Mùa Xuân - Xã hội trí tuệ nhân tạo cho Việt Nam

2 giờ trướcBài gốc

Tổng Bí Thư Tô Lâm và đoàn Lãnh đạo Việt Nam tại bàn tròn với các nhà chiến lược AI và Chip của Anh, Mỹ và thế giới tại London ngày 28/10/2025

Nhưng khát vọng, dù lớn đến đâu, cũng chỉ trở thành hiện thực khi được nâng đỡ bởi một mô hình phát triển đủ mới, đủ nhanh và đủ nhân văn. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc AI có thể thay thế con người đến mức nào, mà ở cách con người lựa chọn sử dụng và dẫn dắt AI để kiến tạo tương lai. Việt Nam đang đứng trước một cơ hội hiếm có: Không chỉ trở thành quốc gia ứng dụng công nghệ, mà là quốc gia cùng thế giới kiến tạo một mô hình xã hội mới - nơi hiệu quả không đồng nghĩa với vô cảm, hiện đại không đánh đổi phẩm giá, và tăng trưởng không tách rời đạo đức.

Ngày 28/10/2025 tại London, tại bàn tròn cấp cao do Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì cùng đoàn lãnh đạo Việt Nam với các nhà chiến lược hàng đầu về AI và chip của Anh, Mỹ và thế giới, Việt Nam đã thể hiện một tư thế mới: Không chỉ là quốc gia ứng dụng công nghệ, không chỉ “đi sau để bắt kịp” mà là quốc gia sẵn sàng cùng thế giới kiến tạo mô hình xã hội mới trong thời đại AI.

Tinh thần ấy mở ra một giai đoạn hành động: Nếu 2025 là năm “đặt nền tư tưởng” thì 2026 phải là năm “triển khai mô hình”, chuyển sang hành động. Hành động nhanh, nhưng an toàn; quyết liệt, triển khai mạnh nhưng nhân văn, triển khai quyết liệt nhưng tôn trọng các nguyên tắc đạo đức, đồng thuận và trách nhiệm.

Theo tinh thần đó, Việt Nam có thể triển khai ngay trong năm 2026 bốn trụ cột có tính “đòn bẩy” để tạo ra đột phá:

1. Chính phủ hoạt động liên tục, minh bạch, phục vụ nhân dân

Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, nếu muốn đi nhanh và đi xa, năng lực quản trị quốc gia buộc phải vươn lên một tầm cao mới. Nhà nước không thể tiếp tục vận hành chủ yếu theo nhịp độ hành chính truyền thống mà cần chuyển sang trạng thái hoạt động liên tục, chủ động, tối ưu, có khả năng dự báo và phục vụ người dân 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần. Đây không chỉ là yêu cầu về công nghệ, mà là yêu cầu phát triển tất yếu của một xã hội hiện đại, nơi các quyết định cần được đưa ra nhanh hơn, chính xác hơn và dựa trên dữ liệu thời gian thực.

AIWS Government 24/7 là mô hình quản trị trong đó trí tuệ nhân tạo đóng vai trò như một trợ lý chiến lược, hỗ trợ lãnh đạo và bộ máy nhà nước trong điều hành và ra quyết định. Thông qua việc phân tích và tổng hợp dữ liệu liên tục, hệ thống giúp cơ quan quản lý nắm bắt kịp thời các diễn biến kinh tế - xã hội, từ đó đưa ra quyết sách tối ưu hơn, hiệu quả hơn và có cơ sở hơn. Năng lực dự báo rủi ro cho phép chính quyền chủ động xử lý các vấn đề ngay từ sớm, thay vì chỉ phản ứng khi hệ quả đã xảy ra, qua đó giảm chi phí xã hội và hạn chế các tác động tiêu cực lan rộng.

Một giá trị quan trọng của mô hình này là cải thiện mạnh mẽ trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp. Khi các quy trình được số hóa và thông minh hóa, thủ tục hành chính được tinh giản, thời gian chờ đợi được rút ngắn, tình trạng “đi lại, xin giấy tờ” nhiều lần từng bước được khắc phục. Đồng thời, tính minh bạch của bộ máy công quyền được nâng lên thông qua các công cụ theo dõi và đánh giá hiệu quả, cho phép công khai tiến độ giải quyết công việc, tiêu chuẩn dịch vụ và tiếp nhận phản ánh của người dân theo thời gian thực. Việc phản hồi không dừng ở tiếp nhận ý kiến, mà hướng tới hành động cụ thể, thể hiện tinh thần rõ ràng: “chúng tôi đã lắng nghe - và đây là điều đã thay đổi”.

