'Mong muốn mỗi gia đình có tủ sách to hơn tủ lạnh'

3 giờ trướcBài gốc

"Chúng tôi mong nhà nào cũng có một tủ sách; doanh nghiệp, từng phường xã, cơ quan đều có một tủ sách", ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch HĐQT Thái Hà Books - nói. Mong muốn của ông Hùng có thể được hiểu rộng ra rằng cần có sự quan tâm, đầu tư rộng hơn, mạnh hơn, quyết liệt hơn từ xã hội, từ doanh nghiệp và từ chính người dân dành cho sách.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch HĐQT Thái Hà Books - mong muốn mỗi gia đình, doanh nghiệp, địa phương đều dành sự quan tâm tới sách. Ảnh: Trần Hiền.

Đây là tiếng nói thể hiện mong muốn chung của nhiều người làm sách tại Việt Nam, đặc biệt khi phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam đang ngày càng được chú trọng. Nhiều ý kiến đóng góp đã được thảo luận tại Tọa đàm Sách và Công nghiệp văn hóa, diễn ra tại Phố Sách Hà Nội, nhân Ngày Sách & Văn hóa đọc Việt Nam 21/4.

Tri thức thiếu tính hệ thống sẽ khó được kế thừa

Từ góc độ một người làm phim, nhà sản xuất phim Cao Phượng Diễm đánh giá sách có hỗ trợ quan trọng cho quá trình làm việc của mình. Trong quá trình thực hiện bộ phim hoạt hình về Hoàng Thị Thế, bà Diễm đã nghiên cứu về cuộc đời nhân vật thông qua nhiều cuốn sách. Theo bà Diễm, sách đóng vai trò tạo nên "sức mạnh tổng hợp" để hiểu về bối cảnh lịch sử, về cuộc đời nhân vật.

Tuy nhiên, sách và tư liệu tại Việt Nam về chủ đề còn tản mạn, lưu trữ không có tính hệ thống. Bà Diễm đã phải sang Pháp, đi tới các kho tư liệu để tìm thêm tài liệu nhằm phục vụ công việc.

Tọa đàm Sách và Công nghiệp văn hóa, diễn ra tại Phố Sách Hà Nội, nhân Ngày Sách & Văn hóa đọc Việt Nam 21/4. Ảnh: Trần Hiền.

Tính hệ thống trong lưu trữ và phân phối tri thức không chỉ là trăn trở của bà Cao Phượng Diễm mà còn của bà Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản (NXB) Phụ nữ Việt Nam. Theo bà Phượng, Việt Nam có một nền văn hóa phong phú, nhưng khi thiếu khả năng lưu trữ, hệ thống hóa, thế hệ trẻ rất khó tiếp cận và kế thừa tinh hoa của thế hệ trước.

Bà Hoa Phượng kể lại câu chuyện tổ chức workshop để mời tác giả Việt viết truyện fantasy (kỳ ảo - PV) cho trẻ em Việt. Quá trình làm, các tác giả gặp rất nhiều khó khăn vì không xây dựng được nhân vật hay thế giới đủ lớn cho truyện.

"Với phương Tây, thể loại kỳ ảo người ta đã có ma cà rồng, có nhiều tri thức cổ xưa. Người sáng tác có thể dựa trên các cổ mẫu này để xây dựng các nhân vật, xây dựng các câu chuyện xung quanh", bà Hoa Phượng nói. Nhờ hệ sinh thái tri thức sẵn có và được hệ thống hóa, người sáng tác có thể dễ dàng truy cập và tiếp tục sáng tạo trên các gốc văn hóa này.

Tính hệ thống này còn cần thiết trong việc hệ thống hóa các thuật ngữ của từng lĩnh vực - ví dụ, thể loại trinh thám, phá án, hoặc triết học, nghệ thuật - nhằm giúp người viết có nhiều "công cụ" trong tay để sáng tác.

