Một tách cà phê - thêm khỏe hay thêm bệnh?

2 giờ trướcBài gốc

"Uống nhiều cà phê có hại tim?", "Bị đái tháo đường có được uống cà phê?", "Phụ nữ mang thai có phải kiêng hoàn toàn cà phê? - đó là những băn khoăn của một số người khi sử dụng cà phê.

Trong vài năm gần đây, nhiều nghiên cứu lớn trên thế giới cho thấy: nếu uống điều độ, cà phê thường mang lại nhiều lợi ích hơn là tác hại cho phần lớn người trưởng thành. Tuy nhiên, không có câu trả lời chung cho tất cả, mỗi người là một cơ thể khác nhau và do đó cách uống cà phê khôn ngoan là nên cá nhân hóa.

1. Trong một tách cà phê có gì?

Nhiều người nghĩ cà phê chỉ là "nước có caffeine" nhưng thực ra không đơn giản như vậy mà cà phê chứa:

Caffeine:

Giúp

tỉnh táo

, tăng tập trung, nhưng cũng có thể gây

hồi hộp

mất ngủ

Các chất chống oxy hóa:Như chlorogenic acid, polyphenol hỗ trợ chống viêm, tốt cho mạch máu và gan.

Một số chất khác trong cà phê không lọc: Như cafestol, kahweol (như cà phê đun sôi, French press, một số loại cà phê phin/máy không dùng giấy lọc). Nếu uống nhiều mỗi ngày trong thời gian dài, các chất này có thể làm tăng cholesterol "xấu" (LDL) trong máu. Cà phê pha qua giấy lọc thường không gây tác động này vì giấy lọc giữ lại phần lớn cafestol và kahweol.

2. Những điểm "cộng" của cà phê

Cà phê đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu biết cách sử dụng phù hợp.

Giúp giảm nguy cơ tử vong và bệnh tim mạch

Nhiều nghiên cứu đoàn hệ lớn cho thấy người uống cà phê mức vừa phải (khoảng 2 - 4 tách mỗi ngày) thường có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân và do tim mạch thấp hơn so với người không uống. Điều thú vị là lợi ích này thấy ở cả cà phê thường, cà phê hòa tan và cà phê khử caffeine.

Một nghiên cứu gần đây còn gợi ý rằng uống cà phê chủ yếu vào buổi sáng (thay vì nhâm nhi cả ngày) có thể có lợi hơn cho tim mạch và tuổi thọ. Lý do có thể là uống muộn, sát giờ ngủ dễ làm rối loạn nhịp sinh học, mất ngủ, từ đó "triệt tiêu" phần nào lợi ích của cà phê.

Hỗ trợ phòng ngừa đái tháo đường type 2

Một tin vui cho người lo lắng về đường huyết là những người uống cà phê thường xuyên, nhất là mức vừa phải, có xu hướng ít mắc đái tháo đường type 2 hơn. Điều này đúng ngay cả với cà phê khử caffeine, cho thấy các chất chống oxy hóa và polyphenol trong cà phê có vai trò quan trọng, chứ không chỉ riêng caffeine.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là uống cà phê để trị đái tháo đường, mà là trong bức tranh lối sống lành mạnh, một tách cà phê vừa phải có thể là "mảnh ghép" tích cực nếu dùng đúng cách.

Gan và não cũng được hưởng lợi

Giảm nguy cơ mắc bệnh gan:Nhiều nghiên cứu cho thấy những người uống cà phê đều đặn, với lượng vừa phải, thường ít bị xơ gan, ung thư gan và gan nhiễm mỡ hơn so với người không uống.

Ở những người mắc bệnh gan mạn tính, uống cà phê vừa phải (nếu không có chống chỉ định của bác sĩ) có thể giúp làm chậm tiến triển của xơ gan và giảm phần nào nguy cơ tử vong do bệnh gan. Tuy vậy, cà phê không thay thế được thuốc điều trị hay một lối sống lành mạnh.

Hỗ trợ não bộ:Đối với não bộ, cà phê có thể giúp bạn tỉnh táo và tập trung tốt hơn trong thời gian ngắn. Nếu uống điều độ trong thời gian dài, một số nghiên cứu còn cho thấy người uống cà phê thường xuyên có nguy cơ mắc bệnh Parkinson thấp hơn. Một số nghiên cứu cũng gợi ý cà phê có thể giảm nguy cơ trầm cảm và suy giảm nhận thức, dù bằng chứng hiện tại vẫn chưa thật sự chắc chắn.

Cà phê ngọt - béo - thơm có thể gây hại cho sức khỏe nếu dùng nhiều.

3. "Mặt trái" không nên bỏ qua khi lạm dụng cà phê

Cà phê không phải lúc nào cũng mang lại lợi ích. Với một số người, chỉ cần ngửi mùi cà phê cũng đủ gây hồi hộp, đánh trống ngực, bồn chồn, run tay; uống một ngụm cũng có thể gây khó ngủ, mất ngủ nếu dùng vào buổi chiều tối; hoặc gây cảm giác cồn cào, khó chịu dạ dày hay trào ngược.

