Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 21 là việc sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến cấp phép khai thác khoáng sản nhóm III làm vật liệu xây dựng thông thường phục vụ các công trình, dự án quan trọng. So với trước đây, các điều kiện cấp phép đã được làm rõ hơn, bám sát thực tiễn và tăng tính khả thi. Theo đó, tổ chức, cá nhân đề nghị cấp phép phải có quyền sử dụng hợp pháp thông tin, kết quả thăm dò khoáng sản; đồng thời chứng minh năng lực tài chính phù hợp với dự án đầu tư khai thác.
Ảnh minh họa: vtv.vn
Không chỉ dừng lại ở yếu tố kinh tế, các yêu cầu về môi trường và an toàn kỹ thuật tiếp tục được đặt ra chặt chẽ. Dự án khai thác phải được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc cấp giấy phép môi trường theo quy định. Với những trường hợp có yếu tố phóng xạ, Nghị định 21 yêu cầu phải có ý kiến thẩm định an toàn theo pháp luật về năng lượng nguyên tử. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm bảo đảm khai thác khoáng sản gắn với phát triển bền vững, hạn chế tác động tiêu cực tới môi trường và đời sống người dân.
Nghị định 21 cũng thể hiện rõ tinh thần cải cách hành chính khi hướng tới đơn giản hóa thủ tục cấp phép, đặc biệt là cắt giảm các thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đối với những mỏ đã đấu giá. Việc miễn trừ một số thủ tục đối với khai thác khoáng sản nhóm III và nhóm IV phục vụ các công trình ưu tiên không chỉ tháo gỡ khó khăn về nguồn cung vật liệu mà còn góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án đầu tư công.
Cùng với đó, cơ chế phân cấp, phân quyền trong quản lý khoáng sản tiếp tục được làm rõ. Một số thẩm quyền trước đây thuộc Thủ tướng Chính phủ được giao cụ thể hơn cho bộ trưởng và chủ tịch UBND cấp tỉnh, phù hợp với yêu cầu tăng tính chủ động cho địa phương trong tổ chức thực hiện. Sự điều chỉnh này được đánh giá sẽ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để các địa phương chủ động khai thác, sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế-xã hội.
Đáng chú ý, Nghị định 21 cũng yêu cầu tổ chức, cá nhân khai thác phải xây dựng hồ sơ dự án hoặc phương án khai thác với nội dung rõ ràng về kỹ thuật an toàn, bảo vệ môi trường, ký quỹ cải tạo và phục hồi môi trường. Quy định này nhằm khắc phục tình trạng hồ sơ lập mang tính hình thức, thiếu cơ sở kiểm soát rủi ro trong thực tiễn, qua đó nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư ngay từ giai đoạn chuẩn bị.
Với những điều chỉnh đồng bộ, Nghị định 21 không chỉ góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về địa chất và khoáng sản mà còn tạo tiền đề quan trọng để bảo đảm nguồn vật liệu cho phát triển hạ tầng, đồng thời nâng cao trách nhiệm trong khai thác, sử dụng tài nguyên theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững.