Miền Bắc đón không khí lạnh liên tiếp trước khi chuyển nắng nóng
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, sáng sớm nay (8/5), không khí lạnh đã ảnh hưởng đến vùng núi Bắc Bộ, dự báo hôm nay tiếp tục ảnh hưởng đến miền Bắc, Bắc Trung Bộ. Sau đợt không khí lạnh này, khoảng 10/5, miền Bắc đón thêm đợt không khí lạnh mới, tiếp tục gây mưa to, trời mát kéo dài.
Cụ thể, dự báo khoảng ngày 10/5, thêm một đợt không khí lạnh tràn xuống nước ta, tiếp tục gây mưa rào và dông rải rác cho khu vực miền Bắc, Thanh Hóa – Huế, riêng khu vực Tây Bắc Bộ mưa xuất hiện từ đêm 9/5.
Như vậy, thời tiết khu vực Bắc Bộ trong những ngày tới tiếp tục có mưa rào và dông rải rác trước khi chuyển nắng, cục bộ xuất hiện nắng nóng từ khoảng 12-13/5. Tại Tây Bắc Bộ, từ đêm 9-11/5 có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Từ khoảng ngày 12-13/5, trời chuyển nắng, một số nơi có khả năng xuất hiện nắng nóng.
Miền Bắc liên tiếp đón không khí lạnh.
Khu vực Đông Bắc Bộ đêm 9/5 có mưa rào và dông vài nơi, riêng khu vực đồng bằng có mưa, mưa rào rải rác và có nơi có dông. Trong hai ngày 10-11/5, khu vực tiếp tục xuất hiện mưa rào và dông rải rác. Từ khoảng 12-13/5, thời tiết chuyển nắng, có nơi xảy ra nắng nóng.
Tại Trung Bộ, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi, ban ngày trời nắng, cục bộ có nơi nắng nóng. Riêng khu vực từ Thanh Hóa đến Nghệ An trong đêm 9 và 10/5 có mưa rào và dông rải rác. Từ khoảng ngày 13/5, khu vực Bắc và Trung Trung Bộ có khả năng xảy ra nắng nóng diện rộng.
Khu vực Nam Bộ những ngày tới duy trì hình thái có mưa rào và dông vài nơi. Riêng thời kỳ từ 10-12/5, mưa rào và dông có xu hướng gia tăng, xuất hiện rải rác nhiều nơi.
Tháng 5 là giai đoạn thời tiết miền Bắc chuyển mùa rõ rệt khi dải hội tụ nhiệt đới hoạt động mạnh, áp thấp nóng phía Tây mở rộng khiến nhiệt độ nhiều nơi lên tới 37-39 độ C. Dù đã suy yếu, các đợt không khí lạnh từ phía Bắc vẫn xuất hiện và len xuống tầng thấp khí quyển.
Khi không khí lạnh gặp khối khí nóng ẩm đang tồn tại, sự chênh lệch nhiệt độ và độ ẩm tạo ra xung đột mạnh trong khí quyển. Khối khí lạnh nặng hơn sẽ đẩy không khí nóng ẩm bốc lên cao, hình thành các đám mây dông phát triển mạnh.
Quá trình này gây ra hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan như dông lốc, sét, gió giật mạnh và mưa đá. Các chuyên gia khí tượng nhận định, chênh lệch nhiệt độ càng lớn thì nguy cơ thời tiết nguy hiểm càng khó lường.
Điểm khác biệt không khí lạnh cuối mùa
TS Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển cho biết, không khí lạnh ảnh hưởng tới nước ta trong tháng 5 không phải là hiện tượng quá bất thường nếu xét theo quy luật khí hậu nhiều năm. Tháng 4–5 là thời kỳ chuyển tiếp từ mùa đông sang mùa hè ở miền Bắc, vì vậy không khí lạnh cuối mùa vẫn có thể xuất hiện. Tuy nhiên, các đợt không khí lạnh thời kỳ này thường yếu hơn, thời gian ảnh hưởng ngắn hơn và ít gây rét rõ rệt như trong mùa đông.
"Điểm cần lưu ý là tác động của không khí lạnh trong tháng 5 khác với mùa đông. Vào mùa đông, không khí lạnh chủ yếu gây rét, giảm nhiệt. Nhưng vào cuối mùa xuân, đầu mùa hè, khi nền nhiệt đã cao, không khí lạnh thường đóng vai trò là tác nhân kích hoạt dông mạnh.
Năm nay, do nắng nóng xuất hiện sớm hơn, nhiều thời điểm nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, khối không khí nóng ẩm ở tầng thấp được tích tụ sẵn. Khi không khí lạnh tràn về, nó gặp khối không khí nóng ẩm này và tạo ra sự tương tác rất mạnh giữa hai khối khí có bản chất trái ngược nhau. Chính sự tương tác đó làm gia tăng bất ổn định khí quyển, hình thành dông mạnh, mưa đá, lốc, sét và gió giật", TS Kiên phân tích.
Hoạt động của không khí lạnh trong thời điểm này chịu tác động của nhiều yếu tố như dao động gió mùa, nhiệt độ mặt biển, trạng thái ENSO và các hình thế khí quyển khu vực. Trong bối cảnh nền nhiệt trung bình có xu hướng gia tăng, khí quyển chứa nhiều hơi nước và năng lượng hơn, khiến tác động của không khí lạnh trở nên phức tạp và khó lường hơn khi tương tác với khối không khí nóng ẩm.
Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, trong thời gian tới, khả năng rất cao xuất hiện El Ninõ (80–90%) từ giữa năm 2026, có thể đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm (20–25%) và kéo dài sang năm 2027. Trong năm nay, nắng nóng được dự báo nhiều và gay gắt hơn so với trung bình, mưa và bão thì ít hơn nhưng hiện tượng dông, lốc, mưa đá trong giai đoạn chuyển mùa và hiện tượng mưa lớn cục bộ cũng có thể xuất hiện nhiều. Mưa lớn cục bộ, cường độ lớn trong thời gian ngắn có thể gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị, đặc biệt tại khu vực miền núi và địa hình dốc.
Tô Hội