Mùa vàng trên vùng cao

5 giờ trướcBài gốc

Ở vùng cao Bác Ái, núi đồi điệp trùng, khí hậu khắc nghiệt, nhưng với niềm tin “có sức người sỏi đá cũng thành cơm”, chính quyền và đồng bào dân tộc thiểu số (ĐBDTTS) nơi đây đã bền bỉ phát triển những thửa ruộng nhỏ gồ ghề thành một cánh đồng mẫu lớn bạt ngàn, cho năng suất cao. Lúa, gạo nơi đây còn có thương hiệu riêng với mô hình trồng lúa sạch theo tiêu chuẩn VietGAP, đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh, mang hương lúa vùng cao bay xa.

Phát triển cánh đồng mẫu lớn

Những ngày tháng 5, nắng chói chang trên những cánh đồng lúa chín khuất sau những dãy núi điệp trùng ở xã Bác Ái. Đưa chúng tôi tới cánh đồng mẫu lớn Phước Chính, bà Patâu Axá Thị Lục - công chức Phòng Kinh tế xã Bác Ái, người gắn bó với vùng đất này hơn 40 năm tự hào chia sẻ: “Cánh đồng mẫu lớn Phước Chính có diện tích lúa tập trung lớn nhất xã Bác Ái với hơn 100ha, chủ yếu do ĐBDTTS trực tiếp sản xuất. Cánh đồng Phước Chính là niềm tự hào của xã, bởi để có được thành quả ngày hôm nay là một hành trình dài thấm đẫm mồ hôi, công sức của chính quyền và Nhân dân địa phương”.

Cánh đồng mẫu lớn Phước Chính (xã Bác Ái).

Trước đây, ĐBDTTS xã Bác Ái sống rải rác khắp các triền núi, chỉ quen với trồng lúa trên nương rẫy, mỗi năm 1 vụ chỉ đủ ăn. Trước những năm 2005, để giúp ĐBDTTS có chỗ ở ổn định, Nhà nước đã xây Khu tái định cư Phước Thắng và cử cán bộ đi tuyên truyền vận động người dân xuống núi. Sau khi ổn định nhà cửa, lãnh đạo tỉnh Ninh Thuận, huyện Bác Ái, xã Phước Chính (trước sáp nhập) đã cử hàng loạt cán bộ nông nghiệp đến tận thôn, làng để hướng dẫn ĐBDTTS cách trồng lúa nước. Các buổi học trồng lúa diễn ra sôi nổi ở Nhà văn hóa cộng đồng thôn, đến tận đồng ruộng nhiều tháng trời. Bà Patâu Axá Thị Phiếm - Bí thư Chi bộ thôn Ma Ty cho biết: “Những cán bộ DTTS cùng cán bộ người Kinh đã trực tiếp hướng dẫn người dân cách gieo sạ, bón phân, lấy nước. Từ những thửa ruộng mẫu đầu tiên, đến nay, thôn Ma Oai đã có 10,2ha lúa do 135 hộ ĐBDTTS sản xuất; thôn Ma Ty có 5ha lúa do 30 hộ ĐBDTTS sản xuất. Nhờ đó, ĐBDTTS an cư, biết cách trồng lúa, đảm bảo lương thực và phát triển kinh tế".

Khó khăn nhất ở vùng cao là nguồn nước không dồi dào như ở miền xuôi, trong khi các thửa đất lồi lõm, bậc thang nên nước chảy hết về chỗ trũng, nhiều thửa ruộng thiếu nước sản xuất nên không hiệu quả. Sau nhiều trăn trở, giai đoạn 2015 - 2020, lãnh đạo địa phương đã đi đến quyết định phải hình thành được cánh đồng mẫu lớn, xây dựng hệ thống kênh mương để đưa nước về tưới mát những cánh đồng. Từ suy nghĩ đến hành động, những thửa ruộng dần được mở rộng theo hướng tập trung, không nhỏ lẻ, manh mún; hạ độ cao cho các thửa ruộng dần bằng phẳng. Những khu vực có ao tù, nước đọng được cải tạo để trồng lúa. Với sự đầu tư kinh phí của Nhà nước, hệ thống kênh mương dẫn nước từ hồ Sông Sắt đã đưa nước về. Và cánh đồng mẫu lớn Phước Chính được hình thành. Từ năm 2020 đến nay, cánh đồng mẫu lớn Phước Chính đã phát triển lên hơn 100ha, năng suất trung bình 7 - 8 tấn/ha.

Người dân xã Bác Ái vui mừng đón mùa vàng bội thu.