"Chúng ta có nhiều giá trị văn hóa phong phú, nhưng ta cứ để nó tản mát mọi nơi. Nền tảng văn hóa của chúng ta rất cần sự lưu trữ một cách hệ thống, có phân loại, chọn lọc, có hướng dẫn sử dụng", bà Hoa Phượng quả quyết.

Phát triển sách phải gắn liền với đầu tư tài chính, đầu tư giáo dục

Một khó khăn khác mà các diễn giả thảo luận là về vấn đề đầu tư tài chính. Đành rằng, người làm sách đều hiểu rằng sách là cốt lõi của công nghiệp văn hóa, sách phải bán được bản quyền cho các lĩnh vực khác; nhưng thực tế, khi sách đã bán được bản quyền cho nhà làm phim, câu chuyện vẫn... dừng lại tại đó.

"Có những cuốn sách đã được hãng phim mua bản quyền, nhưng không có kinh phí để sản xuất phim. Tôi hỏi tác giả của mình: 'Sao mãi không thấy làm phim?', bác bảo: 'Làm gì có tiền! Toàn là trận đánh thì phim trường ở đâu mà quay?'", bà Hoa Phượng kể lại.

Giám đốc NXB Phụ nữ Việt Nam cho rằng cần có một kế hoạch xúc tiến thương mại quyết liệt hơn, tìm cách kết nối với các nhà đầu tư, để câu chuyện từ sách sớm được chuyển thể lên màn ảnh.

Giám đốc NXB Phụ nữ Việt Nam cho rằng cần có một kế hoạch xúc tiến thương mại quyết liệt hơn, tìm cách kết nối với các nhà đầu tư, để câu chuyện từ sách sớm được chuyển thể lên màn ảnh. Ảnh: Trần Hiền.

Không chỉ khó khăn trong liên kết với các lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật khác; xuất bản Việt Nam gặp khó khăn với chính cộng đồng bạn đọc. Chủ tịch HĐQT Thái Hà Books cho biết giai đoạn đầu Thái Hà Books thành lập, đơn vị mong muốn đưa những đầu sách tinh hoa thế giới về Việt Nam, nhưng những cuốn hay nhất thì không bán được. "Những cuốn chúng tôi tâm huyết nhất thì lỗ, cái mình muốn xuất bản lại không ai mua", ông Hùng nói.

Cùng chia sẻ ý kiến với ông Hùng, bà Hoa Phượng cho biết con gái mình thờ ơ với cuốn sách thể loại kỳ ảo viết bởi tác giả Việt Nam, một cuốn sách mà bà Hoa Phượng rất tâm đắc. Trong khi, cùng các chất liệu văn hóa đó, khi được dựng thành phim như bộ phim Tết ở làng địa ngục, khán giả lại nô nức đi xem.

Theo bà Phượng, định kiến từ người đọc với sách vở Việt cũng là một yếu tố góp phần cho việc sách vẫn chưa được bạn đọc trong nước đón nhận; cần phải có cách truyền thông để thay đổi các định kiến này.

Bàn về việc thay đổi nhận thức của cộng đồng với sách, nhà văn Lê Phương Liên nhấn mạnh quan trọng nhất vẫn là giáo dục. Theo bà Lê Phương Liên, xét riêng thể loại kỳ ảo, Việt Nam có rất nhiều chất liệu đáng giá từ vốn dân gian, nhưng trẻ em lại chưa trân trọng vẻ đẹp của các chất liệu vì khía cạnh này ít được dạy.

Các chuyên gia đều đồng tình rằng để sách phát triển trong công nghiệp văn hóa, sách phải giống "bắt mạch, kê đơn, bốc thuốc" cho thị trường, gắn liền với thị trường. Để huy động vốn đầu tư cho sách, cần có đủ uy tín để đối tác "trông giỏ, bỏ thóc". Đồng thời, không thể bỏ qua vai trò quan trọng của giáo dục với phát triển văn hóa đọc.

Thúy Hạnh

Ảnh: Trần Hiền

Nguồn Znews : https://znews.vn/mong-muon-moi-gia-dinh-co-tu-sach-to-hon-tu-lanh-post1645425.html