Nguyên nhân mưa đá xảy ra liên tiếp
Mưa đá là mưa dưới dạng cục băng hoặc hạt băng có kích thước, hình dạng khác nhau, xảy ra trong thời gian ngắn, kèm theo mưa rào, đôi khi có gió mạnh.
Loại hình thiên tai này có thể xảy ra ở hầu hết các địa phương trên cả nước, nhưng thường gặp nhất là ở miền núi, vùng bán sơn địa, hoặc khu vực giáp ranh biên giới.
Mặc dù vậy, trong những ngày qua, tại nhiều tỉnh, thành phố (bao gồm cả Hà Nội) đã liên tiếp ghi nhận mưa đá xuất hiện, khiến hàng ngàn nhà dân bị hư hỏng. Đây được xem là hiện tượng hiếm gặp.
Mưa đá gây hư hỏng nhà ở tại tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: CTV.
Thông tin từ Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) ngày 6-5 cho biết, nguyên nhân của hiện tượng mưa đá có thể do trong những ngày qua, khu vực Bắc Bộ liên tục duy trì trạng thái nóng ẩm, có nắng ban ngày, làm tích lũy năng lượng đối lưu trong khí quyển.
Trên cao tồn tại rãnh thấp trong đới gió Tây mạnh ở độ cao khoảng 5000m; cùng thời điểm ở phía Bắc có bộ phận không khí lạnh yếu dịch chuyển xuống phía Nam, nén rãnh áp thấp đi qua Bắc Bộ.
Vào thời gian buổi chiều, do nhiệt độ tăng cao, khối không khí nóng ẩm bị đẩy bốc lên mạnh, hình thành các đám mây dông phát triển rất nhanh theo chiều thẳng đứng.
Chính trong môi trường có độ bất ổn định lớn này, dòng khí đi lên rất mạnh để giữ các khối băng trong các đám mây dông lâu hơn và khiến chúng ngày càng lớn trước khi rơi xuống.
“Các hạt đá này nếu tan hết thành nước trước khi tới mặt đất sẽ tạo thành các trận mưa bình thường. Nhưng nếu không kịp tan hết thì sẽ tạo thành các trận mưa đá”, theo nhận định của Cục Khí tượng Thủy văn.
Làm gì để phòng tránh
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, trong thời gian tới, khả năng rất cao xuất hiện El Nino (xác suất lên tới 80-90%), có thể đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm 2026 và kéo dài sang năm 2027.
Trong năm nay, nắng nóng được dự báo nhiều và gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm. Mưa và bão thì ít hơn nhưng hiện tượng dông, lốc, mưa đá trong giai đoạn chuyển mùa và hiện tượng mưa lớn cục bộ có thể xuất hiện nhiều hơn.
Cũng theo cơ quan khí tượng thủy văn, dự kiến ngày 8, 9-5, sẽ có thêm một đợt không khí lạnh mới di chuyển xuống phía Nam. Khoảng cuối tuần này, miền Bắc sẽ tiếp tục đối mặt với nguy cơ dông, lốc và đặc biệt là mưa đá.
Với sự hỗ trợ hợp tác của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) và Chính phủ Nhật Bản, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã xây dựng và ban hành hướng dẫn nhận biết và các biện pháp ứng phó với mưa đá.
Theo đó, dấu hiệu nhận biết mưa đá có thể đến khi trời chuyển mây đen, dày và có hình dạng bất thường; gió mạnh dần lên và thay đổi đột ngột. Tiếp đó xuất hiện mưa rào và nhiệt độ không khí lạnh đi nhanh chóng.
Để chủ động phòng tránh mưa đá, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai khuyến cáo người dân cần thường xuyên theo dõi các bản tin dự báo thời tiết, cảnh báo nguy cơ thiên tai cực đoan từ các nguồn uy tín.
Khi có mưa đá, người dân cần nhanh chóng tìm nơi tránh trú an toàn như như nhà ở kiên cố, hầm, hang động... Tuyệt đối không trú ẩn dưới nhà mái lá, mái ngói, fibro xi măng, dưới cây to, cột điện, biển quảng cáo…
Khi ở trong nhà, nên tránh trú dưới gầm bàn, giường, ghế…; không đứng gần cửa sổ, cửa kính. Còn nếu đang lưu thông trên đường, nên dừng xe, đỗ vào lề đường và bật đèn khẩn cấp. Những giải pháp này có thể giúp người dân hạn chế thấp nhất ảnh hưởng của mưa đá.
Mưa đá thường hay hình thành trong những tháng chuyển tiếp giữa mùa lạnh sang mùa nóng, hoặc giữa mùa nóng sang mùa lạnh. Sự giao thoa này tạo nên những vùng đối lưu rất mạnh, gây mưa rào và dông mạnh, kèm theo mưa đá.
Trọng Tùng