3 thời điểm tuyệt đối không nên phóng sinh
11 giờ sáng tháng 4 âm lịch - nhưng là cuối tháng 5 dương lịch, nhiệt độ trong nhà đã 39 độ C. Bên bờ Hồ Tây, một người mẹ dẫn theo hai con nhỏ ra hồ thả cá phóng sinh. Hai đứa trẻ thích thú xách hai túi cá nhỏ đứng sát mép nước. Người mẹ đón từng túi cá từ tay con, nhẹ nhàng thả những con cá xuống nước...
Hai bà lớn tuổi đang hóng mát dưới gốc cây gần đó lắc đầu, bảo trưa nắng thế này cô kia phóng sinh thì cá khó sống lắm. Cứu cá mà thành hại cá thì tích phước chỗ nào!
Quả nhiên, ít phút sau vài con cá bắt đầu nổi lờ đờ gần mặt nước...
Nhiều người đi phóng sinh với tâm rất tốt. Nhưng vì không hiểu môi trường sống, không thả đúng thời điểm, hoặc làm theo phong trào... nên việc làm thiện vô tình khiến sinh vật thêm đau đớn.
Phóng sinh là việc làm thiện tâm, tặng sự sống cho sinh vật, tăng trưởng lòng từ bi, yêu thương... Mùa Phật Đản được khích lệ làm việc thiện, ăn chay, tụng kinh và phóng sinh. Nhưng dù ngày đẹp mấy, thì cũng có những thời điểm tuyệt đối không nên đi phóng sinh. Việc phóng sinh cũng không nằm ở số lượng thả nhiều hay ít, mà ở chỗ sinh vật sau khi được thả có thật sự sống được hay không.
1. Tuyệt đối không phóng sinh khoảng 12h00 – 14h00
12-14 giờ là khung giờ nhiều người thuận tiện nghỉ trưa, hoặc tranh thủ đi lễ rồi phóng sinh. Nhưng thời điểm này tuyệt đối không phóng sinh vì là thời điểm nắng gắt, mặt nước rất nóng, lượng oxy trong nước giảm - vì vậy, không nên phóng sinh lúc này vì dễ khiến cá và các loài thủy sinh nhanh kiệt sức.
Nhiều người lầm tưởng chỉ cần thả cá xuống nước là cá sẽ sống. Nhưng thực tế, sự thay đổi nhiệt độ quá đột ngột khiến cá bị sốc gần như ngay sau khi thả. Có những con cá vừa được thả vài phút đã nổi lờ đờ rên mặt nước vì không thích nghi nổi với môi trường nóng. Vì vậy:
- Không nên để cá trong túi nilon lâu dưới nắng;
- Không xếp hàng chờ quá lâu mới thả;
- Không đi phóng sinh giữa trưa chỉ vì tiện giờ;
Làm thiện mà khiến sinh vật thêm đau đớn thì rất đáng tiếc.
Chỉ nên phóng sinh cá và các loài thủy sinh lúc sáng sớm, trời mát. Ảnh internet
2. Sau 19 giờ không tốt để phóng sinh
Nhiều gia đình ban ngày bận việc nên chọn đi phóng sinh buổi tối. Nhưng đây lại là khoảng thời gian tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bởi vì, trời tối sẽ khó quan sát dòng nước, khó xác định vùng an toàn, rất dễ thả nhầm khu vực ô nhiễm (cửa cống thoát nước, nơi có hóa chất, nước tù đọng, nơi có nhiều người săn bắt...). Việc đi lại gần sông hồ, nơi vắng người vào ban đêm cũng không an toàn cho trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Ngoài ra, nhiều nơi sau khi người dân vừa thả cá, hoặc chim, thú xong thì lập tức có người đánh bắt lại.
Mùa Phật Đản là mùa của bình an. Vì vậy, đừng vì cố đi đúng ngày đẹp mà chọn thời điểm gây nguy hiểm cho cả người lẫn vật phóng sinh.
