Dông lốc, mưa đá tiếp tục diễn biến phức tạp
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ đêm 16-21/5, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp kết hợp với vùng hội tụ gió trên cao, khu vực miền Bắc liên tục xảy ra các đợt mưa rào và dông rải rác, riêng thời kỳ từ 19-21/5, khu vực Tây Bắc và Việt Bắc có mưa, mưa vừa và dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to.
Mưa dông kèm theo các hiện tượng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh có thể gây ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp, làm gãy đổ cây cối, hư hại nhà cửa, các công trình giao thông, cơ sở hạ tầng.
Ngoài ra, mưa lớn cục bộ có khả năng gây ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc và tình trạng ngập úng tại vùng trũng, thấp.
Các đợt không khí lạnh cuối mùa gẫn có thể gây rủi ro thiên tai dông lốc, mưa đá.
Ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, những tháng đầu năm 2026, thời tiết trên cả nước diễn biến bất thường khi nắng nóng xuất hiện sớm, mưa đá xảy ra trên diện rộng tại miền Bắc, trong khi cơ quan khí tượng cảnh báo khả năng El Nino quay trở lại từ giữa năm nay và có thể kéo dài đến đầu năm 2027. Diễn biến này được dự báo sẽ làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, khô hạn, thiếu nước và cả các cơn bão mạnh trên Biển Đông.
Dự báo khu vực Nam Bộ thời gian tới vẫn tiếp tục đối mặt với nắng nóng. Trong khi đó, tại miền Bắc, ngay từ đầu tháng 4/2026 đã ghi nhận các đợt nắng nóng xuất hiện khá sớm. Đáng chú ý, sau các đợt nắng nóng vẫn xuất hiện không khí lạnh, dù cường độ không mạnh. Sự tranh chấp giữa hai khối không khí nóng và lạnh đã khiến nhiều địa phương ở trung du, miền núi và cả đồng bằng Bắc Bộ xuất hiện mưa đá trên diện rộng.
Không chỉ xuất hiện với tần suất nhiều hơn, kích thước hạt mưa đá thời gian qua cũng được ghi nhận khá lớn. Đây được xem là một trong những hiện tượng thời tiết cực đoan đáng chú ý trong những tháng đầu năm 2026.
Liên quan đến hiện tượng mưa đá, TS Hoàng Phúc Lâm cho rằng khả năng xảy ra sẽ giảm dần khi giai đoạn giao mùa từ lạnh sang nóng kết thúc. Các đợt không khí lạnh hiện nay cũng yếu hơn và hầu như không gây biến động thời tiết lớn.
Tuy nhiên, do nền nhiệt tăng mạnh nên các cơn dông nhiệt vào chiều tối vẫn có thể phát triển mạnh. Trong các cơn dông này, dù không có không khí lạnh, nguy cơ xảy ra dông lốc và mưa đá vẫn tồn tại. Trong tháng 5 và cả tháng 6, khu vực trung du và miền núi Bắc Bộ vẫn cần đề phòng khả năng xuất hiện mưa đá cục bộ trong các cơn dông mạnh vào buổi chiều.
El Nino có khả năng kéo dài đến đầu năm 2027
TS Hoàng Phúc Lâm nhận định sau một năm có lượng mưa lớn, thời tiết hiện đang chuyển sang xu hướng nắng nóng gia tăng, trong khi các hiện tượng dông lốc tiếp tục diễn biến phức tạp.
Theo dự báo mới nhất, khả năng rất cao hiện tượng El Nino sẽ xuất hiện từ khoảng tháng 6/2026. Sau đó, trạng thái này có thể duy trì liên tục đến hết năm và kéo dài sang đầu năm 2027. Hiện cơ quan khí tượng đánh giá xác suất El Nino đạt cường độ mạnh đến rất mạnh ở mức khoảng 20-25%.
El Nino năm nay được dự báo sẽ kéo dài.
TS Hoàng Phúc Lâm cho biết hiện không sử dụng thuật ngữ "siêu El Nino". Theo phân loại của Tổ chức Khí tượng Thế giới, El Nino chỉ được chia theo các cấp độ yếu, trung bình, mạnh và rất mạnh.
Dưới tác động của El Nino, thiên tai nổi bật trong năm nay được nhận định sẽ là nắng nóng, khô hạn và mưa ít. Đặc biệt, từ cuối năm 2026 sang đầu năm 2027, nguy cơ thiếu nước và hạn hán có thể trở nên gay gắt tại nhiều khu vực trên cả nước. Cao điểm nắng nóng ở Bắc Bộ có khả năng tập trung trong tháng 6. Trong khi đó, tại Trung Bộ, nắng nóng gay gắt có thể kéo dài trong tháng 7 và tháng 8.
Đối với mùa mưa, Bắc Bộ được dự báo vẫn có lượng mưa khá nhiều trong tháng 8. Tuy nhiên, tại miền Trung – nơi chính vụ mưa thường diễn ra từ tháng 9 đến tháng 11 – lượng mưa năm nay được nhận định sẽ thấp hơn đáng kể.
"Điều này đồng nghĩa với việc mưa lớn, lũ và nguồn nước tại miền Trung có thể thấp hơn nhiều so với năm 2025. Khi mưa ít và lũ nhỏ, nguy cơ thiếu nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất trong các tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027 sẽ tăng cao", TS Hoàng Phúc Lâm cho hay.
Ít bão nhưng nguy cơ xuất hiện bão mạnh vẫn lớn
Dù các năm El Nino thường có số lượng bão ít hơn trung bình nhiều năm, TS Hoàng Phúc Lâm cảnh báo vẫn tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện các cơn bão mạnh hoặc rất mạnh trên Biển Đông.
Theo phân tích, trong các năm El Nino, bão thường hình thành từ khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương, sau đó di chuyển qua Philippines rồi vào Biển Đông. Đây vốn là khu vực sản sinh nhiều cơn bão mạnh, vì vậy khi đi vào Biển Đông, bão vẫn có thể duy trì cường độ lớn.
Ngoài ra, do số lượng bão ít nên thường xuất hiện những quãng thời gian dài "biển yên, sóng lặng". Sau thời gian dài không có bão, khi điều kiện thuận lợi trở lại, các cơn bão hình thành có xu hướng mạnh hơn hoặc di chuyển phức tạp hơn. Đây là hai nguyên nhân chính khiến những năm El Nino dù ít bão nhưng vẫn có nguy cơ xuất hiện các cơn bão cường độ mạnh.
Trước nguy cơ thiếu nước trong mùa khô 2026-2027, từ giữa tháng 4, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng cơ quan khí tượng thủy văn đã phát đi cảnh báo sớm tới các bộ, ngành và địa phương về khả năng thiếu hụt nguồn nước trong thời gian tới.
Các địa phương được khuyến nghị chủ động xây dựng phương án vận hành hồ chứa, điều tiết nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, cần tính toán điều chỉnh cơ cấu cây trồng phù hợp để giảm thiểu thiệt hại do khô hạn gây ra trong các tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.
Tô Hội