Mở đường cho công nghiệp xanh, hiện đại

4 giờ trướcBài gốc

Hơn một thập niên qua, Thái Nguyên đã vươn lên trở thành một trong những trung tâm sản xuất công nghiệp của cả nước, nổi bật là lĩnh vực điện tử. Hệ thống các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh phát triển nhanh, thu hút nhiều dự án đầu tư trong và ngoài nước.

Từ gia công đến sản xuất giá trị cao

Tại Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG, quá trình chuyển đổi đã vượt khỏi phạm vi “xanh hóa” sản xuất, tiến tới mô hình công nghiệp chất lượng cao. Các phân xưởng được tổ chức lại theo hướng tinh gọn, tích hợp công nghệ nhằm nâng năng suất, chất lượng và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Không gian sản xuất thông thoáng, hệ thống chiếu sáng tiết kiệm năng lượng, dây chuyền tự động hóa từng phần… phản ánh rõ sự chuyển dịch từ gia công truyền thống sang sản xuất có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.

Doanh nghiệp đồng thời tập trung hoàn thiện quản trị, kiểm soát chất lượng và phát triển nguồn nhân lực. Đây là nền tảng để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu ở các khâu có giá trị cao.

Ông Trần Minh Hiếu, Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG, cho rằng: Phát triển theo hướng công nghiệp chất lượng cao là con đường tất yếu. Không chỉ là sản xuất nhiều hơn, mà phải sản xuất tốt hơn, thông minh hơn và bền vững hơn. Chúng tôi xác định đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và chuẩn hóa quy trình là nền tảng để nâng tầm vị thế doanh nghiệp.

Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên tại Khu công nghiệp Yên Bình giữ vai trò động lực phát triển công nghiệp điện tử công nghệ cao của tỉnh.

Những tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu đạt trên 6 tỷ USD, nhóm sản phẩm điện tử chiếm tỷ trọng chủ yếu, khẳng định vai trò trụ cột của công nghiệp trong cơ cấu kinh tế. Động lực tăng trưởng này tiếp tục tạo dư địa để tỉnh đầu tư trở lại cho hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Mặc dù vậy, giá trị gia tăng hiện vẫn tập trung nhiều ở khu vực doanh nghiệp FDI; doanh nghiệp trong nước tham gia còn hạn chế; hoạt động nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ chưa tương xứng tiềm năng. Yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển vì thế trở nên cấp thiết, gắn với mục tiêu nâng cao tính tự chủ của nền công nghiệp địa phương.

Ông Nguyễn Tiến Cương, Phó Giám đốc Sở Công Thương, nhấn mạnh: Định hướng phát triển công nghiệp giai đoạn tới gắn với tiêu chí xanh, hiện đại, giá trị gia tăng cao. Thu hút đầu tư được thực hiện có chọn lọc, ưu tiên dự án công nghệ cao, có trung tâm nghiên cứu, phát triển, có khả năng lan tỏa và kết nối với doanh nghiệp trong nước.

Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm sự phát triển dài hạn, hạn chế rủi ro phụ thuộc vào một số ngành hoặc một số thị trường. Theo đó, các mô hình khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghiệp gắn đô thị và dịch vụ được đẩy mạnh. Không gian công nghiệp được tái cấu trúc phù hợp lợi thế từng vùng, bảo đảm hiệu quả và cân bằng phát triển...

Thái Nguyên đã và đang khai thác hiệu quả những tiềm năng, lợi thế sẵn có để chuyển mình mạnh mẽ trong phát triển công nghiệp.

Hình thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại

Một điểm nghẽn đáng chú ý trong sản xuất công nghiệp của tỉnh nằm ở việc tham gia chuỗi giá trị toàn cầu chủ yếu ở khâu lắp ráp, gia công. Để khắc phục, Thái Nguyên tập trung xây dựng hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao, với hạt nhân là các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Quy hoạch khu công nghệ thông tin tập trung, phát triển vườn ươm công nghệ, thu hút tập đoàn lớn đặt trung tâm nghiên cứu, phát triển được xác định là hướng đi chiến lược. Đây là nền tảng để chuyển dịch dần sang các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế, nghiên cứu sản phẩm và dịch vụ kỹ thuật.

Ông Nguyễn Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư phát triển Yên Bình, chia sẻ: Chúng tôi định hướng phát triển khu công nghiệp đặt trọng tâm vào chất lượng và tiêu chuẩn cao. Hạ tầng môi trường, hạ tầng số cùng năng lực quản trị vận hành giữ vai trò quyết định trong thu hút doanh nghiệp công nghệ cao, từ đó hình thành hệ sinh thái sản xuất hiện đại.

