Mùa xoài 'đắng'

4 giờ trướcBài gốc

Những ngày này, dọc các tuyến đường chính trên địa bàn các xã Cam Lâm, Suối Dầu, hương xoài chín thoảng trong gió mang lại cảm giác dễ chịu cho người đi đường. Thế nhưng, đằng sau đó là nỗi buồn của những nông dân khi giá xoài rớt thê thảm, chủ vựa dè dặt thu mua.

Xoài Úc chín đỏ... dưới gốc

Ông Phan Lực (bên phải) phân loại xoài trước khi mua từ nhà vườn.

Một buổi sáng cuối tháng 5, chúng tôi ghé nhà ông Huỳnh Hữu Chức ở thôn Bãi Giếng 2, xã Cam Lâm khi ông đang tất bật lựa từng trái xoài Úc vừa hái để chở đi bán. Ông Chức cho biết, gia đình có gần 3ha xoài Úc. Những năm trước, cây xoài từng mang lại nguồn thu nhập khá ổn định. Thế nhưng, vài năm trở lại đây, giá xoài liên tục giảm trong khi chi phí sản xuất ngày một tăng. “Tôi chỉ dám đầu tư cầm chừng khoảng 30 triệu đồng tiền phân, thuốc cho mỗi héc-ta. Vụ này, người nhà tự hái chứ không dám thuê nhân công”, ông Chức ngậm ngùi.

Ông Trương Công Quang thu hoạch xoài tứ quý.

Ông Chức dẫn chúng tôi men theo lối nhỏ phía sau nhà ra khu vườn rộng lớn. Dưới những tán cây sai trĩu quả, hàng trăm trái xoài đã chín đỏ nằm la liệt dưới gốc. Nhiều trái bắt đầu mềm nhũn, tỏa hương thơm nồng. Ông Chức nhẩm tính: “Để thu hoạch 1 tấn xoài cần khoảng 3 người làm việc cả ngày. Tiền công, ăn uống, vận chuyển hết khoảng 2 triệu đồng. Trong khi đó, bán 1 tấn xoài cũng chỉ thu được chừng ấy tiền, thậm chí thấp hơn. Vậy thì bỏ chứ hái làm gì...”.

Dù lượng trái trên cây còn rất lớn, nhưng người dân xã Cam Lâm chỉ tự thu hái chứ không thuê người vì sợ lỗ thêm tiền nhân công.

Không riêng gia đình ông Chức, tình cảnh tương tự đang diễn ra ở nhiều vườn xoài tại xã Cam Lâm. Trên những sườn đồi, không ít vườn xoài chín đỏ nhưng không có người thu hoạch. Ông Ngô Đức Huy (thôn Lập Định) cho biết, gia đình có 2ha xoài và thuê hơn 10ha khác để sản xuất. Năm nay, giá xoài Úc phổ biến chỉ từ 1.000 đến 3.000 đồng/kg; loại đẹp đạt chuẩn xuất khẩu mới được khoảng 5.000 đồng/kg nhưng số lượng rất ít. “Nếu thuê công thu hái thì bán không đủ trả tiền công. Tôi chỉ tự hái được bao nhiêu hay bấy nhiêu, còn những vườn trên đồi đành bỏ luôn”, ông Huy chia sẻ.

Được biết, xã Cam Lâm hiện có khoảng 1.200ha xoài, trong đó hơn 856ha xoài Úc. Những năm qua, nhiều hộ dân đã áp dụng hệ thống tưới tiết kiệm, sử dụng phân bón hữu cơ, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, đăng ký mã số vùng trồng và canh tác theo hướng an toàn sinh học. Tuy nhiên, việc tiêu thụ vẫn phụ thuộc chủ yếu vào các vựa thu mua và thị trường trái tươi. Khi sức mua giảm hoặc chi phí lưu thông tăng, giá xoài lập tức bị ảnh hưởng.

Tại các điểm thu mua, không khí khá trầm lắng. Bà Phan Thị Bích Tuyền - chủ vựa xoài ở xã Cam Lâm cho biết: "Tôi thu mua xoài Úc với giá từ 500 đồng đến 2.000 đồng/kg; loại đẹp xuất khẩu khoảng 5.000 đồng/kg. Nhiều nhà vườn chấp nhận bỏ trái trên cây vì chi phí thu hái và vận chuyển còn cao hơn số tiền bán được".

Đầu ra bấp bênh

Tại xã Suối Dầu, những người trồng xoài tứ quý gặp khó khăn khi đầu ra ngày càng bấp bênh. Ông Trương Công Quang (thôn Khánh Thành Nam, xã Suối Dầu) có 1ha xoài tứ quý. Vụ này, gia đình ông đầu tư khoảng 70 triệu đồng tiền phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, chưa kể công lao động. “Vợ chồng tôi phải tự thu hái vì thuê nhân công 1 ngày đã 500.000 đồng/người. Đến nay, gia đình tôi thu được 3 đợt, mỗi đợt chỉ khoảng 1 tấn vì các vựa không dám nhập nhiều. Với mức giá từ 1.000 đến 3.000 đồng/kg đối với xoài đẹp, người trồng gần như không có cơ hội hòa vốn”, ông Quang cho biết.

