văn Hùng