Lạm dụng cà phê làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim:Một nghiên cứu phân tích tổng hợp gần đây cho thấy uống quá nhiều cà phê có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đồng thời có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ và một số rối loạn nhịp. Điều này cho thấy cà phê có thể tốt nhưng khi dùng quá nhiều thì lợi ích và nguy cơ đan xen, nhất là ở người đã có bệnh tim mạch.

Giảm hấp thu sắt từ thực phẩm:Trong cà phê có một số chất (đặc biệt là nhóm polyphenol như acid chlorogenic) có thể làm giảm hấp thu sắt từ thức ăn. Vì thế, nếu uống cà phê ngay trong hoặc ngay sau bữa ăn, lượng sắt cơ thể hấp thu được có thể giảm đáng kể, nhất là sắt từ rau, đậu hoặc viên bổ sung sắt.

Nguy cơ thiếu canxi: Khi uống cà phê, đặc biệt là uống nhiều trong ngày, caffeine làm thận hoạt động mạnh hơn, khiến bạn đi tiểu nhiều hơn. Khi đó, một phần canxi sẽ bị thải ra ngoài theo nước tiểu nhiều hơn bình thường. Nếu tình trạng này kéo dài, nhất là ở người ăn uống thiếu canxi, có nguy cơ làm xương yếu đi theo thời gian. Vì vậy, người có nguy cơ loãng xương hoặc uống ít sữa, ít thực phẩm giàu canxi nên hạn chế uống quá nhiều cà phê và tránh uống thay nước lọc hằng ngày.

Thêm đường, sữa, phụ gia: Trong thực tế, nhiều người uống cà phê ngọt - béo - thơm hơn là cà phê đen. Khi đó, cà phê còn kèm rất nhiều đường, sữa đặc, kem, siro… Cái hại đến từ đường và chất béo bão hòa có thể vượt xa bất kỳ lợi ích nào từ cà phê.

Phụ nữ mang thai không nên dùng quá 200 mg caffeine/ngày.

4. Những ai nên thận trọng với cà phê?

Phụ nữ mang thai:

Nhiều bằng chứng cho thấy dùng nhiều caffeine trong thai kỳ làm tăng nguy cơ thai nhẹ cân, sinh non, sảy thai. Vì vậy, phần lớn khuyến cáo cho rằng phụ nữ mang thai không nên dùng quá 200 mg caffeine/ngày (tương đương khoảng một ly cà phê lớn).

Người mất ngủ, lo âu, trào ngược, tăng huyết áp chưa ổn định: Nếu sau khi uống thấy bứt rứt, tim đập nhanh, khó ngủ hay đau rát thượng vị, đó là tín hiệu cho thấy cơ thể không phù hợp với liều lượng hoặc thời điểm uống hiện tại.

Người có bệnh tim mạch: Đặc biệt là người có tiền sử nhồi máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp tim, nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ về lượng cà phê phù hợp, tránh tự tăng lượng sử dụng vì nghĩ cà phê luôn có lợi cho tim.

5. Cách uống cà phê ngon mà không gây hại

Lượng uống: Đối với đa số người trưởng thành khỏe mạnh, 2 - 4 tách cà phê/ngày là mức thường được xem là hợp lý nếu không gây những khó chịu cho cơ thể (như tim đập nhanh, đi tiểu nhiều, khó ngủ…).
Cách pha: Ưu tiên cà phê pha lọc (có giấy lọc) hơn cà phê đun sôi hoặc không lọc, đặc biệt ở người có rối loạn mỡ máu.
Thời điểm uống: Nên uống vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, tránh uống sát giờ ngủ.
Phụ gia:Hạn chế đường, sữa đặc, kem; nếu đã quen uống kiểu "ngọt - ngậy - béo" thì nên giảm dần lượng đường, lựa chọn sữa ít béo và tiến tới cà phê đen pha loãng để cơ thể thích nghi.
Lắng nghe cơ thể: Nếu uống vào mà cơ thể "lên tiếng" bằng hồi hộp, khó ngủ, đau dạ dày… thì nên giảm bớt hoặc thay đổi cách uống.

Tóm lại, cà phê không phải là kẻ thù của sức khỏe. Nếu uống điều độ, nó có thể là một phần của lối sống lành mạnh. Tuy nhiên, cà phê không phải là thuốc, nên tuyệt đối không dùng để chữa bệnh tim, chữa đái tháo đường hay "giải độc gan".

Mỗi người có ngưỡng dung nạp caffeine khác nhau; điều quan trọng là tìm được giới hạn phù hợp với chính mình. Cùng với chế độ ăn lành mạnh, vận động đều đặn, ngủ đủ và kiểm soát tốt các bệnh nền (nếu có), một tách cà phê buổi sáng có thể trở thành người bạn đồng hành dễ chịu trong cuộc sống của mỗi chúng ta.

TS.BS. Trần Châu Quyên

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/mot-tach-ca-phe-them-khoe-hay-them-benh-169260607191259221.htm