Mỗi phát ngôn của KOL cần gắn với trách nhiệm xã hội

15 giờ trướcBài gốc

Những trăn trở ấy đã được Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Phó Chủ tịch Liên minh Niềm Tin Số nêu rất rõ trong Hội nghị toàn thể Liên minh Niềm Tin Số (Digital Trust Alliance - DTA) lần thứ I đã diễn ra thành công tại Hà Nội chiều 10/1.Điều này đặt ra một câu hỏi: Làm thế nào để niềm tin có thể được xây dựng, được gìn giữ và phát triển bền vững trong môi trường số?

Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Phó Chủ tịch Liên minh Niềm Tin Số phát biểu tại Hội nghị. (Ảnh: Danh Trọng)

Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, trong thời gian qua, Liên minh Niềm Tin Số đã từng bước hình thành một không gian hợp tác mở, nơi kết nối các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nền tảng số, tổ chức xã hội, giới chuyên gia và những cá nhân có ảnh hưởng tích cực trong cộng đồng. Các bên đã cùng chia sẻ hệ giá trị chung, đồng hành trong những hoạt động cụ thể và bước đầu tạo dựng được nền tảng niềm tin – không chỉ giữa các thành viên với nhau, mà còn đối với xã hội.

Tuy nhiên, để Liên minh phát triển mạnh mẽ hơn và tạo ra những chuyển biến rõ nét, việc chuyển từ tinh thần tự nguyện ban đầu sang một cơ chế phối hợp rõ ràng, minh bạch và có trách nhiệm là yêu cầu tất yếu. Chính vì vậy, Hội nghị lần này được xem là dấu mốc quan trọng, đặt nền móng cho giai đoạn phát triển sâu và thực chất hơn của Liên minh Niềm Tin Số.

Đồng tình với quan điểm đó, ông Phạm Hoàng Huy, Giám đốc METUB Hà Nội – đơn vị vận hành hệ sinh thái dịch vụ hàng đầu cho các nhà sáng tạo nội dung cho rằng: trong kỷ nguyên số, khi mạng xã hội trở thành một “không gian sống” song song với đời thực, KOL (Key Opinion Leader) đang nắm giữ một dạng quyền lực mới: quyền lực của sự ảnh hưởng.

Ông Phạm Hoàng Huy, Giám đốc METUB Hà Nội – đơn vị vận hành hệ sinh thái dịch vụ hàng đầu cho các nhà sáng tạo nội dung.

Đây không phải là quyền lực được trao bằng chức danh hay pháp luật, mà được hình thành từ niềm tin của công chúng, đặc biệt là giới trẻ – những người theo dõi, quan sát và dễ dàng học theo cách hành xử của KOL. Khi một cá nhân trở thành người có ảnh hưởng, họ không còn đứng ở vị trí của một người dùng mạng xã hội thông thường. Mỗi hành vi, mỗi phát ngôn đều có thể trở thành một hình mẫu, dù chủ ý hay vô tình. Chính tại điểm này, ảnh hưởng không còn là lợi thế cá nhân, mà trở thành một dạng trách nhiệm xã hội không thể thoái thác.

Một trong những ngộ nhận phổ biến hiện nay, theo ông Huy là việc không ít KOL cho rằng mạng xã hội là không gian cá nhân, nơi họ có thể phát ngôn với quyền tự do tuyệt đối. Thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Khi đã xác định trở thành KOL, đồng nghĩa với việc chấp nhận đi kèm trách nhiệm xã hội. Sẽ không còn "nói cho vui", bởi mọi phát ngôn đều có thể tác động đến quyết định, hành vi và niềm tin của người khác.

Sự nguy hiểm nằm ở chỗ, nếu người có ảnh hưởng không ý thức được vai trò này, hệ quả không chỉ dừng lại ở một nội dung sai lệch hay một phát ngôn lệch chuẩn. Lâu dài hơn, nó có thể góp phần tạo ra những thế hệ trẻ thiếu khả năng phân biệt đúng – sai, thiếu tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.

Thực tế cũng cho thấy, không ít KOL nổi lên rất nhanh nhờ thuật toán, trào lưu hoặc yếu tố giải trí, trong khi nền tảng kiến thức và chuẩn mực nghề nghiệp chưa kịp hình thành. Sự lệch pha này khiến ảnh hưởng đi trước năng lực, kéo theo nhiều rủi ro cho xã hội.

