Một số lưu ý khi sử dụng thuốc GLP-1 giảm cân trong thời kỳ mãn kinh

2 giờ trướcBài gốc

Trong những năm gần đây, các thuốc đồng vận thụ thể GLP-1 (glucagon-like peptide-1) như semaglutide (Wegovy, Ozempic) hay tirzepatide (Zepbound) được sử dụng rộng rãi trong điều trị béo phì. Ở phụ nữ tiền mãn kinh và mãn kinh, giai đoạn đặc trưng bởi sự suy giảm estrogen, rối loạn chuyển hóa và tăng tích mỡ, nhóm thuốc này có thể hỗ trợ giảm cân và cải thiện sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, việc sử dụng GLP-1 cũng tiềm ẩn một số rủi ro, đặc biệt liên quan đến tiêu hóa, tâm thần, cảm xúc và sức khỏe cơ xương.

1. Thiếu hụt dinh dưỡng khi dùng thuốc GLP-1 giảm cân

Suy giảm estrogen trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh làm chậm nhu động ruột, giảm tiết dịch tiêu hóa và tăng nguy cơ đầy hơi, chướng bụng, táo bón. Trong khi đó, thuốc GLP-1 hoạt động bằng cách làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, ức chế trung tâm thèm ăn tại vùng dưới đồi và tăng cảm giác no. Sự kết hợp của hai yếu tố này có thể khiến các triệu chứng rối loạn tiêu hóa trở nên nghiêm trọng hơn. Buồn nôn, nôn, đầy bụng và chán ăn là những tác dụng phụ thường gặp, đặc biệt trong 4–5 tuần đầu điều trị. Các nghiên cứu ghi nhận khoảng 30–50% người dùng gặp buồn nôn ở các mức độ khác nhau.

Ở phụ nữ trung niên, việc giảm lượng ăn kéo dài có thể dẫn đến thiếu hụt vi chất quan trọng như protein, canxi, vitamin D, vitamin B12 và sắt. Đây đều là những dưỡng chất thiết yếu cho việc duy trì khối cơ, mật độ xương và chức năng miễn dịch.

Theo các chuyên gia nội tiết, trong giai đoạn mãn kinh, nhu cầu protein tăng để hạn chế mất cơ (sarcopenia), trong khi nhu cầu canxi và vitamin D tăng để phòng ngừa loãng xương. Nếu cảm giác buồn nôn và chán ăn do GLP-1 kéo dài, nguy cơ suy dinh dưỡng tiềm ẩn sẽ gia tăng.

Một trong những mối lo ngại lớn nhất khi dùng GLP-1 ở phụ nữ mãn kinh là nguy cơ giảm mật độ xương.

Để giảm thiểu tác dụng phụ, người bệnh được khuyến cáo:

- Chia nhỏ bữa ăn, ưu tiên thực phẩm giàu protein dễ tiêu.

- Uống đủ nước, tránh thức ăn nhiều dầu mỡ.

- Tăng liều thuốc từ từ theo hướng dẫn y tế.

- Theo dõi cân nặng và tình trạng dinh dưỡng định kỳ.

2. Ảnh hưởng đến tâm trạng và sức khỏe tâm thần

Thời kỳ mãn kinh thường đi kèm với biến động cảm xúc do rối loạn nội tiết, bao gồm lo âu, cáu gắt, mất ngủ và nguy cơ trầm cảm. Thụ thể GLP-1 không chỉ phân bố ở hệ tiêu hóa mà còn hiện diện tại hệ thần kinh trung ương, nơi điều hòa cảm xúc, hành vi ăn uống và giấc ngủ.

Một số bệnh nhân phản ánh cảm giác "vô cảm", giảm hứng thú hoặc lo lắng khi dùng thuốc GLP-1. Tuy nhiên, các nghiên cứu quy mô lớn chưa ghi nhận sự gia tăng rõ rệt nguy cơ trầm cảm hay ý tưởng tự sát liên quan trực tiếp đến nhóm thuốc này. Ngược lại, một số dữ liệu cho thấy cải thiện sức khỏe chuyển hóa và hình ảnh cơ thể có thể giúp giảm các triệu chứng lo âu – trầm cảm ở một số phụ nữ.

Cơ chế tác động đến tâm trạng có thể liên quan đến: Ổn định đường huyết, giảm viêm hệ thống, cải thiện chất lượng giấc ngủ, giảm ăn uống theo cảm xúc… Tuy nhiên, phản ứng tâm lý với thuốc rất khác nhau giữa các cá nhân, đặc biệt ở phụ nữ đang trải qua biến động nội tiết mạnh.

Để giảm rủi ro này cần theo dõi sát các biểu hiện tâm thần, kết hợp thuốc với chế độ dinh dưỡng cân bằng, hoạt động thể chất đều đặn, ngủ đủ giấc, hỗ trợ tâm lý khi cần thiết…

Cần trao đổi với bác sĩ khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào sau khi dùng thuốc GLP-1.

3. Nguy cơ mất cơ và loãng xương

Một trong những mối lo ngại lớn nhất khi dùng GLP-1 ở phụ nữ mãn kinh là nguy cơ mất khối cơ và giảm mật độ xương. Trong quá trình giảm cân, đặc biệt khi sụt cân nhanh, cơ thể không chỉ mất mỡ mà còn mất mô cơ.

Ở phụ nữ mãn kinh, tình trạng thiếu estrogen vốn đã thúc đẩy quá trình tiêu xương và giảm tổng hợp protein cơ. Nếu kết hợp với chế độ ăn thiếu protein và vận động ít, việc dùng GLP-1 có thể làm tăng nguy cơ: Mất cơ do tuổi tác, loãng xương, nguy cơ té ngã và gãy xương.

Một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mất cơ có thể chiếm 20–30% tổng trọng lượng giảm khi không có can thiệp dinh dưỡng – vận động phù hợp.

Để tránh mất cơ và loãng xương khi dùng thuốc GLP-1 ở phụ nữ tuổi mãn kinh, nên thực hiện:

- Bổ sung tối thiểu 1,0–1,2 g protein/kg/ngày.

- Tập luyện sức mạnh 2–3 lần/tuần.

- Bổ sung canxi và vitamin D khi cần.

- Theo dõi mật độ xương định kỳ ở phụ nữ nguy cơ cao.

Bên cạnh đó, GLP-1 vẫn mang lại nhiều lợi ích chuyển hóa đáng kể cho phụ nữ mãn kinh, bao gồm giảm huyết áp, cải thiện lipid máu, tăng độ nhạy insulin và giảm nguy cơ tim mạch – những vấn đề gia tăng khi estrogen suy giảm. Tuy nhiên, hiệu quả tối ưu chỉ đạt được khi thuốc được sử dụng như một phần của chiến lược toàn diện gồm: Dinh dưỡng khoa học, vận động thể lực, kiểm soát stress, theo dõi sức khỏe định kỳ.

DS. Hoàng Vân

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/mot-so-luu-y-khi-su-dung-thuoc-glp-1-giam-can-trong-thoi-ky-man-kinh-169260118203222045.htm