Thay đổi phương thức quản lý thuế
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung Điều 9 của Nghị định số 123 quy định về hóa đơn, chứng từ đã được sửa đổi, bổ sung một số điều bởi Nghị định số 70/2025 của Chính phủ.
Theo đó, dự thảo bổ sung quy định lập hóa đơn tổng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh cho phù hợp với đặc thù hoạt động của các ngành có tần suất giao dịch lớn. Đó là trường hợp cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại của đơn vị phân phối điện và dịch vụ trông giữ xe, hoạt động chiếu phim, dịch vụ thương mại điện tử (bao gồm dịch vụ thương mại điện tử và các hoạt động bưu chính, vận chuyển trực tiếp cho sàn thương mại điện tử)… Hay kinh doanh vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, kinh doanh vận tải hành khách bằng xe taxi có sử dụng phần mềm tính tiền theo quy định của Luật Đường bộ có đầy đủ các thông tin của chuyến đi.
Chia sẻ với PV VietNamNet, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi) cho rằng, đề xuất cho phép lập hóa đơn tổng đối với khách hàng là cá nhân không kinh doanh trong các lĩnh vực có tần suất giao dịch lớn không chỉ là một điều chỉnh mang tính kỹ thuật pháp lý, mà thể hiện một bước tiến có tầm vóc chiến lược trong tư duy quản lý tài chính - thuế gắn với chuyển đổi số quốc gia.
Theo ông Huy, nền kinh tế Việt Nam đang chuyển nhanh sang mô hình kinh tế dịch vụ, kinh tế số và thanh toán điện tử, nơi giá trị của mỗi giao dịch có thể nhỏ, nhưng số lượng giao dịch là rất lớn và diễn ra liên tục.
Trong bối cảnh đó, mô hình quản lý hóa đơn theo logic truyền thống “mỗi giao dịch - một hóa đơn” dần bộc lộ hạn chế như chi phí tuân thủ tăng nhanh, áp lực lên hạ tầng công nghệ của doanh nghiệp và cơ quan quản lý, trong khi hiệu quả giám sát không tỷ lệ thuận với nguồn lực bỏ ra.
Đề xuất cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng với cá nhân không kinh doanh trong các lĩnh vực có tần suất giao dịch lớn sẽ giúp giảm chi phí và áp lực hạ tầng. Ảnh: Nguyễn Lê
Đề xuất quy định cho phép lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng, căn cứ trên dữ liệu chi tiết từ hệ thống quản lý nội bộ của đơn vị cung cấp dịch vụ, phản ánh rõ ràng sự thay đổi phương thức quản lý.
“Ở góc độ tài chính công, đây không phải là sự “nới lỏng” kỷ cương thuế, mà là tái cấu trúc cách thức kiểm soát. Trách nhiệm của doanh nghiệp được chuyển từ việc phát hành hàng loạt hóa đơn đơn lẻ sang đảm bảo tính chính xác, đầy đủ, truy xuất được của dữ liệu giao dịch. Khi cần thiết, cơ quan nhà nước có thể yêu cầu bảng tổng hợp chi tiết, từ đó vẫn đảm bảo tính minh bạch và khả năng thanh tra, kiểm tra”, ông Huy phân tích.
Theo vị chuyên gia, cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng quốc tế, nơi nhiều quốc gia đã và đang chuyển sang quản lý thuế dựa trên dữ liệu giao dịch có cấu trúc, cho phép phân tích, đối soát và đánh giá rủi ro một cách thông minh hơn.
Tác động tích cực với doanh nghiệp và hệ thống tài chính
Ông Huy đánh giá, đề xuất sửa đổi nói trên giúp giảm đáng kể chi phí tuân thủ, tiết kiệm nguồn lực công nghệ, nhân sự và chi phí vận hành đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các tổ chức tài chính và đơn vị cung cấp dịch vụ số.
Điều quan trọng hơn, nó cho phép doanh nghiệp tập trung nguồn lực cho hoạt động cốt lõi và đổi mới sáng tạo, thay vì bị cuốn vào các thủ tục hành chính mang tính hình thức.
“Việc giảm tải khối lượng hóa đơn đơn lẻ cũng góp phần nâng cao độ ổn định và an toàn của hạ tầng công nghệ thông tin, cả ở phía doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt trong bối cảnh dữ liệu ngày càng lớn và yêu cầu xử lý ngày càng cao”, ông nói.
Tuy nhiên, dự thảo vẫn giữ nguyên một nguyên tắc quan trọng, đó là khi khách hàng có nhu cầu, đơn vị cung cấp dịch vụ phải lập và cung cấp hóa đơn riêng lẻ theo từng giao dịch. Điều này, theo ông Huy, thể hiện sự cân bằng cần thiết giữa cải cách thủ tục hành chính và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, tránh việc số hóa trở thành rào cản tiếp cận thông tin.
Sự linh hoạt này giúp chính sách vừa khả thi trong thực tiễn, vừa tạo được sự đồng thuận xã hội - yếu tố then chốt để cải cách đi vào cuộc sống.
“Ở tầm nhìn dài hạn, quy định về hóa đơn tổng không chỉ phục vụ mục tiêu trước mắt, mà còn mở đường cho việc ứng dụng sâu hơn phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong quản lý thuế và tài chính công. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả, Nhà nước có thể nâng cao chất lượng hoạch định chính sách, còn doanh nghiệp có thêm công cụ để tối ưu hoạt động”, ông Huy nhấn mạnh.
Nguyễn Lê