Múa sạp - lan tỏa nét tinh hoa văn hóa dân tộc

3 giờ trướcBài gốc

Cùng với đó, múa sạp đã trở nên quen thuộc, phổ biến trở thành một biểu tượng văn hóa tinh thần, là sợi dây thắt chặt tình đoàn kết giữa các cộng đồng dân tộc Tày, Nùng, Thái, Mường... đang sinh sống trên địa bàn tỉnh.

Múa sạp là một trong những hoạt động văn hóa đặc sắc, thu hút đông đảo du khách khi tham quan, trải nghiệm tại Điểm du lịch cộng đồng xóm Mỏ Gà, xã Võ Nhai.

Câu chuyện kháng chiến sau nhịp tre

Từ những thanh tre giữa núi rừng Việt Bắc, múa sạp đã trở thành một trong những vũ điệu dân gian phổ biến nhất của người Việt Nam. Ít ai biết rằng, phía sau nhịp tre rộn rã ấy là cả một câu chuyện dài về kháng chiến, về tình quân dân.

Từ chất liệu dân gian của đồng bào miền núi, múa sạp đã được nâng tầm thành biểu tượng văn hóa cộng đồng, vang vọng suốt chiều dài lịch sử dân tộc. Điều đặc biệt là sự lan tỏa của điệu múa này được bắt nguồn từ sinh hoạt cộng đồng dân gian, đồng thời gắn chặt với dấu ấn của các nghệ sĩ Tổng đội Văn công thuộc Tổng cục Chính trị, đơn vị được thành lập ngày 15/3/1951 ở Việt Bắc, Thủ đô kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Trong những năm tháng kháng chiến, nghệ thuật không đứng ngoài cuộc. Các nghệ sĩ cũng khoác ba lô theo bộ đội, mang lời ca tiếng hát động viên tinh thần quân dân nơi chiến trường. Và chính từ thực tiễn cuộc sống chiến đấu, múa sạp được chắp cánh, trở thành một vũ điệu mang tầm vóc lớn hơn.

Câu chuyện được bắt đầu từ Chiến dịch Quang Trung diễn ra ở ba tỉnh: Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình. Khi chứng kiến anh chị em dân công người Mường dùng đòn cáng thương làm đạo cụ múa nhịp nhàng, sôi động, các biên đạo Hoàng Bội và Thúc Hiệp đã đặc biệt chú ý.

Những nhịp tre va vào nhau tạo âm thanh rộn rã, những bước chân linh hoạt hòa cùng tiếng reo vui của người lao động đã trở thành chất liệu quý giá để hai nghệ sĩ dựng nên một tiết mục mới mang tên “Múa sạp”. Phần nhạc do ca sĩ, nhạc sĩ Mai Sao sáng tác dựa trên dân ca Thái.

Ngay sau đó, tiết mục được đem phục vụ bộ đội trong Chiến dịch Điện Biên Phủ và nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt từ bộ đội, dân công và nhân dân. Điệu múa không cầu kỳ về đạo cụ, chỉ cần vài thanh tre dài đặt song song, hai người ngồi đối diện cầm lên, hạ xuống tạo âm thanh nhịp nhàng là có thể mở hội.

Ngày 10/10/1954, các đơn vị của Đại đoàn Quân Tiên Phong (Đại đoàn 308) tiến quân vào tiếp quản Thủ đô Hà Nội trong niềm vui vỡ òa của hàng chục vạn nhân dân.

Trước đó ít ngày, để chuẩn bị cho các chương trình nghệ thuật chào mừng Chiến thắng Điện Biên Phủ và Ngày Giải phóng Thủ đô, các nghệ sĩ Trần Minh, Doãn Khôi, Minh Hiến của Đoàn Văn công Tổng cục Chính trị tiếp tục nâng cấp tiết mục múa sạp. Cùng với bài ca “Chiến thắng Điện Biên” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận, múa sạp trở thành một trong hai tiết mục chính tạo nên bầu không khí tưng bừng, náo nức của Hà Nội trong những ngày lịch sử ấy.

