Món ngon của núi rừng Ðông Bắc

2 giờ trướcBài gốc

Bà Phạm Thị Chính (bìa trái), Giám đốc Công ty TNHH sản xuất và thương mại Phan Hoàng, tỉnh Cao Bằng giới thiệu các đặc sản của địa phương. Ảnh: Bình Nguyên

Cùng với sự phát triển của du lịch, nhiều món đặc sản ở vùng cao Đông Bắc được các cơ sở chế biến đầu tư máy móc, thiết bị sản xuất với sản lượng lớn, cung cấp đi khắp các vùng, miền trong cả nước. Nhưng các món đặc sản này vẫn giữ được sự tinh túy và bản sắc riêng, thể hiện trong các khâu chế biến thủ công cũng như trong lựa chọn nguyên liệu bản địa.

Đa dạng các món bánh từ hoa, cỏ núi rừng

Trong các tỉnh ở vùng Đông Bắc nước ta, vùng đất Hà Giang (nay là tỉnh Tuyên Quang) nổi tiếng với cao nguyên đá Đồng Văn đã được UNESCO công nhận là công viên địa chất toàn cầu. Vùng đất này thu hút đông du khách trong và ngoài nước đến tham quan không chỉ nhờ cảnh quan núi rừng hùng vĩ mà còn bởi cảnh sắc nên thơ của những thửa ruộng bậc thang và loài hoa tam giác mạch rải khắp từ núi rừng đến các bản làng. Tuy loài hoa này có ở nhiều tỉnh, thành nhưng Hà Giang nổi tiếng là nơi có tam giác mạch nhiều nhất gắn liền với lễ hội truyền thống tam giác mạch nổi tiếng gần xa.

Mùa hoa tam giác mạch nở rộ nhất vào tháng 10 và tháng 11 nhưng vào dịp tháng 4, 5, Hà Giang vẫn có mùa hoa tam giác mạch trái vụ. Hoa tam giác mạch không chỉ mang lại vẻ đẹp lãng mạn cho vùng đất được mệnh danh là “địa đầu Tổ quốc” này mà còn là thức ăn quan trọng ở vùng cao nguyên đá hiếm đất, hiếm nước này. Sau mùa hoa, người dân thu hoạch hạt tam giác mạch làm nguyên liệu chế biến được nhiều món ăn, thức uống độc đáo như: bánh tam giác mạch, rau tam giác mạch xào, cháo tam giác mạch, bia tam giác mạch, rượu tam giác mạch…

Trong đó, bánh tam giác mạch là món ăn để lại nhiều ấn tượng với người thưởng thức. Theo người dân Hà Giang, bánh được làm từ hạt tam giác mạch xay nhuyễn, nhào thành bột và nặn thành từng chiếc bánh tròn, ép dẹp rồi được hấp chín và nướng trên than nóng. Bánh ngon nhất là khi vừa cho ra khỏi vỉ nướng, còn nóng hổi, miếng bánh xốp mềm, có vị ngọt thanh, thơm bùi rất đặc trưng của hoa cỏ núi rừng.

Một món ăn phổ biến của núi rừng Đông Bắc phải kể đến đặc sản xôi ngũ sắc. Đối với người dân ở vùng cao, xôi ngũ sắc với các màu: trắng, đỏ, xanh, tím, vàng tượng trưng cho ngũ hành: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Nét đặc sắc là các món xôi rực rỡ sắc màu này đều sử dụng nguyên liệu từ thiên nhiên để tạo màu như: sắc đỏ của trái gấc hoặc củ dền, sắc xanh lấy từ lá dứa, sắc vàng được tạo từ hoa rừng…

Sử dụng hoa cỏ, rau rừng thiên nhiên để chế biến các món ngon cũng là nét văn hóa độc đáo của ẩm thực các tỉnh vùng cao Đông Bắc. Trong đó, món rau da hiến Cao Bằng (còn có tên gọi khác là rau bò khai, khau hương) là món đặc sản được người dân vùng này dùng để đãi khách quý. Món rau này được ví là tinh hoa của núi đồi, vì rau chỉ mọc trên những ngon núi đá. Loại rau này có thể chế biến thành nhiều món ngon như: xào tỏi, xào thịt bò hoặc tôm, mực; nấu canh, nhúng lẩu... Khi nấu lên, rau vẫn giữ được màu xanh mơn mởn, rau giòn, có vị ngọt với hương vị đặc trưng của núi rừng.

Đưa món ăn bản địa thành đặc sản du lịch

Một nét văn hóa độc đáo của ẩm thực vùng cao Đông Bắc là những đặc sản nức tiếng không chỉ chế biến từ những nguyên liệu độc đáo riêng của núi rừng mà còn là các món ăn dân dã nhưng vẫn tạo được nét đặc sắc riêng.