Mang hương lúa bay xa

Không chỉ hình thành cánh đồng lúa mẫu lớn cho năng suất cao, những hạt gạo từ những cánh đồng này còn mang thương hiệu riêng. Năm 2022, Hợp tác xã (HTX) Phước Chính đã làm rạng danh thương hiệu gạo của huyện Bác Ái (cũ) khi sản phẩm gạo của HTX được tỉnh công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh. Bà Cao Thanh Huyền - Giám đốc HTX Phước Chính chia sẻ, để gạo Phước Chính trở thành thương hiệu đó là nhờ quá trình mạnh dạn chuyển đổi, thử nghiệm giống lúa và áp dụng mô hình liên kết giữa HTX và ĐBDTTS địa phương. Nguồn nước ở đây rất sạch, đất đai không có chất hóa học, thuốc bảo vệ thực vật nên cho ra những hạt gạo ngon, thơm, dẻo đặc trưng. Với sự ủng hộ, hỗ trợ của chính quyền địa phương, ý tưởng về một sản phẩm gạo sạch được hình thành. Qua quá trình thử nghiệm các giống lúa, năm 2018 - 2019, HTX đã chọn giống lúa chủ lực là Đài Thơm 8, loại lúa có chất lượng cao, được thị trường ưa chuộng nhờ hạt gạo thơm, ngon, mang vị riêng của vùng đất này.

Bà Cao Thanh Huyền - Giám đốc Hợp tác xã Phước Chính.

Từ năm 2020, HTX Phước Chính đã liên kết với ĐBDTTS địa phương, hỗ trợ giống lúa mới, phân bón và hướng dẫn kỹ thuật canh tác, bước đầu triển khai trên diện tích 20ha với 30 hộ nông dân tham gia. Mô hình không chỉ giúp tăng năng suất, sản lượng, chất lượng lúa gạo mà còn từng bước đồng hành, thay đổi tư duy, nhận thức của ĐBDTTS nơi đây. Đến nay, HTX Phước Chính đã mở rộng diện tích lên 90ha với 253 hộ tham gia (trong đó 95% là ĐBDTTS), sản lượng gạo sạch cung cấp ra thị trường đạt hơn 50 tấn/vụ.

Ngoài ra, HTX Phước Chính còn tạo việc làm cho 10 lao động DTTS ở địa phương với thu nhập ổn định. Chị Chamaleá Thị Hạnh (thôn Suối Rớ) chia sẻ: “Gia đình tôi thuộc diện hộ nghèo. Học xong không có việc làm, tôi may mắn được nhận vào làm việc ở kho gạo HTX Phước Chính. 5 năm qua, tôi có thu nhập ổn định để giúp đỡ gia đình, lo cho cuộc sống”.

Đồng bào dân tộc thiểu số làm việc tại Hợp tác xã Phước Chính.

Ông Lê Thành Mười - Phó Chủ tịch UBND xã Bác Ái cho biết, hành trình để cây lúa, hạt gạo Bác Ái có được như ngày hôm nay là nhờ công sức, sự trăn trở, dám nghĩ, dám làm của các thế hệ lãnh đạo các cấp và sự thay đổi tư duy, cần cù lao động của Nhân dân địa phương. Từ hiệu quả cánh đồng mẫu lớn Phước Chính, 13 thôn ở xã Bác Ái đã mở rộng diện tích trồng lúa, đến nay có hơn 500ha lúa, với 1.202 hộ trực tiếp sản xuất (trong đó hơn 90% là ĐBDTTS), đạt năng suất 6 - 8 tấn/ha, góp phần phát triển đời sống, kinh tế của người dân địa phương.

Bà NGUYỄN THỊ LAN - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường: Việc một khu vực miền núi còn nhiều khó khăn, không thuận lợi trồng lúa như xã Bác Ái lại sản xuất và có được thương hiệu gạo sạch Phước Chính được tỉnh công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao cho thấy sự nỗ lực rất lớn của chính quyền và người dân địa phương. Về định hướng phát triển trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ chỉ đạo các cơ quan chuyên môn trực thuộc phối hợp với UBND xã khảo sát, đánh giá các điều kiện thực tế để xem xét mở rộng diện tích trồng lúa của HTX Phước Chính thêm 50ha tại thôn Suối Rớ. Đồng thời, sở sẽ hỗ trợ địa phương trong việc hướng dẫn kỹ thuật, hoàn thiện quy trình kiểm soát chất lượng nhằm nâng cao thứ hạng và giá trị thương hiệu cho sản phẩm gạo sạch của HTX Phước Chính; qua đó nâng cao chuỗi giá trị nông sản, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội xã Bác Ái nói riêng và các khu vực miền núi trên địa bàn tỉnh nói chung.

THÁI THỊNH

Nguồn Khánh Hòa : http://www.baokhanhhoa.vn/phong-su/202605/mua-vang-tren-vung-cao-ee7413f/