Trân trọng nguồn cội giữa cuộc sống hôm nay

Theo các bậc cao lão thì điệu múa sạp đã khá phổ biến trong bộ đội, dân công và các địa phương vùng Việt Bắc. Người tham gia nhảy sạp thường là bộ đội và nữ thanh niên địa phương, các cô gái mang áo cóm của người Mường, người Thái khi tham gia hội múa, lòng cùng hướng về miền Tây Bắc.

Trong kháng chiến, điệu múa sạp đã “vang dội” khắp các vùng quê từ miền xuôi lên miền ngược. Sau giải phóng, điệu múa ấy càng trở nên phổ biến hơn trong nhân dân. Bộ đội qua làng, dừng chân, buổi giao lưu văn nghệ không thể thiếu múa sạp.

Các nông trường, hợp tác xã và địa phương vào ngày tết, lễ, múa sạp thường được xếp vào tiết mục cuối của chương trình văn nghệ nhằm tạo không khí giao lưu vui tươi giữa cán bộ, bộ đội, nhân dân.

Vốn là điệu múa dân gian phổ biến của cư dân miền núi phía Bắc, ngày nay, giữa nhịp sống hiện đại, múa sạp vẫn bền bỉ tồn tại và lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng Thái Nguyên.

Từ những bản làng vùng cao đến các sân trường học, điệu múa này không chỉ là một môn nghệ thuật biểu diễn mà còn là một “trò chơi” tập thể có sức hút đến kỳ lạ. Nó không phân biệt già trẻ, gái trai, cũng chẳng ngăn cách giữa chủ và khách. Ai cũng có thể hòa mình vào vòng múa, cùng nắm tay nhau bước qua những thanh sạp trong tiếng cười giòn giã.

Giá trị ấy chính là cốt lõi của di sản cần được gìn giữ và phát huy, nhất là trong bối cảnh các giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một. Gìn giữ và phát triển múa sạp trong đời sống hôm nay không chỉ là câu chuyện bảo tồn một điệu múa, mà là giữ gìn bản sắc, giữ gìn cái “tình” của người dân Thái Nguyên.

Để nhịp sạp không chỉ trong các lễ hội mà còn trong chính lòng tự hào của mỗi người dân trên mảnh đất giàu truyền thống này. “Sòn sòn sòn đô sòn, sòn sòn sòn đô rê…” được cất lên cùng âm thanh theo nhịp 4/4 cất cao, kéo dài và lặp lại một cách hào hứng để đêm nhảy sạp tưng bừng, giúp mọi người trở nên thân thiện, dễ hòa hợp hơn.

Vì thế, việc đưa múa sạp trở thành điểm nhấn trong Lễ khai mạc Mùa du lịch Thái Nguyên 2026 là cách để chúng ta trân trọng nguồn cội, khẳng định sức mạnh của sự gắn kết. Giữa không gian Quảng trường Võ Nguyên Giáp rực rỡ sắc màu thổ cẩm, hình ảnh hàng nghìn người cùng chung một nhịp sạp sẽ tạo nên một ấn tượng thị giác và cảm xúc mạnh mẽ.

Qua nhịp sạp ấy, Thái Nguyên muốn gửi gắm đến bạn bè quốc tế và du khách thập phương hình ảnh Thủ đô gió ngàn hiếu khách, nơi truyền thống và hiện đại đang giao thoa bền chặt, gắn kết vùng miền, khẳng định trung tâm vùng Việt Bắc hội tụ và lan tỏa nét tinh hoa văn hóa của dân tộc.

Phạm Ngọc Chuẩn

Nguồn Thái Nguyên : https://baothainguyen.vn/van-hoa/202605/mua-sap-lan-toa-net-tinh-hoa-van-hoa-dan-toc-a92790e/