Về bổ sung quy định tịch thu đối với tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá, quyền tài sản, tại dự thảo hồ sơ chính sách dự án Bộ luật Hình sự sửa đổi, Bộ Công an cho rằng, Điều 47 Bộ luật Hình sự hiện hành mới chỉ nói đến “công cụ, phương tiện”, “vật hoặc tiền”, “khoản thu lợi bất chính” và vật cấm lưu hành. Việc bổ sung rõ tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá, quyền tài sản sẽ giúp điều luật bao quát hơn với thực tiễn tài sản phi truyền thống, nâng hiệu quả thu hồi tài sản do phạm tội mà có.
Mặt khác, quy định này nhằm tăng khả năng thu hồi tài sản, chống tẩu tán tài sản, chống che giấu tài sản phạm tội dưới dạng mới; đặc biệt hữu ích trong tội phạm công nghệ cao, rửa tiền, lừa đảo xuyên biên giới; Tăng cơ hội thu hồi tài sản cho bị hại trong các vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản và gian lận công nghệ số. Bên cạnh đó, doanh nghiệp được bảo vệ tốt hơn trước tình trạng rửa tiền, tài trợ tội phạm, chuyển dịch giá trị tài sản bất hợp pháp qua môi trường số.
Để thực hiện được mục tiêu trên đòi hỏi hệ thống pháp luật phải sửa đổi, bổ sung đồng bộ, thống nhất, đặc biệt là các luật chuyên ngành, Bộ luật Tố tụng hình sự về khái niệm, cơ chế xác lập, truy vết, phong tỏa, định giá và thi hành án đối với tài sản số, quyền tài sản.
Kéo theo đó, Nhà nước phải đầu tư mạnh cho hạ tầng giám định số, truy vết blockchain, phong tỏa tài sản kỹ thuật số, đào tạo điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán và chấp hành viên có kiến thức về lĩnh vực này. Doanh nghiệp fintech, trung gian thanh toán, nền tảng số, sàn giao dịch có thể phải gánh thêm chi phí tuân thủ, lưu trữ dữ liệu, phối hợp xác minh và phong tỏa tài sản.
Ngoài nội dung trên, Bộ Công an còn đề xuất sửa quy định về bắt buộc chữa bệnh để thời gian áp dụng biện pháp này trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử cũng được trừ vào thời gian chấp hành án phạt tù.
Lý giải về đề xuất này, theo Bộ Công an, Điều 49 Bộ luật Hình sự hiện chỉ ghi nhận việc trừ thời gian bắt buộc chữa bệnh vào thời hạn chấp hành án phạt tù đối với người “đang chấp hành hình phạt tù”, trong khi người bị áp dụng bắt buộc chữa bệnh ở giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử cũng chịu sự hạn chế tự do rất đáng kể. Quy định theo hướng thời gian áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử cũng được trừ vào thời gian chấp hành án phạt tù sẽ làm tăng tính công bằng và thống nhất về bản chất pháp lý của sự hạn chế tự do.
Quy định trên sẽ làm tăng tính công bằng của hệ thống tư pháp hình sự, giảm khiếu nại về việc người bệnh tâm thần hoặc người mất năng lực nhận thức bị “thiệt thòi” về thời gian bị tước tự do; Bảo vệ tốt hơn quyền con người, nhất là quyền bất khả xâm phạm về thân thể và nguyên tắc đối xử công bằng với người bị hạn chế tự do vì lý do bệnh lý.
Tuy vậy, Nhà nước sẽ phải tăng chi phí quản lý hồ sơ thời gian, giám định, xác định chính xác mốc bắt đầu - kết thúc thời gian bắt buộc chữa bệnh và điều kiện khấu trừ…
Huệ Linh