Mìn TM-62 thời Liên Xô đang trở thành 'đòn đa năng' trên chiến trường Ukraine

21 giờ trướcBài gốc

Xe tăng T-72, súng máy PKM hay pháo D-30 là những ví dụ điển hình. Trong số đó, mìn chống tăng TM-62 nổi lên như một trường hợp đặc biệt: một loại vũ khí cũ kỹ nhưng lại đang được biến hóa thành công cụ tác chiến cực kỳ linh hoạt trên chiến trường hiện đại.

Binh sĩ Ukraine gần một quả mìn chống tăng TM-62. (Nguồn: Getty Images)

Ban đầu được thiết kế đơn thuần để chống xe bọc thép, TM-62 ngày nay không chỉ dùng để rải bãi mìn, mà còn được cải biến thành bom thả từ UAV, vũ khí công phá tầm gần, thậm chí là "bom cầm tay" trong các trận đánh giáp lá cà. Cả Nga và Ukraine đều đang tận dụng tối đa loại mìn này theo những cách mà các nhà thiết kế Liên Xô khó có thể hình dung cách đây hơn nửa thế kỷ.

Vũ khí Liên Xô cũ nhưng chưa hề lỗi thời

TM-62 được Liên Xô đưa vào trang bị từ đầu những năm 1960 và nhanh chóng trở thành một trong những loại mìn chống tăng phổ biến nhất thế giới. Quả mìn có dạng hình trụ, đường kính khoảng 32 cm, cao 10 cm, nặng khoảng 10 kg, trong đó chứa tới 7,5 kg thuốc nổ mạnh – đủ để phá hủy hoặc làm tê liệt các phương tiện bọc thép hạng nặng.

TM-62 có thể được đặt thủ công hoặc rải bằng các hệ thống cơ giới như xe rải mìn bánh xích GMZ. Qua nhiều năm, nó được sản xuất với cả vỏ kim loại lẫn vỏ nhựa nhằm giảm khả năng bị phát hiện bởi máy dò kim loại. Điểm mạnh quan trọng khác là tính linh hoạt của ngòi nổ: chỉ cần thay đổi ngòi đặt trong khoang trung tâm, TM-62 có thể kích nổ bằng áp suất, cần nghiêng, hoặc các cơ chế điện cơ hiện đại hơn.

Gần đây, Nga đã sử dụng các loại ngòi nổ điện cơ có khả năng kích hoạt khi phát hiện xe bọc thép di chuyển phía trên, giúp tăng đáng kể xác suất nổ. Một số biến thể còn được trang bị cơ chế chống tháo gỡ, gây khó khăn cho công tác rà phá mìn của đối phương.

Phía Ukraine cũng không đứng ngoài cuộc. Nước này đã phát triển phiên bản nội địa mang tên TM-2025. Bề ngoài gần như giống hệt TM-62, nhưng TM-2025 được hiện đại hóa với các bộ phận in 3D, giúp rút ngắn thời gian sản xuất và triển khai. Quan trọng hơn, mìn được trang bị ngòi nổ điện cơ mới cùng khoang ngòi phụ, cho phép tích hợp thiết bị chống can thiệp hoặc kích nổ từ xa.

Xương sống của các bãi mìn trên chiến trường

Trong suốt cuộc xung đột, TM-62 vẫn giữ vai trò cốt lõi đúng với mục đích ban đầu: tạo ra các bãi mìn chống tăng quy mô lớn. Dù Ukraine bị ràng buộc bởi Hiệp ước Ottawa về mìn chống bộ binh, cả hai bên đều không bị hạn chế trong việc sử dụng mìn chống tăng. Hơn nữa, học thuyết quân sự Liên Xô vẫn ảnh hưởng sâu sắc đến cả hai lực lượng, luôn coi mìn là thành phần không thể thiếu của phòng ngự.

Ukraine đã tận dụng lượng lớn TM-62 dự trữ sẵn có để làm chậm đà tiến công ban đầu của Nga. Sau đó, Nga lại sử dụng chính loại mìn này để ngăn chặn các đợt phản công của Ukraine. Đến nay, các bãi mìn vẫn là yếu tố then chốt, được tích hợp vào hệ thống phòng thủ nhiều lớp gồm hào chống tăng, rào bê tông và dây thép gai.