Trong năm 2026, Việt Nam hoàn toàn có thể thí điểm AIWS Government 24/7 theo hướng thiết thực và khả thi. Một cổng dịch vụ công hoạt động liên tục, cho phép người dân theo dõi hồ sơ, được phân luồng thông minh và hỗ trợ mọi lúc, sẽ là bước đi quan trọng để hiện thực hóa tư duy quản trị mới. Song song với đó là việc triển khai các hệ thống điều hành 24/7 cho những lĩnh vực thiết yếu như hành chính, giao thông, y tế, giáo dục, đầu tư - đất đai và an sinh xã hội. Khi người dân có thể chủ động theo dõi tiến độ giải quyết công việc và đánh giá chất lượng dịch vụ công, niềm tin xã hội sẽ được củng cố bằng trải nghiệm thực tế.

Mục tiêu cuối cùng của AIWS Government 24/7 không phải là xây dựng một bộ máy phức tạp hơn, mà là hình thành một Nhà nước tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đồng thời gần dân, hiểu dân và phục vụ dân tốt hơn. Trong mô hình này, công nghệ không đứng ở vị trí trung tâm thay thế con người, mà đóng vai trò công cụ giúp con người quản trị xã hội tốt hơn, công bằng hơn và nhân văn hơn trong một đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Với trí tuệ, bản lĩnh, trách nhiệm và lòng nhân ái - hy vọng Việt Nam có một mùa xuân đột phá, góp phần kiến tạo Mùa Xuân Xã hội Trí tuệ Nhân tạo là bệ phóng đưa đất nước vượt lên tiên phong cùng nhân loại văn minh.

2. Chăm sóc sức khỏe toàn diện 24/7: Thể chất, tinh thần và cảm xúc

Sức khỏe là thước đo chân thực của chất lượng phát triển. Một quốc gia có thể tăng trưởng nhanh về kinh tế, nhưng nếu người dân sống trong căng thẳng, bệnh tật và bất an tinh thần, thì sự phát triển ấy khó có thể bền vững. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, y tế không thể chỉ dừng lại ở việc chữa bệnh khi đã bệnh, mà phải chuyển sang một mô hình chủ động hơn, nuôi dưỡng và bảo vệ sức khỏe con người suốt vòng đời.

Trí tuệ nhân tạo, với khả năng xử lý dữ liệu liên tục, cho phép hệ thống y tế chuyển từ phản ứng sang dự báo, từ điều trị muộn sang phòng ngừa và can thiệp sớm.

Trong mô hình AIWS Healthcare, AI đóng vai trò hỗ trợ theo dõi, dự báo và vận hành liên tục 24/7. Thay vì chờ đến khi bệnh trở nặng mới điều trị, hệ thống có thể phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, giúp con người điều chỉnh thói quen sống kịp thời. Điểm cốt lõi của mô hình này là tính nhân văn: AI không thay thế bác sĩ, không thay thế gia đình và không thay thế trách nhiệm con người, mà chỉ hỗ trợ con người chăm sóc nhau tốt hơn.

Một điểm nhấn là AIWS Angel - người bạn đồng hành tử tế trong chăm sóc sức khỏe. Đây không phải là “bác sĩ ảo”, mà là trợ lý giúp duy trì thói quen lành mạnh, giảm căng thẳng, cân bằng cảm xúc và theo dõi trạng thái sức khỏe hằng ngày. AIWS Angel được thiết kế để tôn trọng văn hóa, niềm tin và đức tin của mỗi cá nhân, đồng thời luôn có cơ chế kết nối kịp thời với bác sĩ khi rủi ro vượt ngưỡng an toàn.

