Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng, những thời điểm chuyển giao như Tết thường tạo động lực mạnh mẽ để mọi người thay đổi hành vi, hình thành thói quen tích cực và duy trì lâu dài. Các chuyên gia y tế vì vậy khuyến nghị, việc bắt đầu những thói quen lành mạnh ngay từ những ngày đầu năm có thể mang lại lợi ích bền vững cho thể chất lẫn tinh thần.
Hiệu ứng “khởi đầu mới” và cơ hội thay đổi hành vi
Trong tâm lý học hành vi, hiện tượng con người dễ đặt mục tiêu và thay đổi thói quen vào các mốc thời gian đặc biệt được gọi là “hiệu ứng khởi đầu mới” (fresh start effect). Những cột mốc như năm mới, sinh nhật hoặc sự kiện quan trọng giúp con người cảm thấy như đang bước sang một chương mới, từ đó dễ quyết tâm hơn trong việc cải thiện bản thân.
Tận dụng động lực tâm lý “hiệu ứng khởi đầu mới” có thể tạo ra khác biệt đáng kể đối với sức khỏe lâu dài, bất kể với người trẻ hay già
Các chuyên gia sức khỏe cộng đồng nhận định, tận dụng động lực tâm lý này để xây dựng thói quen tốt, từ ngủ đủ giấc, ăn uống cân bằng đến vận động thường xuyên, có thể tạo ra khác biệt đáng kể đối với sức khỏe lâu dài.
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), phần lớn các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tiểu đường hay ung thư đều liên quan chặt chẽ đến lối sống, và hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng những thay đổi hành vi tương đối đơn giản.
Ngủ đủ giấc - nền tảng của sức khỏe đầu năm
Trong những ngày Tết, lịch sinh hoạt thường bị đảo lộn do thức khuya, di chuyển nhiều hoặc tiếp khách. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc duy trì giấc ngủ chất lượng ngay từ đầu năm rất quan trọng.
Theo các nghiên cứu y khoa được Mayo Clinic tổng hợp, ngủ đủ từ 7 - 9 tiếng mỗi đêm giúp tăng cường miễn dịch, cải thiện trí nhớ, ổn định cảm xúc và giảm nguy cơ bệnh tim mạch. Thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng hormone căng thẳng, rối loạn chuyển hóa và làm suy yếu khả năng kiểm soát cân nặng.
Các chuyên gia khuyến nghị, ngay cả trong dịp Tết, mỗi người nên cố gắng duy trì giờ ngủ tương đối ổn định, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ và tránh uống nhiều rượu bia vào buổi tối để bảo đảm chất lượng giấc ngủ.
Vận động nhẹ - “liều thuốc miễn phí” dễ thực hiện
Không phải ai cũng có điều kiện tập luyện thể thao trong những ngày Tết bận rộn, nhưng chỉ cần vận động nhẹ cũng mang lại lợi ích đáng kể. WHO khuyến cáo người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể chất mức trung bình mỗi tuần, tương đương khoảng 20 - 30 phút mỗi ngày.
Các nghiên cứu cho thấy, đi bộ sau bữa ăn giúp cải thiện kiểm soát đường huyết, hỗ trợ tiêu hóa và giảm nguy cơ bệnh tim mạch. Những hoạt động đơn giản như đi chúc Tết, dọn dẹp nhà cửa hoặc đi dạo ngoài trời đều có thể góp phần duy trì sức khỏe thể chất, đồng thời cải thiện tâm trạng nhờ cơ thể giải phóng endorphin - hormone tạo cảm giác tích cực.
Ăn uống cân bằng ngay từ ngày đầu năm
Ẩm thực ngày Tết thường giàu năng lượng, nhiều chất béo và muối, dễ dẫn đến tình trạng tăng cân hoặc rối loạn tiêu hóa nếu tiêu thụ quá mức. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh, điều quan trọng không phải là kiêng khem hoàn toàn mà là duy trì sự cân bằng.
Ẩm thực ngày Tết thường giàu năng lượng, nhiều chất béo và muối
Theo khuyến nghị của WHO, chế độ ăn lành mạnh nên bao gồm nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, protein nạc và hạn chế muối, đường, chất béo bão hòa. Việc ăn chậm, chú ý khẩu phần và bổ sung nước đầy đủ cũng giúp giảm nguy cơ ăn quá mức trong những ngày lễ.
Các chuyên gia cho rằng, nếu duy trì thói quen ăn uống hợp lý ngay từ đầu năm, cơ thể sẽ dễ thích nghi và duy trì trạng thái cân bằng trong thời gian dài hơn.
Sức khỏe tinh thần - yếu tố không thể bỏ qua
Năm mới thường gắn với niềm vui đoàn tụ, nhưng cũng có thể đi kèm áp lực về tài chính, công việc hoặc kỳ vọng cá nhân. WHO nhấn mạnh rằng sức khỏe không chỉ là tình trạng không có bệnh tật mà còn bao gồm trạng thái tinh thần và xã hội tích cực.
Việc dành thời gian cho gia đình, trò chuyện với người thân có thể giúp giảm căng thẳng
Những hoạt động đơn giản như dành thời gian cho gia đình, trò chuyện với người thân, thực hành lòng biết ơn hoặc tham gia hoạt động ngoài trời có thể giúp giảm căng thẳng và cải thiện cảm xúc. Việc bắt đầu năm mới với tâm trạng tích cực cũng có thể ảnh hưởng đến cách mỗi người đối mặt với thách thức trong suốt năm.
Các chuyên gia y tế đều thống nhất rằng không cần những thay đổi quá lớn để cải thiện sức khỏe. Ngược lại, những hành động nhỏ nhưng được duy trì đều đặn mới là yếu tố quyết định sức khỏe lâu dài.
Mùng Một Tết vì vậy không chỉ là thời điểm khởi đầu mang ý nghĩa văn hóa mà còn có thể trở thành cột mốc quan trọng cho hành trình chăm sóc sức khỏe cá nhân. Khi mỗi người lựa chọn bắt đầu năm mới bằng những thói quen tích cực, lợi ích không chỉ dừng lại ở vài ngày đầu xuân mà có thể kéo dài trong suốt cả năm, thậm chí nhiều năm sau đó.
Hồng Nhung