Trước nhu cầu ngày càng lớn, cả hai phía đang tìm cách rải mìn hiệu quả hơn, bao gồm sử dụng robot mặt đất và UAV. Hệ quả là nhiều khu vực tiền tuyến và hậu phương trở thành "mê cung mìn", gây nguy hiểm kéo dài ngay cả ngoài phạm vi giao tranh trực tiếp.

Từ mìn mặt đất thành bom thả từ UAV

Một trong những vai trò mới đáng chú ý nhất của TM-62 là trở thành vũ khí thả từ UAV. Cả Nga và Ukraine đều đã cải tiến mìn để chúng phát nổ khi va chạm, biến chúng thành những quả bom có sức công phá rất lớn.

Các đoạn video do Ukraine công bố cho thấy UAV hạng nặng Baba Yaga thả TM-62 xuống các vị trí của Nga ở hướng Bilahorivka–Siversk, gây thiệt hại nghiêm trọng. Nhiều đoạn khác ghi lại cảnh TM-62 được thả trực tiếp lên xe bọc thép Nga, dẫn đến phá hủy mục tiêu.

Nga cũng sử dụng chiến thuật tương tự. Một video nổi bật cho thấy UAV tám cánh quạt, chỉ nhỉnh hơn quả mìn đôi chút, thả TM-62 xuống chiến hào của Ukraine ở vùng Kharkiv. Vụ nổ khiến toàn bộ công sự bị tàn phá.

TM-62 đặc biệt phù hợp với vai trò này nhờ kích thước và trọng lượng nằm trong khả năng mang tải của UAV hạng nặng, trong khi lượng thuốc nổ 7,5 kg đủ tạo ra hiệu quả lớn. Việc loại mìn này quá quen thuộc với cả hai phía cũng giúp quá trình cải tiến và sử dụng diễn ra nhanh chóng, không đòi hỏi huấn luyện phức tạp.

'Bom cầm tay' trong giao tranh tầm gần

Không dừng lại ở đó, TM-62 còn được sử dụng như một loại bom tự chế trong các trận đánh cự ly gần, đặc biệt ở môi trường đô thị. Nhiều video cho thấy binh lính Ukraine ném TM-62 vào tầng hầm, chiến hào và các vị trí kiên cố do Nga kiểm soát tại Andriivka và Vovchansk. Trong một trường hợp gần Lysivka, một quả TM-62 được đặt ngay trên đỉnh vị trí phòng ngự của Nga và kích nổ khi binh sĩ đối phương ló ra, khiến toàn bộ công sự sụp đổ.

Phía Nga cũng áp dụng cách làm tương tự. Các đoạn ghi hình cho thấy binh lính Nga ném nhiều quả TM-62 vào các tòa nhà do Ukraine kiểm soát, phá hủy cả công trình nhiều tầng. Một video khác ghi lại cảnh một binh sĩ Nga ném hụt TM-62 qua cửa sổ trong một cuộc tấn công ở Toretsk.

Sức công phá lớn, cấu tạo đơn giản và sự sẵn có gần như khắp nơi khiến TM-62 trở thành lựa chọn lý tưởng trong điều kiện tiếp tế khó khăn. Chỉ cần một quả TM-62 cũng có thể thay thế nhiều khối thuốc nổ nhỏ, đủ để phá hủy công sự dã chiến hoặc làm sập các không gian kín.

Trong một cuộc xung đột tiêu hao kéo dài, việc tiết kiệm và tận dụng tối đa nguồn lực có ý nghĩa sống còn. Cả Nga và Ukraine đều gặp khó khăn trong sản xuất và cung ứng các loại vũ khí hiện đại, buộc họ phải tìm cách khai thác những gì sẵn có trên chiến trường.

Việc TM-62 được tái sử dụng cho nhiều vai trò khác nhau cho thấy khả năng thích ứng đáng kể của cả hai bên. Chỉ với một loại đạn dược, họ có thể vừa rải mìn, vừa tạo bom thả từ UAV, vừa dùng làm vũ khí công phá tầm gần, giảm gánh nặng hậu cần mà vẫn duy trì được nhịp độ tác chiến.

Xuân Minh

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/min-tm-62-thoi-lien-xo-dang-tro-thanh-don-da-nang-tren-chien-truong-ukraine-169260108152703008.htm