Giáo hoàng Leo XIV kêu gọi ngừng bắn ở Trung Đông. Ảnh: Vatican Media
Theo Financial Times ngày 9/4, sau khi Giáo hoàng Leo XIV công khai chỉ trích xu hướng sử dụng vũ lực trong giải quyết tranh chấp quốc tế, Hồng y Christophe Pierre, khi đó là Sứ thần Tòa Thánh tại Mỹ, đã được mời đến Lầu Năm Góc hồi tháng 1/2026 để gặp Thứ trưởng Bộ Chiến tranh Elbridge Colby. Cuộc trao đổi ban đầu được cho là nhằm truyền đạt một thông điệp mang tính xây dựng, kêu gọi Vatican phối hợp chặt chẽ hơn với Washington.
Tuy nhiên, theo nhà phân tích Francesco Sisci của tổ chức Appia Institute, cuộc gặp nhanh chóng trở nên căng thẳng khi Hồng y Pierre khẳng định Giáo hoàng sẽ duy trì lập trường độc lập dựa trên các giá trị của Giáo hội. Một quan chức Mỹ trong cuộc gặp được cho là đã nhắc đến tiền lệ lịch sử “Giáo hoàng Avignon” ở giai đoạn thế kỷ 14 khi quyền lực chính trị từng can thiệp sâu vào Giáo hội, điều bị phía Vatican diễn giải như một ám chỉ nhạy cảm.
Việc nhắc lại giai đoạn lịch sử đó có thể bị hiểu như một thông điệp ngầm về khả năng xuất hiện một “giáo hoàng đối lập”, dù không có bằng chứng cho thấy Washington thực sự có ý định như vậy. Ông Sisci nhận định cuộc trao đổi đã vượt quá giới hạn ngoại giao thông thường và bị đánh giá là không phù hợp.
Phản hồi trước các thông tin này, Lầu Năm Góc khẳng định cuộc gặp chỉ là một cuộc thảo luận “tôn trọng và mang tính chuyên môn”, tập trung vào các vấn đề đạo đức trong chính sách đối ngoại và chiến lược an ninh quốc gia. Nhà Trắng cũng nhấn mạnh mối quan hệ giữa Mỹ và Vatican vẫn tích cực, đồng thời cho rằng chính quyền Tổng thống Trump đang nỗ lực giải quyết xung đột toàn cầu và thúc đẩy hòa bình, đặc biệt sau các diễn biến liên quan đến Iran.
Phía Vatican không đưa ra bình luận chính thức, song căng thẳng giữa hai bên đã âm ỉ từ khi Giáo hoàng Leo XIV lên nắm quyền sau khi Giáo hoàng Francis qua đời. Những bất đồng ban đầu xoay quanh chính sách nhập cư của Mỹ, trước khi lan rộng sang các vấn đề như Venezuela, Cuba và gần đây là chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Đỉnh điểm của căng thẳng là lời kêu gọi hiếm hoi của Giáo hoàng Leo XIV, trong đó ông thúc giục người dân Mỹ gây áp lực lên Quốc hội nhằm chấm dứt các cuộc không kích vào Iran. Động thái này được giới quan sát đánh giá là bước đi mạnh mẽ chưa từng có của Vatican trong việc can thiệp vào dư luận nội bộ Mỹ.
Theo giáo sư thần học Massimo Faggioli tại Trinity College Dublin, đây là một động thái quyết liệt hiếm thấy của Vatican nhằm ngăn chặn nguy cơ leo thang xung đột. Ông cho rằng Giáo hội lo ngại tình hình tại Mỹ đang vượt khỏi tầm kiểm soát và cần phải sử dụng mọi kênh có thể để cảnh báo.
Trong khi đó, linh mục Antonio Spadaro nhấn mạnh đây không phải là xung đột cá nhân giữa Tổng thống Trump và Giáo hoàng, mà là sự đối đầu về quan điểm đối với chiến tranh. Ông cho rằng Vatican đang phản đối lối tư duy hợp thức hóa xung đột vũ trang, đặc biệt khi một số quan chức Mỹ mô tả chiến dịch tại Iran bằng ngôn ngữ mang màu sắc tôn giáo.
Các nhà phân tích nhận định việc sử dụng yếu tố tôn giáo trong diễn ngôn quân sự, bao gồm những phát biểu của Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, đã khiến Vatican đặc biệt lo ngại do nguy cơ làm gia tăng chia rẽ tôn giáo toàn cầu.
Dù vậy, các dấu hiệu hạ nhiệt đã bắt đầu xuất hiện. Đại sứ Mỹ tại Tòa thánh Brian Burch gần đây đã có cuộc gặp với tân Sứ thần Vatican tại Washington, Tổng giám mục Gabriele Caccia. Hai bên cho biết đã trao đổi về các lĩnh vực hợp tác tiềm năng, cho thấy nỗ lực duy trì đối thoại trong bối cảnh bất đồng vẫn còn sâu sắc.
Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc