Nhiều hàng hóa trên sàn thương mại điện tử được giới thiệu với giá rẻ bất ngờ
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đã làm thay đổi căn bản cách con người mua sắm. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người tiêu dùng có thể tiếp cận hàng triệu sản phẩm, so sánh giá cả, đọc đánh giá và hoàn tất giao dịch trong vài phút. Thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số đã mở ra một “thiên đường mua sắm”. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy là một hệ sinh thái tiếp thị số tinh vi, nơi mỗi cú chạm, nhấp chuột đều có thể dẫn đến những quyết định chi tiêu thiếu cân nhắc nếu người mua không đủ tỉnh táo.
Công nghệ tiếp thị số ngày nay không chỉ đơn thuần là quảng cáo, các thuật toán phân tích dữ liệu người dùng, ghi nhớ thói quen tìm kiếm, lịch sử mua hàng và thậm chí cả cảm xúc, để từ đó “đề xuất đúng thứ ta muốn” vào đúng thời điểm. Những dòng chữ như “chỉ còn 1 sản phẩm”, “ưu đãi kết thúc trong 5 phút”, hay “hơn 10.000 người đã mua” được thiết kế nhằm kích thích tâm lý sợ bỏ lỡ. Người tiêu dùng dễ bị cuốn vào cảm giác khẩn cấp và mua sắm theo cảm xúc hơn là theo nhu cầu thực sự. Mạng xã hội càng làm cho xu hướng này trở nên mạnh mẽ. Mượn hình ảnh người nổi tiếng, người có sức ảnh hưởng để liên tục giới thiệu sản phẩm thông qua hình ảnh đẹp, lời nói thuyết phục và trải nghiệm có vẻ chân thực. Khi niềm tin được đặt sai chỗ, người tiêu dùng dễ nhầm lẫn giữa giá trị thật của sản phẩm và giá trị được “tô vẽ” bằng hình ảnh, câu chuyện tiếp thị.
Một vấn đề khác của mua sắm thời đại số là sự bùng nổ của tiêu dùng không bền vững. Việc mua hàng quá dễ dàng khiến nhiều người sở hữu những món đồ ít khi sử dụng, nhanh lỗi thời hoặc kém chất lượng. Để tỉnh táo mua sắm trong thời đại công nghệ tiếp thị số, trước hết người tiêu dùng cần rèn luyện khả năng tự hỏi: “Mình có thực sự cần món đồ này không?”. Việc tạm dừng vài giờ, thậm chí vài ngày trước khi bấm nút mua có thể giúp tránh những quyết định bốc đồng. Bên cạnh đó, cần học cách đọc và chọn lọc thông tin: xem đánh giá từ nhiều nguồn, phân biệt quảng cáo trả phí và nhận xét độc lập, không chỉ tin vào hình ảnh hào nhoáng.
Quản lý tài chính cá nhân cũng là một kỹ năng quan trọng. Việc lập ngân sách, theo dõi chi tiêu và đặt giới hạn cho mua sắm trực tuyến giúp người tiêu dùng giữ được quyền kiểm soát. Công nghệ có thể dụ dỗ nhưng cũng có thể hỗ trợ: các ứng dụng quản lý tiền bạc, danh sách mua sắm và cảnh báo chi tiêu là những công cụ hữu ích nếu được sử dụng đúng cách.
Tỉnh táo khi tiêu dùng còn là lựa chọn một lối sống có trách nhiệm. Ưu tiên chất lượng hơn số lượng, ủng hộ sản phẩm bền vững, tôn trọng giá trị lao động là cách để mỗi cá nhân không bị cuốn trôi bởi làn sóng tiếp thị số. Khi người tiêu dùng thông minh hơn, thị trường cũng buộc phải minh bạch và lành mạnh hơn.
Trong kỷ nguyên số, mua sắm thông minh không nằm ở việc mua nhiều, mà ở khả năng làm chủ công nghệ, cảm xúc và lựa chọn của chính mình.
Phương Hằng .