Sinh ra và lớn lên tại tỉnh Amnat Charoen (Thái Lan), nơi có đông người Việt sinh sống, từ nhỏ, ông Soraj đã quen với hình ảnh chân dung Bác Hồ được treo trang trọng trong nhiều gia đình Việt kiều.
Khi ấy, ông chưa hiểu hết Bác Hồ là ai, chỉ thắc mắc vì sao người Việt ở đâu cũng dành cho vị lãnh tụ ấy sự kính trọng đặc biệt. Chính sự tò mò đó đã theo ông suốt những năm tháng trưởng thành, để rồi khi trở thành giảng viên lịch sử và có điều kiện nghiên cứu sâu về Việt Nam, ông càng hiểu rõ hơn về cuộc đời, sự nghiệp và tầm ảnh hưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Phó giáo sư Soraj Phitchuanchom (bên trái). Ảnh: Tư liệu
Tình cảm và sự tôn kính của ông dành cho Bác Hồ càng sâu sắc hơn sau những chuyến thăm Việt Nam. Lần đầu đến Việt Nam năm 1999, ông ngạc nhiên khi thấy hình ảnh và những câu nói của Bác hiện diện ở khắp nơi, từ cơ quan nhà nước đến trường học. Khi về thăm quê Bác ở làng Kim Liên (Nghệ An), tận mắt nhìn thấy những vật dụng giản dị mà gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh từng sử dụng, ông càng thấu hiểu vì sao người Việt Nam luôn dành cho Bác tình cảm thiêng liêng đến vậy. Với ông, Bác Hồ không chỉ là một nhà lãnh đạo kiệt xuất, mà còn là biểu tượng của sự giản dị, khiêm nhường và lòng yêu nước nồng nàn.
Bước ngoặt lớn đến với ông vào năm 2002 khi được mời tham gia dự án xây dựng Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại tỉnh Udon Thani. Đó là giai đoạn dự án mới chỉ nằm trên giấy, thiếu kinh phí, thiếu cơ sở pháp lý và phải dựa chủ yếu vào sự chung tay của cộng đồng người Việt tại Thái Lan. Trong vai trò cố vấn, rồi sau đó là Trưởng Ban quản lý đầu tiên của khu di tích, ông Soraj trở thành một trong những người trực tiếp kết nối chính quyền địa phương, các hội đoàn Việt kiều và những nhà hảo tâm, để biến ý tưởng thành hiện thực.
Lễ khánh thành Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại tỉnh Udon Thani (Thái Lan), tháng 8-2011. Ảnh: Tư liệu
Những người từng làm việc cùng ông vẫn nhớ hình ảnh một nhà giáo Thái Lan lặng lẽ nhưng bền bỉ và trách nhiệm với công việc xây dựng Khu di tích. Suốt hơn 10 năm, ông gần như dành toàn bộ tâm sức cho công trình này. Ông đi khắp nơi vận động nguồn lực, tìm kiếm sự ủng hộ từ chính quyền sở tại và cộng đồng kiều bào, đồng thời tham gia định hướng xây dựng khu di tích theo đúng những dấu tích lịch sử gắn với thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh hoạt động cách mạng tại Thái Lan. Từ khu đất rộng khoảng 1.600m² từng là nơi Bác Hồ sinh sống và làm việc, khu di tích dần hình thành với nhà sàn phục dựng, khu trưng bày tư liệu, phòng đọc sách, không gian sinh hoạt cộng đồng, trở thành một địa chỉ văn hóa đặc biệt của người Việt ở Đông Bắc Thái Lan.
Điều khiến nhiều người xúc động là ông Soraj không xem đây đơn thuần là trọng trách, mà còn là một công việc có ý nghĩa thiêng liêng, xuất phát từ sự ngưỡng mộ dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh của dân tộc Việt Nam. Trong một bài tham luận, ông từng kể rằng, mỗi khi gặp khó khăn hay trở ngại, ông thường tự nhắc mình và các cộng sự: “Chúng ta lấy tên Người để làm dự án Khu di tích Hồ Chí Minh, vì vậy phải làm cho thành công, để xứng đáng với vị thế của một anh hùng dân tộc Việt Nam, một danh nhân văn hóa của thế giới”. Đó cũng chính là động lực đã thôi thúc ông bền bỉ theo đuổi công việc trong nhiều năm.
Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen Đinh Hoàng Linh phát biểu tại lễ viếng Phó giáo sư Soraj Phitchuanchom. Ảnh: Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Khon Kaen
Phó giáo sư Soraj đã dành trọn tâm huyết, trí tuệ nỗ lực xây dựng Khu di tích trở thành một địa chỉ văn hóa, lịch sử quan trọng, gìn giữ và phát huy di sản văn hóa tinh thần cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Udon Thani ngày nay không chỉ là nơi lưu giữ ký ức về quãng thời gian hoạt động cách mạng của Bác ở Thái Lan, mà còn trở thành biểu tượng sinh động của tình hữu nghị Việt Nam - Thái Lan. Đây cũng là địa chỉ thường xuyên đón các đoàn lãnh đạo cấp cao, khách quốc tế và kiều bào đến tham quan, tìm hiểu lịch sử.
Phó giáo sư Soraj, nguyên Phó hiệu trưởng Trường Đại học Hoàng gia Nakhon Phanom, nguyên Phó hiệu trưởng Trường Đại học Hoàng gia Udon Thani, nguyên Giám đốc Trung tâm Giáo dục Bueng Kan, nguyên Giám đốc Văn phòng Giáo dục Đại cương, là một nhà giáo có nhiều đóng góp quan trọng trong việc đào tạo, bồi dưỡng thế hệ trẻ về văn hóa, lịch sử và tinh thần hữu nghị giữa các dân tộc. Ông là tấm gương sáng về tinh thần cống hiến, góp phần gìn giữ và lan tỏa các giá trị lịch sử và tình cảm hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và Thái Lan.
Theo Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Khon Kaen (Thái Lan), ông Đinh Hoàng Linh, nhiều người Thái Lan, đặc biệt tại Đông Bắc Thái Lan, cũng dành tình cảm tôn kính đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, vì vậy họ rất trân trọng và tự hào về thầy Soraj cũng như công việc của thầy gắn bó với Khu di tích. Suốt hơn hai mươi năm qua, thầy Soraj không chỉ góp công xây dựng và gìn giữ một khu di tích lịch sử, mà còn dành cả trái tim mình để vun đắp cây cầu kết nối giữa nhân dân hai nước. Như chính lời ông từng tâm sự từ đáy lòng: Điều khiến ông hạnh phúc và tự hào nhất là được làm một công việc có ý nghĩa đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.
Vì vậy, khi Phó giáo sư Soraj qua đời, đông đảo bạn bè Thái Lan, đại diện chính quyền địa phương, cán bộ, giáo viên, sinh viên các trường đại học đều vô cùng tiếc thương, đến chia buồn cùng gia đình ông. Cộng đồng kiều bào Việt Nam cùng chia sẻ niềm thương tiếc mất đi một người bạn đặc biệt yêu mến Việt Nam, kính yêu Bác Hồ; nhân dân Thái Lan và cộng đồng kiều bào càng thêm khăng khít gắn bó, sắt son nghĩa tình.
Phó giáo sư Soraj Phitchuanchom đã vinh dự được Việt Nam trao tặng Kỷ niệm chương “Vì hòa bình hữu nghị giữa các dân tộc” và Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp giáo dục truyền thống lịch sử dân tộc”, ghi nhận những cống hiến và đóng góp cho tình hữu nghị Việt Nam - Thái Lan và sự nghiệp giáo dục truyền thống lịch sử dân tộc.
Tổng Lãnh sự Đinh Hoàng Linh xúc động bày tỏ biết ơn sâu sắc đối với công lao to lớn của Phó giáo sư Soraj, người tiên phong gánh vác, chung sức đồng lòng cùng cộng đồng kiều bào tổ chức quy hoạch, xây dựng Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh từ 20 năm trước trong những ngày đầu còn nhiều khó khăn. Tổng Lãnh sự Đinh Hoàng Linh nhấn mạnh, tâm huyết và cống hiến rất đáng quý của Phó giáo sư Soraj sẽ mãi được nhân dân Việt Nam và cộng đồng kiều bào trân trọng ghi nhớ.
Hôm nay (5-6), tang lễ Phó giáo sư Soraj Phitchuanchom được tổ chức tại Mueang, tỉnh Udon Thani, dưới sự đồng chủ trì của Trường Đại học Rajabhat Udon Thani. Trước đó, Tổng Lãnh sự Đinh Hoàng Linh và tập thể cán bộ, nhân viên Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Khon Kaen đã cùng tham dự lễ viếng Phó giáo sư Soraj Phitchuanchom, với sự tham dự đại diện lãnh đạo Hội người Việt Nam toàn Thái Lan, Hội người Việt Nam tỉnh Udon Thani, Ban quản lý Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Udon Thani, Trường Đại học Hoàng gia Udon Thani, cùng đông đảo bà con kiều bào vùng Đông Bắc và bạn bè Thái Lan.
MỸ HẠNH