Mô hình đô thị đa cực - đa trung tâm:Giải pháp chiến lược để phát triển toàn diện

2 giờ trướcBài gốc

Khu vực Hòa Lạc được định hướng trở thành trung tâm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong ảnh: Một góc Khu công nghệ cao Hòa Lạc.

Từ mô hình hướng tâm sang đa trung tâm

Nhiều năm qua, khu vực nội đô Hà Nội luôn phải gánh chịu áp lực rất lớn về dân số và hạ tầng. Nhiều chức năng quan trọng như hành chính, giáo dục, dịch vụ, thương mại… tập trung dày đặc tại khu vực trung tâm khiến mật độ xây dựng tăng cao, giao thông thường xuyên ùn tắc, trong khi quỹ đất dành cho không gian xanh và hạ tầng công cộng ngày càng hạn hẹp. Thực tế đó cho thấy, mô hình phát triển đô thị theo hướng tập trung đã đến lúc cần được điều chỉnh. Trong quá trình xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, thành phố đang định hướng tái cấu trúc không gian đô thị theo mô hình “đa cực - đa trung tâm”, gắn với hệ thống các đô thị vệ tinh và các cực tăng trưởng mới.

Theo định hướng này, Hà Nội sẽ hình thành mạng lưới các trung tâm chức năng với vai trò khác nhau, kết nối bằng hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược. Cách tiếp cận này nhằm phân bổ lại các hoạt động kinh tế - xã hội, giảm áp lực cho khu vực lõi đô thị, đồng thời tạo động lực phát triển cho các khu vực ngoại vi. Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, Tiến sĩ - Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm phân tích, trước đây, mô hình phát triển được xác định theo hướng “chùm đô thị”, gồm đô thị trung tâm và 5 đô thị vệ tinh. Hiện nay, tư duy chuyển mạnh sang đa cực, đa trung tâm, đa chức năng. Khi các chức năng kinh tế, giáo dục, dịch vụ được phân bố hợp lý, đô thị sẽ vận hành hiệu quả hơn, đồng thời tạo ra cơ hội phát triển đồng đều cho các khu vực.

Nhiều chuyên gia trong lĩnh vực quy hoạch cũng chỉ ra rằng, mô hình này đã được nhiều thành phố lớn trên thế giới áp dụng thành công. Nhờ vậy, áp lực lên khu vực trung tâm được giảm bớt, trong khi các khu vực ngoại vi lại trở thành những động lực tăng trưởng mới. Đối với Hà Nội, định hướng này càng có ý nghĩa quan trọng khi Thủ đô không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia mà còn là đầu tàu phát triển của Vùng Đồng bằng sông Hồng và Vùng Thủ đô mở rộng. Theo quy hoạch mới, khu vực nội đô lịch sử sẽ tập trung cho các chức năng chính trị, hành chính, văn hóa và dịch vụ chất lượng cao. Trong khi đó, các hoạt động sản xuất, nghiên cứu khoa học, đào tạo và logistics sẽ được phân bố ra nơi có quỹ đất rộng và điều kiện phát triển thuận lợi hơn.

Để quy hoạch đi vào thực tế

Trong định hướng quy hoạch mới, mỗi khu vực của Hà Nội sẽ được xác định một vai trò và lợi thế riêng, từ đó hình thành các cực tăng trưởng mới. Ở phía Tây, khu vực Hòa Lạc được định hướng trở thành trung tâm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, với hạt nhân là Khu công nghệ cao Hòa Lạc cùng hệ thống viện nghiên cứu và các trường đại học lớn.

Phía Tây Nam, khu vực Xuân Mai - Chương Mỹ được định hướng phát triển thành đô thị giáo dục, đào tạo và y tế, gắn với việc di chuyển nhiều trường đại học ra khỏi khu vực nội đô. Ở phía Nam, khu vực Thường Tín - Phú Xuyên được xác định là cực phát triển công nghiệp công nghệ cao và logistics, kết nối với các tuyến giao thông liên vùng và định hướng hình thành sân bay thứ hai của Hà Nội trong tương lai. Trong khi đó, khu vực Sơn Tây - Ba Vì được định hướng phát triển thành đô thị văn hóa, du lịch và sinh thái, gắn với bảo tồn di sản và phát huy giá trị cảnh quan tự nhiên. Việc phân bổ các trung tâm chức năng như vậy không chỉ giúp khai thác hiệu quả tiềm năng của từng khu vực mà còn tạo ra mạng lưới phát triển liên kết trong toàn thành phố.

Tuy nhiên, để các trung tâm mới thực sự trở thành cực hút phát triển, nhiều điều kiện cần phải được đáp ứng, trước hết là hạ tầng giao thông kết nối. “Đô thị đa cực không đơn thuần là việc hình thành nhiều trung tâm, mà là xây dựng mạng lưới kết nối giao thông hiệu quả, hài hòa giữa phát triển kinh tế, môi trường và xã hội. Mạng lưới đường sắt đô thị sẽ là trục xương sống của cấu trúc này, giúp giảm áp lực giao thông, hạn chế phát thải và thúc đẩy mô hình phát triển định hướng giao thông công cộng (TOD)”, bà Tomoko Abe, chuyên gia của Công ty Almec Japan, đơn vị tư vấn trong dự án HAIDEP - Chương trình Phát triển đô thị tổng thể Hà Nội) nói.

Tiến sĩ - Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm cho rằng, muốn các cực phát triển mới không chỉ tồn tại trên bản vẽ, cần phải hình thành hệ sinh thái kinh tế - xã hội đầy đủ. Khi ở đó có việc làm, dịch vụ, môi trường sống tốt, người dân sẽ tự nhiên dịch chuyển tới, tạo nên sức sống cho các trung tâm mới.

Trong tầm nhìn dài hạn, khi các cực tăng trưởng mới thực sự phát huy vai trò, Hà Nội sẽ không còn là đô thị phát triển theo chiều hướng “dồn nén” vào trung tâm, mà trở thành một hệ thống đô thị đa cực hiện đại, nơi mỗi khu vực đều là một “cực hút” kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân và tạo động lực phát triển cho toàn vùng.

Bảo Hân

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/mo-hinh-do-thi-da-cuc-da-trung-tam-giai-phap-chien-luoc-de-phat-trien-toan-dien-737482.html