3. Những ngày mưa lớn, nước đục mạnh
Không phải trời mát là phù hợp để thả cá. Nhiều người nghĩ trời mưa thì nước mát, cá sẽ dễ sống hơn. Nhưng thực tế không hẳn như vậy. Bởi vì, khi mưa lớn thì nước đục mạnh, dòng chảy xiết, môi trường thay đổi nhanh... Cá mới thả rất dễ bị cuốn trôi, va đập, giảm khả năng sống sót - nhất là những loài cá yếu, bị nhốt lâu khi gặp dòng nước mạnh gần như kiệt sức ngay lập tức.
Vì vậy, nếu thấy nước chuyển màu đục bất thường, dòng chảy mạnh, có rác hoặc bọt ô nhiễm… thì nên đổi địa điểm, hoặc dời lịch phóng sinh sang ngày khác.
Việc tuyệt đối không làm khi đi phóng sinh
Không phóng sinh theo phong trào
Có người đi phóng sinh chỉ để: quay video, livestream, chụp hình đăng mạng xã hội. Nhưng sau khi máy quay tắt thì túi nilon nổi đầy mặt nước - làm mất đi ý nghĩa đẹp của việc thiện.
Người xưa thường làm phúc không cần quá nhiều người biết, không mua số lượng lớn, không đặt hàng phóng sinh trước - điều mà ngày nay nhiều người vô tình mắc phải. Bởi vì, đặt mua chim cá trước ngày lễ khiến người đi săn bắt sinh vật gom về nhốt gia tăng hơn. Phóng sinh là cứu vật, nhưng làm thế vô tình tạo thêm nhu cầu cho việc khai thác.
Không thả sai môi trường sống
Một trong những lỗi phổ biến hay gặp nhất khi đi phóng sinh là thả cá nước ngọt ra biển, thả cá cảnh xuống sông, thả vật ngoại lai có hại vào hồ tự nhiên... Đó là vì nhiều người cứ nghĩ "thả là tốt". Nhưng thả sai môi trường sống có thể: làm sinh vật chết nhanh, phá hệ sinh thái gây hại cho các loài bản địa khác.
Do đó, trước khi phóng sinh nên tìm hiểu: môi trường sống phù hợp cho loài muốn phóng sinh rồi hãy thả. Và cần chọn nguồn nước sạch, khu vực an toàn... cho sinh vật tiếp tục sống.
Dạy trẻ lòng yêu thương từ phóng sinh đúng cách
Có nhiều gia đình đưa con đi phóng sinh trong mùa Phật Đản để dạy trẻ sớm biết yêu thương sự sống, hiểu giá trị của lòng từ bi, biết phân biệt môi trường tốt xấu...
Nhưng quan trọng hơn cả là cần giúp trẻ hiểu việc phóng sinh không phải là "mua rồi thả", mà là học cách bảo vệ sự sống bằng sự hiểu biết và trách nhiệm.
Một đứa trẻ nhìn thấy cha mẹ nhẹ nhàng thả vài con cá khỏe mạnh xuống dòng nước sạch sẽ, thấy cá quẫy nước bơi đi sẽ học được bài học và niềm vui sâu hơn rất nhiều so với những lời dạy dài dòng.
"Phóng sinh cao cấp" đôi khi không cần thả chim cá
Người xưa có câu: "Cứu tâm người cũng là cứu mạng". Ngoài việc phóng sinh chim cá, thú vật... thì có nhiều việc thiện khác cũng mang ý nghĩa cứu khổ nạn như:
- Giúp người bệnh có tiền mua thuốc, chữa bệnh;
- Cho người tuyệt vọng một niềm tin;
- Giúp trẻ khó khăn được đi học;
- Cứu chó, mèo... bị bỏ rơi;
- In tặng sách thiện lành...
Đó cũng là một cách phóng sinh được cho là cao cấp. Nhiều khi, công đức tạo được nằm ở sự chân thành, chứ không nằm ở số lượng cá, sinh vật được thả đi.
Nét đẹp nhất trong mùa Phật Đản không phải là thật đông người, hay lễ lớn. Đôi khi chỉ là: một buổi sáng yên tĩnh, một cái tâm biết thương sự sống thật lòng, một dòng nước sạch, vài sinh vật khỏe mạnh được thả về tự nhiên… mà biết chắc là chúng tiếp tục sống.