Đại diện cấp cao tại Việt Nam của CIP - ông Alessandro Antonioli: Một PPA có tính "bankable" được thiết kế đủ chặt chẽ, an toàn và minh bạch, đảm bảo khả năng cấp vốn chính là nền tảng của toàn bộ cấu trúc tài chính dự án điện gió ngoài khơi
Trao đổi với báo chí bên lề Hội nghị Năng lượng gió khu vực Châu Á - Thái Bình Dương 2026 (APAC Wind Energy Summit 2026) ngày 10/6, ông Alessandro Antonioli - Đại diện cấp cao tại Việt Nam của CIP cho rằng, một PPA có tính "bankable" được thiết kế đủ chặt chẽ, an toàn và minh bạch, đảm bảo khả năng cấp vốn chính là nền tảng của toàn bộ cấu trúc tài chính dự án. Các nhà đầu tư và tổ chức cho vay cần có sự bảo đảm rằng lượng điện sản xuất ra sẽ được mua theo các điều khoản rõ ràng, minh bạch và có thể dự đoán được, đồng thời dòng doanh thu được duy trì ổn định trong dài hạn.
Điều này càng trở nên quan trọng đối với điện gió ngoài khơi - lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn và thời gian chuẩn bị kéo dài nhiều năm trước khi phát điện thương mại. Theo ông Alessandro Antonioli, một dự án điện gió ngoài khơi quy mô lớn có thể cần tới 4-5 tỷ USD vốn đầu tư. Với quy mô này, các chủ đầu tư phải dựa đáng kể vào nguồn vốn quốc tế từ các ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng xuất khẩu và các nhà đầu tư tổ chức.
Đánh giá về môi trường đầu tư tại Việt Nam, ông Alessandro Antonioli ghi nhận những nỗ lực của Chính phủ trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn và cải thiện quy trình phê duyệt dự án. Ông bày tỏ kỳ vọng các cải cách tiếp theo sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án điện gió ngoài khơi, qua đó đưa nguồn điện tái tạo quy mô lớn vào hệ thống điện quốc gia một cách hiệu quả và bền vững.
Theo đại diện CIP, một cơ chế PPA có tính bankable cao hơn không chỉ hỗ trợ từng dự án riêng lẻ mà còn góp phần thu hút nguồn vốn quốc tế dài hạn vào Việt Nam. Các tổ chức tài chính quốc tế thường đánh giá tính bankable của dự án dựa trên nhiều yếu tố. Trong đó, cơ chế điều chỉnh theo tỷ giá hoặc đồng tiền quốc tế là một nội dung quan trọng.
Do phần lớn thiết bị điện gió ngoài khơi phải nhập khẩu và nguồn vốn chủ yếu đến từ nước ngoài, việc cho phép một phần doanh thu được gắn với đồng tiền ổn định như USD sẽ giúp giảm thiểu rủi ro tỷ giá.
Bên cạnh đó, các bên cho vay cũng đặc biệt quan tâm đến quyền quyền can thiệp vào dự án trong trường hợp chủ đầu tư không thực hiện được nghĩa vụ tài chính. Đây là điều khoản phổ biến trong các dự án hạ tầng lớn trên thế giới, giúp giảm thiểu rủi ro cho các tổ chức tín dụng.
Một vấn đề khác được các nhà đầu tư đặc biệt chú ý là rủi ro cắt giảm công suất. Khi hệ thống truyền tải hoặc bên mua điện không thể tiếp nhận toàn bộ sản lượng điện của dự án, nhà đầu tư cần có cơ chế bồi thường rõ ràng và hợp lý. Theo ông Alessandro Antonioli, đây là thông lệ đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều thị trường điện gió ngoài khơi phát triển nhằm nâng cao niềm tin của giới đầu tư.
Ngoài ra, một PPA đạt chuẩn quốc tế thường bao gồm các điều khoản về bất khả kháng, thay đổi pháp luật và các cơ chế bảo vệ trước rủi ro chính sách. Những quy định này giúp tạo dựng môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và có thể dự báo trong dài hạn.
Tuy nhiên, đại diện CIP cho rằng PPA chỉ là một phần trong bức tranh tổng thể. Để thu hút thành công dòng vốn quốc tế, các nhà đầu tư còn cần sự bảo đảm rằng hạ tầng và hệ thống quản lý nhà nước sẽ phát triển đồng bộ với các dự án. Trong đó, hạ tầng truyền tải điện đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Các dự án điện gió ngoài khơi chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi nguồn điện được truyền tải thông suốt đến các trung tâm phụ tải. Vì vậy, quy hoạch và kế hoạch mở rộng lưới điện là một trong những yếu tố được cân nhắc kỹ lưỡng trong quá trình ra quyết định đầu tư.
Bên cạnh đó, việc đơn giản hóa và nâng cao tính minh bạch của quy trình cấp phép cũng được xem là yêu cầu cấp thiết. Điện gió ngoài khơi liên quan đến nhiều thủ tục như đánh giá tác động môi trường, cấp phép hoạt động trên biển và các hạ tầng đấu nối trên bờ. Một quy trình rõ ràng, nhất quán và có thể dự đoán sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro phát triển dự án.
Diệu Đan