Muốn kiểm soát Greenland, Mỹ có những lựa chọn nào và thách thức là gì?

10 giờ trướcBài gốc

Trong những ngày đầu năm mới, căng thẳng ngoại giao bất ngờ gia tăng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa khẳng định tham vọng kiểm soát Greenland – hòn đảo lớn nhất thế giới và là lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch.

Ông Trump đã nhiều lần tuyên bố Mỹ phải kiểm soát Greenland, và gần đây đã leo thang lời lẽ gay gắt về hòn đảo này, cảnh báo rằng nếu Mỹ không thể giành được Greenland bằng con đường dễ dàng, thì sẽ phải dùng đến con đường cứng rắn hơn.

"Chúng ta sẽ làm điều gì đó ở Greenland, dù họ có thích hay không", ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng ngày 9/1.

"Tôi muốn đạt được thỏa thuận theo cách dễ dàng, nhưng nếu không làm được theo cách dễ dàng, chúng ta sẽ phải làm theo cách cứng rắn hơn", ông nói mà không giải thích rõ điều đó có nghĩa là gì.

Tổng thống Donald Trump nhiều lần tuyên bố Mỹ phải kiểm soát Greenland. Ảnh: Bold News

Với vị trí chiến lược tại Bắc Cực và nguồn tài nguyên khoáng sản dồi dào, Greenland đã trở thành trọng tâm trong tầm nhìn an ninh quốc gia của Washington. Tuy nhiên, hành trình hiện thực hóa tham vọng này đang đặt Mỹ trước những lựa chọn phức tạp và những thách thức chưa từng có.

Tại sao Mỹ muốn Greenland?

Greenland có vị trí chiến lược quan trọng ở Bắc Cực, giàu khoáng sản và là tuyến đường ngắn nhất từ Bắc Mỹ sang châu Âu.

Theo các chuyên gia, Greenland là "mắt xích" then chốt để kiểm soát vùng Bắc Cực trong bối cảnh các tuyến hàng hải mới đang mở ra do biến đổi khí hậu.

Tổng thống Trump gần đây cũng nhấn mạnh rằng việc sở hữu hòn đảo sẽ mang lại những quyền lợi mà "việc ký kết một văn bản thông thường không thể có được".

Mỹ đã hiện diện quân sự tại đây từ năm 1945 theo Hiệp định Quốc phòng 1951, hiện duy trì khoảng 200 quân tại Căn cứ Không gian Pituffik (trước đây gọi là Thule), phục vụ cảnh báo tên lửa, phòng thủ tên lửa và giám sát không gian cho Mỹ và NATO.

Tuy nhiên, ông Trump cho rằng sự hiện diện này chưa đủ để đối phó với điều mà ông gọi là mối đe dọa từ Nga và Trung Quốc ở khu vực Bắc Cực.

Mặc dù vậy, bà Lin Mortensgaard, chuyên gia về chính trị quốc tế khu vực Bắc Cực tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Đan Mạch (DIIS), cho rằng mối đe dọa từ tàu mặt nước của 2 nước này chưa thực sự đáng kể.

Theo bà Mortensgaard, tàu ngầm Nga có thể hiện diện ở khắp khu vực Bắc Cực, nhưng không có tàu nổi nào, và mặc dù quân đội Trung Quốc và Nga đã tiến hành các cuộc tập trận chung ở Bắc Cực, nhưng chúng diễn ra gần Alaska hơn.

Greenland được cho là "mắt xích" then chốt để kiểm soát vùng Bắc Cực trong bối cảnh các tuyến hàng hải mới đang mở ra do biến đổi khí hậu. Ảnh: Getty

Ông Imran Bayoumi, phó giám đốc tại Trung tâm Chiến lược và An ninh Scowcroft thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, cho biết việc Greenland bỗng trở lại thành tâm điểm chú ý không phải là ngẫu nhiên, mà nó là kết quả của nhiều thập kỷ bị bỏ bê bởi một số Tổng thống Mỹ đối với lập trường của Washington ở Bắc Cực.

Kể từ năm 1945, sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Greenland đã giảm từ hàng nghìn binh sĩ tại 17 căn cứ và công trình xuống còn 200 binh sĩ tại Căn cứ Không gian Pituffik hẻo lánh ở phía Tây Bắc hòn đảo, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars L¸kke Rasmussen cho biết vào năm ngoái.

Các lựa chọn và thách thức cho Mỹ

Lựa chọn đầu tiên và cũng là lựa chọn ưu tiên để Washington có được Greenland mà Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã trình bày trước quốc hội là: Mua hòn đảo này từ Đan Mạch.

Mỹ từng có tiền lệ mua Alaska từ Nga năm 1867 và quần đảo Virgin từ Đan Mạch năm 1917. Tuy nhiên, cả Đan Mạch và Greenland đều đã nhiều lần khẳng định "Greenland không phải để bán".

Một lựa chọn khả thi hơn là Mỹ có thể tăng cường hiện diện quân sự thông qua một thỏa thuận tương tự như đã ký với các quốc gia Thái Bình Dương như Palau hay Micronesia. Theo mô hình này, Mỹ cung cấp bảo đảm an ninh và viện trợ kinh tế đổi lấy quyền kiểm soát an ninh và căn cứ quân sự.

Mỹ đã có quyền tiếp cận Greenland theo một thỏa thuận quốc phòng năm 1951, và Đan Mạch cùng Greenland sẽ "rất vui lòng" chấp nhận sự hiện diện quân sự tăng cường của Mỹ, bà Mortensgaard cho biết.

Lựa chọn thứ 3 và cũng là "cứng rắn" nhất như ông Trump nói có thể là sử dụng biện pháp quân sự, nhưng các chuyên gia nghi ngờ khả năng này vì nó sẽ gây khủng hoảng nghiêm trọng cho NATO và quan hệ đồng minh.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen gần đây đã cảnh báo đanh thép: Nếu Mỹ tấn công quân sự vào Greenland – một lãnh thổ thuộc quốc gia thành viên NATO – thì đó sẽ là dấu chấm hết cho liên minh này.

Hành động cứng rắn này sẽ phá hủy hoàn toàn niềm tin giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu, tạo ra một cuộc khủng hoảng hiện sinh cho cấu trúc an ninh phương Tây.

Ngoài ra, còn một lựa chọn nữa là thuyết phục người dân Greenland ủng hộ Mỹ, thậm chí thông qua các biện pháp gián tiếp, nhưng khả năng này không được đánh giá cao do cộng đồng nhỏ (khoảng 57.000 người), rào cản ngôn ngữ và sự phản đối mạnh mẽ từ người dân địa phương.

Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 9/1, khi được hỏi về thông tin lan truyền gần đây cho rằng Mỹ đang cân nhắc việc trả tiền cho người dân Greenland để thuyết phục họ gia nhập Mỹ, ông Trump nói, "Tôi chưa nói đến chuyện trả tiền cho Greenland".

Minh Đức (Theo India Today, CNN)

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/muon-kiem-soat-greenland-my-co-nhung-lua-chon-nao-va-thach-thuc-la-gi-204260111095952697.htm