Một KOL chuyên nghiệp tối thiểu cần đáp ứng những tiêu chí nền tảng: có hiểu biết thực sự trong lĩnh vực mình chia sẻ; thiết lập ranh giới rõ ràng giữa nội dung cá nhân và quảng cáo; không cổ xúy hành vi gây hại; giữ sự nhất quán lâu dài và sẵn sàng nhận sai, sửa sai công khai khi cần thiết.

Theo chuyên gia trong lĩnh vực đào tạo và quản lý nhà sáng tạo nội dung, một KOL chuyên nghiệp tối thiểu cần đáp ứng những tiêu chí nền tảng: có hiểu biết thực sự trong lĩnh vực mình chia sẻ; thiết lập ranh giới rõ ràng giữa nội dung cá nhân và quảng cáo; không cổ xúy hành vi gây hại; giữ sự nhất quán lâu dài và sẵn sàng nhận sai, sửa sai công khai khi cần thiết. Đây không phải là những yêu cầu mang tính đạo đức chung chung, mà là chuẩn mực nghề nghiệp để bảo vệ chính KOL và cộng đồng mà họ tác động tới.

Một vấn đề nổi cộm khác là việc nhiều KOL đang trộn lẫn ba yếu tố: kiến thức – trải nghiệm cá nhân – quảng cáo. Sự nhập nhằng này khiến công chúng, đặc biệt là người trẻ, khó phân biệt đâu là thông tin khách quan, đâu là cảm nhận cá nhân và đâu là thông điệp thương mại được trả tiền.

Trong bối cảnh đó, sự tin cậy cần được coi là tài sản dài hạn. Việc có nhiều người theo dõi không đồng nghĩa với quyền nói gì cũng được, càng không phải là lý do để đánh đổi sự thật nhằm câu like, câu view. Từ góc nhìn này, KOL Việt Nam đang đứng trước một yêu cầu chuyển đổi tư duy mang tính căn bản: từ "làm nội dung để nổi" sang "làm nghề để tồn tại lâu dài".

Không dừng lại ở việc tránh sai, trách nhiệm của KOL trong môi trường số còn nằm ở vai trò định hướng. Khi dư luận xã hội dễ bị dẫn dắt bởi thông tin ngắn, nhanh và giàu cảm xúc, sự im lặng của người có ảnh hưởng, trong nhiều trường hợp, cũng là một lựa chọn mang tính tác động. Theo ông Huy, KOL không chỉ cần tránh tiếp tay cho thông tin sai, mà còn có trách nhiệm góp phần điều chỉnh những nhận thức lệch lạc, bằng sự tỉnh táo, hiểu biết và tinh thần trách nhiệm công dân.

Ở góc độ quản lý, đại diện các đơn vị đồng hành cùng nhà sáng tạo nội dung cho rằng, việc quản lý KOL trong kỷ nguyên mới không thể chỉ dừng lại ở hình ảnh hay hợp đồng thương mại. Các tiêu chuẩn đào tạo cần xoay quanh những nguyên tắc cốt lõi: không đánh đổi sự thật để câu view; không quảng cáo trá hình; không cổ xúy hành vi gây hại; và mỗi phát ngôn đều phải gắn với trách nhiệm xã hội. Đây không chỉ là cách bảo vệ KOL, mà còn là cách bảo vệ không gian mạng như một môi trường văn hóa chung. "Sự nổi tiếng cho bạn tiếng nói. Nhưng niềm tin xã hội mới quyết định tiếng nói đó có giá trị hay không," ông Huy cho biết.

Kiếm tiền từ ảnh hưởng không sai. Sai là đánh đổi sự thật để lấy sự nổi tiếng. Lượt xem có thể tăng rất nhanh, nhưng niềm tin chỉ cần mất một lần là rất khó lấy lại. Trong kỷ nguyên số – nơi thế hệ trẻ trưởng thành cùng mạng xã hội – trách nhiệm của KOL không còn là lựa chọn cá nhân, mà đã trở thành một phần của trách nhiệm công dân. Làm nghề dài hạn hay tiêu xài uy tín ngắn hạn. Đó không chỉ là câu hỏi dành cho mỗi KOL, mà còn là câu hỏi cho chất lượng tương lai của không gian công cộng số.

Trọng Nghĩa

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/moi-phat-ngon-cua-kol-can-gan-voi-trach-nhiem-xa-hoi-10403258.html