Ông Nguyễn Anh Tuấn tại bàn tròn với các nhà chiến lược AI và Chip của Anh, Mỹ và thế giới tại London ngày 28/10/2025

3. AIWS Education và AIWS Culture: Học tập suốt đời và nền tảng tinh thần cho xã hội mới

Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, sức mạnh quốc gia không còn chủ yếu được đo bằng tài nguyên thiên nhiên hay lợi thế lao động giá rẻ, mà bằng năng lực học tập và sáng tạo suốt đời của từng công dân. Khi tri thức biến đổi nhanh chóng, giáo dục không thể chỉ giới hạn trong nhà trường hay một giai đoạn tuổi trẻ, mà phải trở thành một hành trình học tập kéo dài suốt cuộc đời, gắn với niềm vui khám phá và sáng tạo.

AIWS Education tiếp cận giáo dục như một hệ sinh thái học tập mở, nơi mỗi người có thể học mọi lúc, mọi nơi và được hỗ trợ liên tục 24/7. Trong mô hình này, việc học không còn là áp lực thi cử hay đối phó, mà trở thành quá trình nuôi dưỡng đam mê, phát triển tư duy độc lập và khơi dậy năng lực sáng tạo. Giáo dục không chỉ truyền đạt tri thức, mà còn hình thành nhân cách, bồi dưỡng đạo đức và chuẩn bị cho mỗi cá nhân khả năng thích ứng trong một thế giới biến động.

Trong hành trình học tập suốt đời ấy, AIWS Angel đóng vai trò như một người bạn đồng hành. Không thay thế thầy cô hay môi trường giáo dục truyền thống, AIWS Angel hỗ trợ cá nhân hóa lộ trình học tập theo năng lực và sở thích, khơi dậy động lực nội tại và giữ cho việc học luôn có ý nghĩa. Giáo dục đồng thời được kết nối với sức khỏe, văn hóa và trách nhiệm công dân số, giúp con người phát triển hài hòa cả tri thức lẫn tinh thần. Đột phá lớn nhất để Việt Nam bứt phá chính là tạo ra một môi trường nơi mỗi người dân trở thành chủ thể học tập và sáng tạo suốt đời.

Tuy nhiên, trong kỷ nguyên AI, công nghệ có thể làm cho xã hội hiệu quả hơn, nhưng chỉ có văn hóa mới làm cho xã hội trở nên tử tế hơn. Một xã hội phát triển mà thiếu nền tảng văn hóa sẽ dễ rơi vào khủng hoảng niềm tin, khủng hoảng bản sắc và sự vô cảm. AIWS Culture hướng tới việc khơi dậy những giá trị cốt lõi như trung thực, tử tế, nhân ái và sáng tạo; đồng thời tôn trọng sự đa dạng về dân tộc, tôn giáo và đức tin.

4. AIWS Film Park và công nghiệp văn hóa thời đại AI

AIWS Film Park và công nghiệp văn hóa thời đại AI không chỉ là lĩnh vực kinh tế sáng tạo, mà còn là công cụ xây dựng thương hiệu quốc gia. Thông qua các sản phẩm điện ảnh, âm nhạc và nội dung sáng tạo mang tầm thời đại, Việt Nam có thể vừa bảo tồn di sản, vừa kể câu chuyện của mình ra thế giới, đồng thời kết nối các trung tâm sáng tạo trong nước với mạng lưới sáng tạo toàn cầu.

Nếu kinh tế là thân thể của một quốc gia, thì văn hóa chính là linh hồn. Để bước vào tương lai bằng tư thế được nể trọng, Việt Nam cần một nền văn hóa cao quý dẫn đường cho tiến bộ công nghệ. Không chỉ góp phần phát triển kinh tế sáng tạo, mà còn là công cụ xây dựng thương hiệu quốc gia, bảo tồn di sản và kể câu chuyện Việt Nam ra thế giới, đồng thời kết nối các trung tâm sáng tạo trong nước với mạng lưới sáng tạo toàn cầu.

(*) Đồng Chủ tịch, Giám đốc Diễn đàn Toàn cầu Boston (BGF);

Nhà sáng tạo và Tổng công trình sư Xã hội Trí tuệ Nhân tạo (AIWS)

Nguyễn Anh Tuấn (*)

Nguồn DNSG : https://doanhnhansaigon.vn/mua-xuan-xa-hoi-tri-tue-nhan-tao-cho-viet-nam-332948.html