Sao Hải Vương, hành tinh xa xôi nhất trong hệ Mặt Trời, sở hữu tới 16 mặt trăng (vệ tinh tự nhiên). Trong số đó, mặt trăng mang tên nữ thần biển Nereid hoàn toàn khác biệt so với 15 cái còn lại, theo một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Science Advances.
Theo nhà khoa học hành tinh Matthew Belyakov từ Viện Công nghệ California (Caltech - Mỹ), tác giả chính, Nereid là một mặt trăng nguyên thủy.
Sao Hải Vương vẫn còn giữ được một mặt trăng nguyên thủy tên Nereid - Ảnh: NASA
Sao Hải Vương vốn là một "kẻ bắt cóc mặt trăng" nổi tiếng của hệ Mặt Trời. Nó có tới 16 mặt trăng, hầu hết đều nhỏ ngoại trừ Triton, vốn chỉ thua vệ tinh mang tên Mặt Trăng của Trái Đất một chút.
Các mặt trăng Sao Hải Vương hầu hết đều có quỹ đạo bất thường, bởi chúng không được sinh ra trong hệ thống ngay từ đầu, mà bị hành tinh này bắt lấy bằng lực hấp dẫn khi vô tình di chuyển ngang qua nó.
Triton rõ ràng là một vật thể bị bắt giữ, với quỹ đạo kỳ lạ và thành phần giống với Sao Diêm Vương hơn là Sao Hải Vương, lại còn quay ngược chiều so với các mặt trăng khác.
Nghiên cứu mới chỉ ra rằng vụ bắt giữ một mặt trăng lớn như Triton có thể đã khiến hệ thống vệ tinh của Sao Hải Vương xáo trộn mạnh, phá hủy hoặc đánh bay hết các mặt trăng nguyên thủy của nó.
Chỉ có một kẻ sống sót: Nereid.
Mặt trăng nhỏ bé này bị đẩy vào một quỹ đạo kỳ dị, hình elip cực kỳ thuôn dài, nhưng chưa đủ để nó văng khỏi hệ thống.
Tuy nhiên nguồn gốc của nó vẫn được chứng minh bởi dữ liệu James Webb. Bề mặt Nereid chứa một lượng băng nước khổng lồ và tinh khiết, không hề giống các vật thể khác trong Vành đai Kuiper.
Vì vậy, nó không thể sinh ra ở vành đai vật thể băng giá đó rồi bị bắt giữ như hầu hết các mặt trăng "vòng ngoài" của hành tinh này được.
Vì quay quanh Sao Hải Vương khá xa, Nereid cũng không phải một mặt trăng "thế hệ thứ 2", tức những vệ tinh nằm gần hành tinh, hình thành từ đống đá vụn mà vụ bắt giữ Triton để lại.
Nó phải được sinh ra trong đĩa khí bụi của hành tinh ngay từ đầu.
Việc xác định Nereid là một mặt trăng nguyên thủy đã mở ra cánh cửa độc nhất vô nhị để tìm hiểu về quá trình hình thành vệ tinh quanh hành tinh băng khổng lồ này, cũng như các hành tinh băng khổng lồ khác trong những hệ sao khác.
Anh Thư