Tại một điểm thu mua nằm bên Tỉnh lộ 3 , ông Lê Hóa (thôn Khánh Thành Nam) đang chờ đến lượt cân xoài. Ông Hóa cho biết, gia đình có hơn 3ha xoài tứ quý. Những năm trước, xoài tứ quý luôn nằm trong nhóm cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao. Thế nhưng vụ này, tiền đầu tư phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đã lên tới khoảng 130 triệu đồng, trong khi tiền bán xoài thu lại chẳng bao nhiêu. Tuy đầu vụ thu được 5 đến 6 tấn xoài nhưng tỷ lệ xoài đẹp bán được giá khoảng 7.000 đồng/kg chỉ chiếm chưa tới 10%. Phần lớn sản lượng còn lại chỉ bán được khoảng 2.000 đồng/kg. "Nếu tính đúng, tính đủ thì vụ này tôi thua lỗ hơn 50 triệu đồng”, ông Hóa buồn rầu nói.

Ông Huỳnh Hữu Chức thẫn thờ dưới tán vườn xoài chín rụng đầy gốc.

Trong khi đó, các chủ vựa lại dè dặt thu mua. Ông Phan Lực, người hơn 10 năm thu mua xoài tại địa phương cho biết, mỗi ngày chỉ dám nhập khoảng 2 tấn hàng vì sức tiêu thụ quá chậm. Ưu tiên của ông lúc này là duy trì mối quan hệ với các nhà vườn quen thuộc hơn là mở rộng lượng hàng thu mua.

Loay hoay bài toán cung - cầu

Đằng sau câu chuyện xoài mất giá là bài toán cung - cầu đã nhiều lần lặp lại đối với nông sản. Hơn 10 năm trước, xoài Úc từng được xem là loại cây trồng mang lại thu nhập cao cho nông dân. Có thời điểm, giá bán đạt 70.000 - 100.000 đồng/kg, thậm chí lên tới hơn 125.000 đồng/kg. Nguồn thu hấp dẫn đã khiến nhiều nhà vườn mạnh dạn chuyển đổi giống cây trồng, mở rộng diện tích trồng xoài Úc. Diện tích tăng nhanh trong khi đầu ra chưa mở rộng đã bộc lộ rủi ro cung vượt cầu. Giá xoài vì thế trở nên bấp bênh.

Một vườn xoài Úc ven đường chín đỏ, rụng đầy gốc.

Ông Võ Chí Công - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Cam Lâm cho biết, địa phương đang khuyến khích các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất đẩy mạnh chế biến sâu các sản phẩm từ xoài như: Xoài sấy, bánh xoài, kẹo xoài, trà xoài... nhằm tận dụng nguồn xoài loại thấp, giảm áp lực tiêu thụ trái tươi. Đồng thời, xã tiếp tục hỗ trợ các cơ sở sản xuất hoàn thiện các tiêu chuẩn chất lượng, xây dựng sản phẩm OCOP, mở rộng kênh quảng bá và kết nối tiêu thụ. Còn bà Trần Thị Bích Sen - Trưởng phòng Kinh tế xã Suối Dầu khuyến cáo người dân không tự phát mở rộng diện tích trồng xoài mà tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn và đăng ký chứng nhận VietGAP. Xã cũng kiến nghị thu hút các doanh nghiệp đầu tư cơ sở sơ chế, chế biến nông sản tại các vùng nguyên liệu lớn nhằm nâng cao giá trị trái xoài và tạo đầu ra ổn định hơn cho người dân.

Trên địa bàn tỉnh hiện có hơn 9.059ha xoài, trong đó khoảng 7.808ha đang cho sản phẩm, sản lượng ước đạt hơn 53.000 tấn/năm. Toàn tỉnh đã cấp 41 mã số vùng trồng xoài với diện tích hơn 4.054ha; trong đó có 36 mã số phục vụ xuất khẩu sang các thị trường: Hoa Kỳ, Australia, New Zealand, Trung Quốc và EU.

Chiều muộn, trên đường rời vùng xoài Cam Lâm, Suối Dầu, chúng tôi vẫn cảm nhận hương xoài chín phảng phất trong gió. Đằng sau những vườn cây trĩu quả là nỗi trăn trở của người trồng xoài khi thành quả lao động cả năm chưa thể đổi lấy niềm vui ngày thu hoạch...

THẾ ANH

Nguồn Khánh Hòa : http://www.baokhanhhoa.vn/phong-su/202606/mua-xoai-dang-a2f1338/