Mở rộng quyền được trợ giúp pháp lý, chú trọng các nhóm yếu thế

3 giờ trướcBài gốc

Các đại biểu cho rằng, sửa đổi Luật Trợ giúp pháp lý có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm nguyên tắc mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật. Trợ giúp pháp lý không chỉ là nghề mà còn là sứ mệnh bảo vệ pháp luật, công lý và hỗ trợ người yếu thế, đóng vai trò quan trọng trong thực hiện các chính sách an sinh xã hội.

Đại biểu Dương Khắc Mai - Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết trong việc mở rộng đối tượng thụ hưởng. Đại biểu đề nghị cần mở rộng diện đối tượng được trợ giúp pháp lý theo hướng bao quát và thực chất hơn. Cụ thể, cần sửa đổi quy định đối với người dân tộc thiểu số theo hướng thụ hưởng quyền lợi mà không phụ thuộc vào điều kiện cư trú, bởi đây là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận các dịch vụ pháp lý. Bên cạnh đó, diện đối tượng cần được bổ sung bao gồm: nạn nhân hoặc người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người bị đề nghị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Việc bổ sung này là hết sức cần thiết nhằm đảm bảo sự hỗ trợ pháp lý kịp thời, từ đó bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của các nhóm yếu thế trong xã hội.

Nhìn nhận quy định về người được trợ giúp pháp lý như dự thảo luật còn thiếu tiêu chí chuẩn hóa rủi ro, dàn trải chính sách, thiếu nhóm yếu thế trong kỷ nguyên số, đó là những người bị xâm phạm dữ liệu cá nhân như lừa đảo trên không gian mạng, người lao động trên nền tảng số, đại biểu Đoàn Thị Lê An - Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng cho rằng, các quy định hiện nay đối với người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi còn khá dàn trải và mang nặng tính kỹ thuật, do đó, cần thiết kế lại theo hướng bao quát và chuẩn mực hơn cho mọi đối tượng dưới 18 tuổi khi tham gia tố tụng. Thay vì liệt kê rời rạc, cần chuyển dịch phương thức quy định sang các bộ tiêu chuẩn mang tính hệ thống, bao gồm: tiêu chuẩn kinh tế (nghèo, cận nghèo), tiêu chuẩn xã hội (yếu thế, dễ bị tổn thương) và tiêu chuẩn tư pháp (bất lợi trong tố tụng). Đặc biệt, cần kịp thời bổ sung nhóm đối tượng yếu thế mới phát sinh trong kỷ nguyên số như: nạn nhân của tội phạm công nghệ cao, người bị xâm phạm dữ liệu cá nhân và người lao động trên các nền tảng trực tuyến. Việc đổi mới này sẽ đảm bảo tính bao trùm, giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể một cách thực chất và kịp thời trước những thách thức mới của xã hội hiện đại.

Các đại biểu cũng đề xuất nâng cao việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, tận dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của ngành công an và định danh điện tử để phục vụ trợ giúp pháp lý; xây dựng ứng dụng (App) và quy định pháp lý cho việc tư vấn trực tuyến, nộp hồ sơ qua mạng với giá trị tương đương hồ sơ giấy để rút ngắt thời gian, tiết kiệm "thời gian vàng" cho người dân; đồng thời quan tâm hơn đến chế độ bồi dưỡng đối với trợ giúp viên pháp lý bảo đảm tương xứng với tính chất công việc, qua đó, thu hút và giữ chân nguồn lực chất lượng cao.

Nhằm đảm bảo hiệu quả trong công tác trợ giúp pháp lý, đại biểu Trịnh Thị Yến Nhi - Đoàn ĐBQH tỉnh Long An cho rằng, cần luật hóa mô hình Hội đồng phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng. Đại biểu Trịnh Thị Yến Nhi cho rằng, hoạt động tố tụng liên quan trực tiếp đến quyền tự do và dân chủ của công dân, do đó việc luật hóa cơ chế phối hợp sẽ chuyển hóa mối quan hệ này thành một nhiệm vụ pháp định bắt buộc. Đây chính là căn cứ quan trọng để Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao, đảm bảo các cơ quan tiến hành tố tụng và tổ chức trợ giúp pháp lý thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trong việc thông báo, giải thích về quyền được hỗ trợ. Việc xác lập trách nhiệm pháp lý rõ ràng như vậy không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch mà còn ngăn chặn triệt để tình trạng bỏ sót các đối tượng thuộc diện được trợ giúp pháp lý, bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng của người dân trước tòa án và các cơ quan công quyền.

Về quy định bố trí kinh phí ngân sách Nhà nước cho hoạt động trợ giúp pháp lý, các đại biểu cho rằng, quy định còn mang tính liệt kê hình thức, thiếu cơ chế thực thi cụ thể, chưa làm rõ cơ chế phân bổ thực tế. Do đó cần bổ sung cơ chế phân bổ ngân sách theo các tiêu chí rõ ràng; chuyển từ cấp phát sang đặt hàng dịch vụ công bằng cách: Nhà nước đặt hàng luật sư, tổ chức hành nghề luật sư, hoặc thanh toán theo vụ việc, chất lượng dịch vụ; đồng thời cụ thể hóa tiêu chí vụ việc phức tạp điển hình để tránh tùy tiện, tăng cường minh bạch bằng cách quy định trong luật hoặc giao Chính phủ ban hành tiêu chí vụ việc phức tạp, điển hình, nhạy cảm, oan sai, quyền con người, yếu thế.

Ngọc Ánh

Nguồn Hà Nội TV : https://hanoionline.vn/mo-rong-quyen-duoc-tro-giup-phap-ly-chu-trong-cac-nhom-yeu-the-393782.htm