Mùa Xuân trên Đất Tổ

2 giờ trướcBài gốc

Xuân Bính Ngọ (2026) rộn ràng theo bước chân người dân, dẫn lối ta tìm về với những sắc màu di sản đậm đà cốt cách của vùng đất cội nguồn, nơi mỗi tấc đất đều vang vọng thanh âm của lịch sử.

Video giới thiệu hát Xoan.

Tiếng Xoan vang vọng giữa những mái đình rêu phong

Trong cái se lạnh mơn man của đất trời tháng Giêng, khi những mầm non xoan đào bắt đầu hé nở, hành trình về miền Di sản không thể thiếu nhịp phách gỗ và những lời ca "vừa cổ kính vừa tươi mới" của Hát Xoan. Tại cụm đình miếu cổ Hùng Lô, điệu Xoan năm 2026 dường như trẻ trung và tràn đầy nhựa sống hơn bao giờ hết.

Cụm miếu/đình cổ Hùng Lô nằm bên sông Lô (Việt Trì, Phú Thọ), nổi tiếng với ngôi đình hơn 300 năm tuổi (xây dựng khoảng năm 1697) thờ Vua Hùng. Đây là quần thể di tích kiến trúc gỗ quý độc đáo, bao gồm tòa Đại đình, Phương đình, Lầu chuông/trống, là điểm du lịch văn hóa tâm linh nổi bật gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và hát Xoan. Hình ảnh: Đ.Tr

Hát Xoan không chỉ là một Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, mà còn là linh hồn, là "đặc sản" tinh thần của mùa xuân Phú Thọ. Tiếng hát vang lên từ những nghệ nhân tóc bạc trắng bên cạnh những khuôn mặt trẻ trong trẻo tươi sáng - thế hệ đang nâng niu "báu vật" của cha ông.

Nhịp phách tre giòn giã hòa cùng điệu múa uyển chuyển của các đào, các kép đưa du khách ngược dòng thời gian về thời đại Hùng Vương dựng nước. Đó là lời chào mời nồng hậu, là nghi lễ thờ cúng tổ tiên tôn nghiêm và cũng là lời cầu chúc cho một năm mới quốc thái dân an, thiên hạ thái bình.

Hát Xoan Phú Thọ là loại hình dân ca lễ nghi, hát cửa đình đặc sắc của vùng đất Tổ, gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Hát Xoan được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể. Hình ảnh: Đ.Tr

Đêm "Trò Trám" và huyền thoại phồn thực giữa miếu cổ

Rời nhịp phách Xoan dịu dàng, bước chân du khách lại rộn rã hướng về xã Tứ Xã để chứng kiến khoảnh khắc "độc nhất vô nhị" trong đêm hội Trò Trám - lễ hội "Linh tinh tình phộc". Đây là nghi lễ phồn thực nguyên sơ nhất còn được bảo tồn, một minh chứng cho tư duy nhân văn và khát vọng sinh tồn của người Việt cổ.

An ninh nghiêm ngặt, giữ vững sự trang trọng và linh thiêng của lễ mật.

Đúng đêm 11, rạng sáng ngày 12 tháng Giêng năm Bính Ngọ, khi ánh đèn vụt tắt, không gian miếu Trò nén lại trong sự hồi hộp đến nghẹt thở. Trong bóng tối linh thiêng, tiếng hô vang vọng của cụ Thủ từ: "Linh tinh tình phộc!" hòa cùng nhịp chạm giữa "Nòng" và "Sọc" (biểu tượng cho sự giao hòa âm dương) đã thực hiện trọn vẹn sứ mệnh đánh thức sức sống của vạn vật.

Vợ chồng anh Chử Đức Chiến (sinh năm 1978) và chị Bùi Thị Thanh Huyền (sinh năm 1990) đảm nhận vai trò thực hiện “Lễ mật”. Năm nay đã là năm thứ 11 liên tiếp họ được dân làng tín nhiệm chọn mặt gửi vàng.

Ba nhịp chạm chính xác là tín hiệu của một năm mới mưa thuận gió hòa, nơi sự sinh sôi nảy nở được tôn vinh như một đức tin thiêng liêng nhất. Lễ hội không chỉ có tiếng cười hồn nhiên của "tứ dân chi nghiệp" (Sĩ - Nông - Công - Thương) mà còn ẩn chứa triết lý sâu xa về sự gắn kết giữa con người và tự nhiên, giữa quá khứ và hiện tại.

Tứ dân chi nghiệp.

Hát xoan tại Hội Trò Trám.

Không gian linh thiêng trong miếu trò, thờ lúa và cây mía (hình ảnh đặc trưng nông nghiệp).

Lễ tế trong Hội Trò trám.

Khép lại hành trình du xuân trên Đất Tổ, du khách mang theo không chỉ là những bức ảnh kỷ niệm, mà là một cảm xúc tự hào dâng trào. Di sản ở đây không nằm trong bảo tàng kín cổng cao tường, nó đang sống động trong từng hơi thở, từng bước chân và từng lời ca của người dân Phú Thọ.

Mùa Xuân Đất Tổ, vì thế, mãi là mạch nguồn linh thiêng chẳng bao giờ cạn trong tâm thức mỗi người con đất Việt.

Đỗ Tho

Nguồn Công dân & Khuyến học : https://congdankhuyenhoc.vn/mua-xuan-tren-dat-to-179260301163557246.htm