Chính phủ đã ban hành Nghị định 81/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt, có hiệu lực từ ngày 15.5.2026. Một trong những điểm đáng chú ý là mức xử phạt tăng mạnh đối với hành vi vượt đèn đỏ tại các điểm giao cắt đường sắt – lỗi vi phạm tiềm ẩn nguy cơ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng.
Theo quy định mới, mức phạt được phân theo từng nhóm đối tượng với sự chênh lệch đáng kể, phản ánh mức độ nguy hiểm của hành vi.
Cụ thể, người đi bộ vi phạm sẽ bị phạt từ 200.000 – 300.000 đồng. Trong khi đó, người điều khiển xe đạp, xe đạp máy và các phương tiện thô sơ có thể bị phạt từ 1 – 2 triệu đồng.
Đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy (bao gồm xe máy điện), mức phạt tăng lên 4 – 6 triệu đồng. Đây là nhóm đối tượng phổ biến tại các điểm giao cắt và thường xuyên vi phạm.
Mức xử phạt cao nhất áp dụng với người điều khiển ô tô, lên tới 18 – 20 triệu đồng. Ngoài ra, tài xế còn bị tước giấy phép lái xe từ 1 đến 3 tháng. Với máy kéo và xe chuyên dùng, mức phạt dao động từ 8 – 10 triệu đồng.
Việc nâng mạnh mức xử phạt được đánh giá là cần thiết trong bối cảnh tai nạn giao thông đường sắt vẫn diễn biến phức tạp, nhiều vụ việc xuất phát từ ý thức chủ quan khi cố tình vượt đèn đỏ hoặc băng qua đường ray khi có tín hiệu cảnh báo.
Tình trạng người tham gia giao thông vượt đèn đỏ tại các điểm giao cắt đường sắt tiềm ẩn nguy cơ tai nạn nghiêm trọng (Hình minh họa)
Siết chặt quản lý an toàn hệ thống đường sắt
Không chỉ xử phạt người tham gia giao thông, Nghị định 81/2026/NĐ-CP còn tăng cường chế tài đối với các tổ chức, doanh nghiệp quản lý và khai thác hạ tầng đường sắt.
Theo đó, các đơn vị vận hành có thể bị phạt từ 20 – 30 triệu đồng nếu đưa vào khai thác tuyến đường sắt (bao gồm đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị) khi chưa thực hiện đánh giá, chứng nhận an toàn hệ thống theo quy định.
Ngoài ra, các hành vi như không xây dựng, không phê duyệt hoặc không công khai hệ thống quản lý an toàn vận hành cũng bị xử phạt ở mức tương tự.
Đáng chú ý, ngoài tiền phạt, các đơn vị vi phạm còn bị buộc thực hiện các biện pháp khắc phục như hoàn thiện đánh giá an toàn, xây dựng và duy trì hệ thống quản lý vận hành theo đúng quy định pháp luật.
Nhiều lực lượng có thẩm quyền xử phạt
Nghị định cũng quy định rõ thẩm quyền xử phạt nhằm tăng tính răn đe và hiệu quả thực thi.
Cụ thể, Chủ tịch UBND các cấp có quyền xử phạt vi phạm trong phạm vi địa phương. Lực lượng Công an nhân dân được trao thẩm quyền xử lý hầu hết các hành vi vi phạm trong lĩnh vực đường sắt, bao gồm lỗi vượt đèn đỏ.
Bên cạnh đó, các cơ quan chuyên ngành như Cục Đường sắt Việt Nam, lực lượng thanh tra và Sở Xây dựng các địa phương cũng có thẩm quyền xử phạt đối với nhiều hành vi liên quan.
HÙNG NGUYỄN