Món bánh khảo được xem là lương khô của người dân tộc Tày, Nùng ở miền non nước Cao Bằng. Trước đây, món bánh này chỉ được làm vào dịp lễ, Tết. Ngày nay, món ăn dân dã này được chế biến quanh năm, trở thành đặc sản mà du khách thích thưởng thức và là món quà đậm dấu ấn miền non nước Cao Bằng để tặng người thân, bạn bè. Tuy được sản xuất đại trà nhưng món bánh này vẫn giữ được tinh túy của món ăn truyền thống trong cách chọn nguyên liệu chế biến. Bột nếp làm vỏ bánh được chọn từ nếp cái hoa vàng. Nhân bánh được làm từ nguyên liệu là đậu phộng đỏ Lục Khu (cũng là một đặc sản của Cao Bằng) trộn với thịt mỡ, mật mía hoặc nhân tàu xá được làm từ đậu xanh… Để bánh thơm ngon, khâu chế biến cũng rất công phu, gạo nếp ngon được rang vàng trên chảo gang rồi đem xay thành bột mịn. Để bột bánh không bị khô, người làm bánh phải “hạ thổ”, đổ bột bánh trên khung gỗ, phía dưới khung gỗ lót nhiều lớp vải, lớp lưới bên trên, dưới cùng là lớp cát.

Bánh ngải Cao Bằng là món ăn dân dã nhưng cũng là đặc sản được nhiều du khách ưa chuộng. Đây là món bánh truyền thống của dân tộc Tày, Nùng tại Cao Bằng thường xuất hiện nhiều trong các dịp lễ, Tết, cưới hỏi, ma chay… Món bánh này có vỏ bánh được làm từ gạo nếp nương, màu xanh trộn với bột nếp là từ lá ngải cứu. Nhân bánh gồm: mè đen, đường trắng, mỡ heo. Những chiếc bánh nhỏ xinh, có màu xanh đẹp mắt với vị ngọt nhẹ của đường, vị béo ngậy của nhân mè, đậu phộng, mỡ heo… nhưng không bị ngấy vì vỏ bánh có vị ngai ngái, hơi nhẫn của rau ngải cứu. Đây là món bánh lành cho sức khỏe người thưởng thức. Giá bánh cũng khá phù hợp cho du khách thưởng thức hoặc mua về làm quà biếu. Chính vì vậy, một số điểm dừng chân đón khách du lịch đã đầu tư máy móc, sản xuất bánh ngay tại chỗ để làm ra bánh với sản lượng lớn phục vụ nhu cầu mua sắm của du khách.

Cùng với du lịch phát triển, đặc sản ẩm thực cũng ngày càng đa dạng. Trong đó, nhiều cơ sở đầu tư máy móc, thiết bị sản xuất với sản lượng lớn nhưng vẫn giữ được sự tinh túy của cách chế biến thủ công truyền thống để món ngon vẫn đậm đà bản sắc của các dân tộc bản địa vùng cao.

Thạch đen là món ăn quen thuộc của các tỉnh vùng cao Đông Bắc. Trong đó, Cao Bằng được xem là “thủ phủ” thạch đen, vì cây thạch đen là cây trồng chủ lực, góp phần phát triển kinh tế của địa phương. Loại thạch này có hương thơm dịu nhẹ, thanh mát mà vẫn có độ dẻo dai, ngon miệng khiến du khách khó quên sau một lần thưởng thức. Món ngon này có nhiều dược tính có lợi cho sức khỏe nên càng được người tiêu dùng ưa chuộng. Theo đó, món ăn truyền thống này được nhiều cơ sở, doanh nghiệp đầu tư máy móc, sản xuất và đóng gói theo quy trình hiện đại, làm sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) phân phối đi khắp các tỉnh, thành trong cả nước.

Theo bà Phạm Thị Chính, Giám đốc Công ty TNHH sản xuất và thương mại Phan Hoàng, tỉnh Cao Bằng, đến nay, doanh nghiệp đã có 7 sản phẩm OCOP đều là các đặc sản địa phương như: thạch đen, lạp sườn, miến dong, thịt hun khói… Mỗi món đặc sản đều giữ nguyên cách chế biến truyền thống của dân tộc bản địa như: lạp sườn được chế biến từ thịt heo bản, ướp với gừng trồng ở núi đá. Thời gian còn là hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất với quy mô nhỏ lẻ, chế biến thủ công truyền thống bán cho người dân địa phương. Cùng với du lịch phát triển, du khách đến Cao Bằng ngày càng đông, nhu cầu mua đặc sản ngày càng đa dạng, cơ sở đầu tư mở rộng quy mô sản xuất, đa dạng sản phẩm và tham gia chương trình OCOP, xây dựng thương hiệu để đặc sản địa phương vươn xa.

Theo các cơ sở chế biến, kinh doanh ẩm thực đặc sản Đông Bắc, nhờ du lịch phát triển, các món ăn vốn chỉ phục vụ người dân bản địa, nay trở thành đặc sản được nhiều người biết đến. Ẩm thực cũng là nét đặc sắc thu hút du khách đến vùng Đông Bắc. Ngoài phân phối sản phẩm qua các kênh bán lẻ truyền thống, các đặc sản địa phương còn được bán phổ biến trên các sàn thương mại điện tử.

Bình Nguyên

Nguồn Đồng Nai : https://baodongnai.com.vn/dong-nai-cuoi-tuan/202605/mon-ngon-cua-nui-rung-ong-bac-87d4b4c/