Để thực hiện các mục tiêu trên, tỉnh tập trung đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao chất lượng, trình độ công nghệ và năng suất lao động; ưu tiên kinh tế tuần hoàn, sản xuất xanh, tiết kiệm tài nguyên và năng lượng.

Phát triển bền vững, giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh là những yêu cầu ngày càng rõ nét đối với các khu công nghiệp hiện nay. Việc chuyển đổi theo hướng xanh, sinh thái, thông minh vì thế là yêu cầu tất yếu.

Doanh nghiệp được khuyến khích đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, ứng dụng thành tựu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước; phát triển trung tâm nghiên cứu, sản phẩm mới và vườn ươm công nghệ.

Cơ cấu ngành Công nghiệp được điều chỉnh theo Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Các ngành điện tử, cơ khí chế tạo, sản xuất kim loại, chế biến thực phẩm được ưu tiên nhờ hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường.

Các ngành dệt may, vật liệu xây dựng, chế biến gỗ, hóa chất, cao su, tiểu thủ công nghiệp tiếp tục phát triển theo hướng hợp lý. Công nghiệp hỗ trợ giữ vai trò trọng tâm nhằm nâng tính tự chủ và tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất toàn cầu.

Không gian phát triển công nghiệp được tổ chức lại theo hướng xanh, hiện đại, phù hợp điều kiện từng vùng. Khu vực phía Nam tập trung công nghệ cao, điện tử, cơ khí chế tạo. Khu vực phía Bắc ưu tiên chế biến khoáng sản, nông lâm sản, năng lượng và vật liệu xây dựng.

Dây chuyền sản xuất tại Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG được đầu tư hiện đại.

Khu vực phía Đông phát triển khai thác, chế biến khoáng sản, may mặc, chế biến chè. Khu vực phía Tây gắn công nghiệp chế biến nông, lâm sản và tiểu thủ công nghiệp với du lịch. Các mô hình khu công nghiệp sinh thái, công nghiệp xanh, cân bằng carbon tiếp tục được thúc đẩy, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn...

Nâng cao nội lực, giảm lệ thuộc vào khu vực FDI

Cùng với thu hút đầu tư chất lượng cao, nhiệm vụ nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước được đặt ở vị trí trung tâm. Công nghiệp hỗ trợ giữ vai trò “chìa khóa” trong gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, giữ lại giá trị trong nước.

Mạng lưới doanh nghiệp nội địa đủ năng lực cung ứng linh kiện, phụ tùng, dịch vụ kỹ thuật sẽ tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững. Việc hình thành các cụm liên kết ngành, tăng cường chia sẻ thông tin thị trường và tiêu chuẩn kỹ thuật sẽ hỗ trợ doanh nghiệp trong nước từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ông Nguyễn Đình Ngư, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Đại Lộc Thành (phường Phổ Yên), chia sẻ: Chúng tôi kỳ vọng các chính sách kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa sẽ được triển khai hiệu quả. Cơ chế hỗ trợ về công nghệ, tiêu chuẩn và vốn có thể giúp doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Đào tạo và nghiên cứu, phát triển là nền tảng nâng cao năng lực công nghiệp công nghệ cao.

Nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành yếu tố quyết định. Sự gắn kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp cần được tăng cường, nhất là trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, tự động hóa, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp hiện đại. Các chương trình đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp, đào tạo lại lao động và thu hút nhân lực chất lượng cao cần được triển khai đồng bộ.

Với định hướng rõ ràng, giải pháp đồng bộ cùng quyết tâm chính trị cao mở ra cơ hội lớn cho bước chuyển mình của Thái Nguyên. Từ lợi thế chi phí và lao động, tỉnh đang chuyển sang nền công nghiệp dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới nâng cao chất lượng tăng trưởng và vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong tiến trình này, năm 2026 giữ vai trò điểm khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới, đưa Thái Nguyên từng bước chuyển từ “cứ điểm sản xuất” sang trung tâm công nghiệp công nghệ cao, xanh, hiện đại của khu vực trung du và miền núi phía Bắc...

Kế hoạch số 43-KH/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy đặt ra những mục tiêu cụ thể, mang tính dẫn dắt cho giai đoạn mới.

Riêng trong năm 2026, Thái Nguyên phấn đấu đưa tỷ trọng công nghiệp - xây dựng đạt trên 54% GRDP; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 14%; 100% khu, cụm công nghiệp đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn; đồng thời giảm phát thải khí nhà kính khoảng 10%. Đây được coi là bước chuyển mạnh về tư duy phát triển, từ “tăng trưởng nhanh” sang “tăng trưởng xanh và bền vững”.

Lệ Thủy

Nguồn Thái Nguyên : https://baothainguyen.vn/kinh-te/202603/mo-duong-cho-cong-nghiep-xanh-hien-dai-19b4006/